اعطای وام‌خودرو و انتظارات اقتصادی مردم

این گزارش نگاهی به سرخط اصلی خبرها و همچنین نوشته های سرمقاله نویسان و نویسندگان روزنامه های امروز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۴ خورشیدی انداخته و مهم ترین موضوع های مورد توجه این روزنامه ها را بررسی کرده است.

*** سلب اعتماد مردمی در اعطای وام ۲۵ میلیونی خودرو

به گزارش ایرنا، «مردم در منگنه وام خودرو» تیتر نخست روزنامه ی «جام جم» بود. به گزارش جام جم، در حالی که براساس اعلام رسمی بانک مرکزی، خرید خودرو از طریق وام ۲۵میلیون تومانی پایان یافته، اما به نظر می رسد فروش بیش از حد خودرو در کنار ابهاماتی چون مالیات بر ارزش افزوده اضافی، چالش هایی برای خریداران ایجاد کرده که همچنان ادامه دارد. پس از انتشار نامه بانک مرکزی به وزارت صنعت، معدن و تجارت برای توقف فروش خودرو از طریق وام ۲۵ میلیون تومانی، خودروسازان به این مصوبه اعتراض و اعلام کردند در جلسه ای با بانک مرکزی این موضوع را حل خواهند کرد.

جام جم نوشت: این دردسرها از چند جهت ایجاد شده است؛ اول این که خودروسازان ده هزار فقره ثبت نام، یعنی بیش از سقف قانونی ۱۱۰ هزار فقره ای انجام داده اند و اکنون وزارت صنعت تامین مالی وام برای مازاد ثبت نام ها را به عهده خودروسازان گذاشته و این امر احتمالا باعث پاسکاری و بلاتکلیفی و سرگردانی مردم خواهد شد. از سوی دیگر ثبت نام بیش از موجودی پارکینگ خودروسازان باعث شده زمان تحویل خودرو به ثبت نام کنندگان قطعی بیش از زمان ۳۰ روزه یا تحویل روز اعلام شده باشد. سرانجام نیز ماجرای دریافت مالیات بر ارزش افزوده اضافی از ثبت نام کنندگان بر ابهامات ماجرا افزوده است. این در حالی است که مشکلات مردم حتی در حین ثبت نام خودرو از طریق وام ۲۵ میلیون تومانی به بهانه های مختلف وجود داشته است؛ مثلا خودروسازان ابتدا اعلام کرده بودند خودروها را به روز تحویل می دهند که پس از اندک زمانی ابتدا اعلام شد خودروها ۳۰ روزه و اکنون زمزمه ۶۰ یا حتی ۹۰ روز هم برای تحویل به گوش می رسد. در حالی که اگر پارکینگ خودروسازان پر باشد، قطعا نیاز به هیچ انتظاری نیست و خودرو باید به روز و بلافاصله تحویل خریدار شود. لذا این تاخیر در تحویل، گفته بانک مرکزی دراین باره که خودروسازان می خواسته اند با استفاده از این وام پیش فروش خودرو را انجام دهند نیز توجیه می کند.

روزنامه ی «خراسان» هم در سرمقاله ی خود به موضوع اعتماد مردمی اشاره کرد.

به نوشته ی این روزنامه، فارغ از این که بانک مرکزی در تعیین سقف برای وام خودرو محق است و مسئولان وزارت صنعت باید پاسخگوی ادعای مسئولان بانک مرکزی باشند که چرا خودروسازان با وجود تعیین سقف ۱۱۰ هزار خودرو باز هم اقدام به فروش کردند، اما در این میان می توان حال افرادی که مصداق شرایط ذکر شده در ابتدای یادداشت هستند را درک کرد. یعنی فردی که بر مبنای وعده ۶ ماهه قصد داشته در هفتمین یا هشتمین روز اقدام کند و فهمیده وعده ۶ ماهه در عمل فقط ۶ روزه بود و بازپرداخت وام ۷ساله ، ۴ساله شده است و اکنون شگفتی همراه با عصبانیت اش را نمی تواند مخفی کند.این اتفاق قطعا تنها نمونه اقدامات غیر منتظره و خلاف وعده در حوزه اقتصاد نیست. از تجربه وعده های مکرر مهار بازار ارز در دولت گذشته تا بد عهدی های توزیع سبد کالا در دولت فعلی، همگی نمونه هایی از وعده های عمل نشده است.

