اقتصاد مضطرب و جولان دلار و دلالان

« اقتصاد مضطرب و جولان دلار » عنوان یادداشت روز روزنامه آفرینش به قلم حمیدرضا عسگری است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

استفاده ابزاری از نرخ ارز دردولت قبل و برهم زدن آرامش روانی بازار، آسیب‌های فراوانی را بر اقتصاد و فضای روانی آن گذاشته است. متاسفانه مدیریت‌های غلط گذشته موجب نوعی بی اعتمادی به اقتصاد گردیده که نمی توان به سادگی آن را برطرف کرد. به طوری که با کوچکترین واکنش‌ها در داخل و خارج کشور، نگاه‌ها به سمت بازار ارز و طلا معطوف می شود.

طی چند هفته‌ اخیر نیز روند افزایش قیمت دلار ادامه داشت و روز گذشته قیمت‌ آن به ۳۶۵۰ تومان رسید. این افزایش قیمت‌ها موجب رکود بیش از پیش بورس گردید و توجه سهامداران به سمت بازار ارز معطوف گردید. درباره این افزایش قیمت دلار نظرات و تحلیل‌های اقتصادی متفاوتی وجود دارد که برخی در راستای حمایت از این افزایش بوده و برخی آن را به ضرر اقتصاد در زمان فعلی می‌دانند.

دسته اول که افزایش قیمت دلار را متناسب با رونق اقتصاد قلمداد می‌کنند، براین باورند که بالا رفتن قیمت ارز زمینه را برای تمایل و جذابیت صادرات فراهم می‌سازد. به عبارتی هرچه میزان قیمت دلار افزایش پیدا کند، تولیدکنندگان برای فروش محصولات خود با ارز گران‌تر بیشتر رغبت دارند و این مسئله موجب رونق اتقصاد و تولید داخلی می‌گردد. البته این موضوع به لحاظ تئوریک کاملا درست است و صادرکننده گران شدن ارز را به نفع خود می‌داند، اما باید دید آیا واقعا میزان صادرات ما در کشور افزایش پیدا کرده است تا افزایش قیمت ارز موجب رونق کسب و کار گردد.

حامیان افزایش قیمت ارز معتقدند سیاست‌های کنترلی دولت‌ها برای پایین نگه داشتن نرخ ارز موجب شده تا حرکت ارز به سمت قیمت های واقعی آن برای اقتصاد نوسان آفرین باشد. این گروه قیمت واقعی دلار را تا سقف ۵ هزارتومان نیز برآورد می‌کنند و معتقدند تا سیاست‌های کنترلی بر قیمت ارز حاکم است اقتصاد رونق نخواهد گرفت. اما به واقع نمی‌توان این آزادسازی را به یکباره در دستور کار قرار داد. لذا این احتمال وجود دارد که دولت برای حرکت به سمت واقعی سازی قیمت ارز در کشور از افزایش قیمت پلکانی استفاده می‌کند.

در مقابل این نگرش‌، نظرات متفاوتی وجود دارد که این نوسانات قیمت ارز را اهرمی اقتصادی در دست دولت می‌دانند که برای جبران کسری درآمدهای نفتی به سمت کسب درآمد از سوی مابه التفاوت دلار روی آورده است. عده‌ای هم براین باورند که دولت برای تامین منابع یارانه‌های نقدی همچون دولت گذشته دلار فروشی می‌کند. متاسفانه این اقدام در طی سال‌های گذشته ضربات سنگینی بر اقتصاد کشور وارد کرد و حالت روانی متشنجی را در اقتصاد ایجاد کرد.

اما نگرش سوم به این مسئله با واقعیت‌های پیرامونی همخوانی بیشتری دارد و جامع شرایط تر از دیگر برداشت‌هاست. از این بابت منطقی تر است که علاوه بر تحولات اقتصادی بر دیگر عوامل موثر بر نوسانات اقتصاد اشاره دارد. درحال حاضر کشور ما در نقطه خاکستری برجام ایستاده و منتظر صحت عمل غرب در تعهدات می‌باشد. ضمن اینکه جامعه نیز توقعاتی از بابت تغییر و تحول شرایط دارد که این خود فشار سنگینی را به لحاظ اقتصادی و روانی بر دولت تحمیل کرده است.

حال اگر یک پیچ و خمی در این مسیر رخ دهد قطعا شرایط متحول می‌شود و نوسانات اقتصادی در اولین واکنش‌های خود بازار ارز را هدف قرار می‌دهد.

به عنوان مثال اظهارات ابهام آلود آمانو رییس آژانس اتمی( پنجشنبه گذشته) درمورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران که گفت: «پرونده ایران نه سفید است و نه سیاه» و مسئله بسته شدن PMD را در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، خود عاملی اساسی در بعد روانی اقتصاد بود که می‌توان آن را یکی از دلایل افزایش قیمت ارز دانست.

مسئله دیگر نقش دلالان در افزایش قیمت دلار می‌باشد. درحال حاضر بخش عظیمی از سرمایه‌های بازار ارز در دست دلالان می‌باشد و قشر به سبب کسب سود تضمینی خواستار حفظ وضع موجود هستند و با کوچکترین بهانه به دنبال افزایش نرخ دلار هستند و می‌توان آنها را یکی از پایه‌های اصلی افزایش قیمت دلار در ادوارمختلف دانست.

موضوع بعدی را می‌توان در نزدیک شدن به ایام پایانی سال میلادی و آماده شدن بازار برای ماه‌های پایانی سال ۹۴مورد بررسی قرار داد. نزدیک شدن به ژانویه و افزایش مبادلات وخرید کالا در سراسر جهان نیاز به دلار را در سرتاسر دنیا افزایش خواهد داد. البته این افزایش درخواست‌ها در اقتصادهای غربی که از شالوده محکم برخوردار است تاثیری نخواهد داشت، اما برای کشوری همچون ما که هنوز در تب و تاب تحریم‌ها بوده و عطش دلار دارد، قطعا تاثیر گذار خواهد بود. از سوی دیگر بازارهای داخلی نیز خود را از هم اکنون آرام و آهسته به سمت خرید‌های کلی و تامین اقلام شب عید آماده می‌سازند و این نیاز ارزی برای تامین کالاها خود عاملی برای افزایش نرخ ارز می‌باشد. با تمام این اوصاف مدیریت ارزی کشور از سوی بانک مرکزی برای فعالان اقتصادی شفاف نیست و اعتماد لازم برای ورود به عرصه اقتصاد را برای سرمایه گذاران از بین برده است. این انتظار وجود دارد تا دولت به این شائبه‌ها پایان دهد و با مدیریت صحیح بازار ارز مانع از تکرار تجارب تلخ در دولت گذشته گردد.