خراسان ادامه داد: ... باید ببینیم در کفه دیگر به ازای چنین کاهش هزینه و تبعات چگونه به اعتماد عمومی ضربه زده ایم و اقدامی درست را به ویروس عدم شفافیت آلوده کرده ایم.در این میان موضوع خلف وعده ارتباط زیادی با عملکردهای جزیره ای در دولت دارد. توضیح این که بخش های مختلف در درون دولت کارکردهای متمایز و بعضا منافع متفاوتی دارند که نمونه آن در موضوع وام خودرو قابل مشاهده است. ... در هر صورت وقتی دغدغه وزارت صنعت صرفا وام بیشتر برای رونق بیشتر و دغدغه نظام بانکی محدودیت در پرداخت وام برای اهدافی که درپاراگراف قبلی ذکر شده بود باشد، وظیفه مدیریت ارشد اجرایی کشور این است که اهداف متفاوت و بعضا متضاد این دو نهاد را در یک راستا قرار دهد وگرنه آن چه که شد پیش می آید که هر یک ساز خود را می زنند و مردم سرگردان می مانند که به سخن کدام یک از مسئولان باید اعتماد کرد و شاید اصلا می توان به وعده های مسئولان اقتصادی اعتماد کرد یا خیر؟! آیا مسئولان به تکمیل پازل های بی اعتماد کردن مردم و عدم شفافیت ادامه می دهند و متوجه هستند که ضرباتی که به اعتماد مردم می زنند چه هزینه هایی می تواند در پی داشته باشد.

همچنین روزنامه ی «جهان صنعت» معتقد است که «داشتن اعتماد مردم بهتر از وام دادن است».

بر اساس سرمقاله ی این روزنامه، اقدام اخیر بزرگان بازار پولی، مالی، اقتصادی و صنعتی کشور است که بدون اینکه علت انفعال مردم و نخریدن خودرو را بررسی و آن را عالمانه و ریشه ای برطرف کنند، مشکل را با پرداخت وام به ظاهر حل کردند! غافل از اینکه این وام به مثابه رشوه به مردم برای رونق دادن موقت و تصنعی به بازار کالایی است که مردم از خرید آن رویگردانند. تازه مشکل انباشت خودرو در پارکینگ سازندگان و بیزاری مردم از خرید آنها کاملا روشن و شفاف بوده و هیچ نیازی به نشستن و غور و تفکر کردن نیست. علت نخریدن خودرو توسط مردم فقط به جهت بی اعتمادی است که سازندگان آنها در مردم ایجاد کرده اند. این بی اعتمادی ناشی از سه عامل است: کیفیت پایین، قیمت بالا و بی توجهی و دهن کجی به مردم که به پشتوانه رییس و صاحب بزرگ و قدرقدرت خود که همان دولت محترم است، طی سال های متمادی و به خصوص طی یک دهه گذشته بر مردم روا داشته اند. اگر از تعارفات گذشته و قدری بی پرده و منصفانه به موضوع نگریسته شود، ملاحظه می شود که واقعا خودروسازان با مشتریان خود به قدری موهن برخورد کرده اند که باورش برای سازندگان سال و مشتری مدار (خارجی) غیرممکن است.

جهان صنعت در ادامه می نویسد: ... اگر خودروسازهای ایرانی خودرویی بسازند که درخور شان این ملت باشد، با قیمتی بفروشند که مبتنی بر حاشیه سود مناسب و عادلانه باشد و در نهایت اینکه اگر در دوران گارانتی به کسی که مشکلی برای ماشینش ایجاد شده اگر هم دلجویی نمی شود حداقل توهین نکنند و از عباراتی مانند «همینه که هست»، «نداریم»، «برو از بیرون تهیه کن بیار تا ببندیم»، «برو به هر کی میخوای بگو» و امثالهم استفاده نکنند بلکه برای متقاضیان محصول خود حقی قائل باشند و به آنها نگاه از بالا به پایین و ترحم آمیز نداشته باشند، نیازی به دادن وام نیست.

«بازی با انتظارات اقتصادی مردم» هم تیتر یادداشت روزنامه ی «تعادل» بود که در آن می خوانیم: ماه گذشته تیم اقتصادی دولت روی خط آمد و با این تحلیل که دلیل بازگشت رکود به اقتصاد، کمبود تقاضا به دلیل کاهش درآمد سرانه و قدرت خرید مردم است، از چند سیاست انبساطی پولی رونمایی کرد تا دو صنعت خودرو و لوازم خانگی را به حرکت درآورد. از آنجایی که خودروسازان به دلیل انحصاری که در اختیار دارند قدرت چانه زنی بالاتری هم دارند به سرعت خود را برای استفاده از فرصت پیش آمده آماده کردند و نهایتا از اواسط هفته گذشته طرح فروش اقساطی خودرو کلید خورد.

بر اساس این طرح، بانک مرکزی باید منابع مالی لازم برای خرید خودروهای داخلی تا سقف ۲۵ میلیون تومان یا ۸۰ درصد قیمت را تامین کند. در همان جلسه یی که فرماندهان اقتصادی از این طرح رونمایی کردند، شخصا از رییس کل بانک مرکزی پرسیدم حجم کل منابع مالی که بانک مرکزی قرار است به تحریک تقاضا اختصاص دهد، چه میزانی است، اما ولی الله سیف از جواب به آن طفره رفت و تنها به گفتن اینکه تا جایی که اقتصاد ظرفیت داشته باشد به این طرح ادامه می دهیم، بسنده کرد. شواهد اما نشان از این دارد که در پشت پرده این طرح، توافق هایی بین وزارت صمت و بانک مرکزی وجود داشته اما وزارت صنعت و معدن و تجارت که این روزها ریسک بالایی روی خودروسازان کرده، از بی خبری مردم و رسانه ها با رندی خاصی استفاده کرد تا بتواند منابع بیشتری به سمت خودروسازان جاری کند. ظاهرا بانک مرکزی این وسط قافله را به صنعتی ها باخت و مجبور شد با یک بیانیه رسمی و یک مصاحبه از سوی مدیرکل اعتبارات این نهاد، ابتکار عمل را مجددا پس بگیرد.

تعادل که نگران انتظارهای اقتصادی مردم است ادامه داد: اینکه چرا این اتفاق افتاد، واضح است چرا که بانک مرکزی و وزارت صمت دو نگاه کاملا متفاوت به وضعیت امروز اقتصاد ایران دارند، از طرفی صنعتی ها علاقه مندند که با هر ترفندی شده از زیر بار رکود موجود و فشار تحمیلی بنگاه ها خلاص شوند، از سوی دیگر بانک مرکزی نمی خواهد مدیریت سیاست های پولی و کنترل تورم را از دست دهد. به هر حال برای دو نهاد دولتی اگر خصومتی هم پیش بیاید در جلسه یی دوستانه رفع و رجوع خواهد شد، اما با انتظارات اقتصادی مردم چکار باید کرد؟

روزنامه ی «آفتاب یزد» هم در تیتری درشت، توقف اعطای وام ۲۵ میلیونی را «فرار بزرگ خودروسازان!» تعبیر کرد و نوشت: بالاخره انبار دو شرکت خودروسازی داخلی با خلف وعده های فراوان به مشترین در جریان طرح فروش اقساطی خالی شد. این روزنامه در گزارش خود همچنین به واکنش های مردم در برابر کمپین نخریدن خودرو اشاره کرد.

«تجارت» هم فروش ۱۲۰ هزار خودرو را توسط خودروسازان را نتیجه ی بسته ی خروج از رکود دولت می داند.

به گزارش تجارت، ختم ماجرا اینگونه رقم خورد که در ششمین روز از اجرای این طرح که خودروسازان تا شنبه بیش از ۱۲۰ هزار نفر را ثبت نام کرده بودند، بانک مرکزی نامه ای خطاب به وزارت صنعت منتشر و اعلام کرد، سقف فروش اقساطی خودرو با وام ۲۵ میلیون تومانی ۱۱۰ هزار خودرویی است که در انبار خودروسازان مانده و این طرح شامل تولید آتی خودروسازان نمی شود.

*** درس های حادثه تروریستی در پاریس

با گذشت بیش از سه روز از حمله های تروریستی در شهر پاریس، تحلیل ها و بررسی چرایی انفجارهای تروریستی که منجر به کشته و زخمی شدن صدها تن شد، در روزنامه های ایران ادامه دارد.

روزنامه ی «آرمان» در یادداشتی نوشت: متاسفانه مدتی است که افراط گرایی با ظاهر اسلامی مطرح شده و تروریسم علاوه بر آنکه چهره ضدبشری و غیراسلامی دارد لطمه و صدمه ای جدی به آبروی اسلام وارد آورده است؛ به عبارت بهتر اگر میلیارد ها دلار هزینه می شد که چهره اسلام لکه دار شود به اندازه اینکه تعدادی تروریسم در میان مردم شروع به قتل عام کنند اثرگذار نبود. نکته قابل توجه منطق تروریست هاست که قصد دارند پاسخ تعرض نظامی دولت فرانسه را با کشتار مردم بی گناه بدهند.

به نوشته ی آرمان، یک وظیفه جهانی در مبارزه با تروریسم وجود دارد و آن اینکه حاکمیت قانون در کشور های مختلف به رسمیت شناخته شود. حکومت های مردمسالار از ثبات بیشتری برخوردارند اما نکته مهم این است تضعیف حکومت هایی که معیارهای مردمسالاری در آنها در اولویت نیست، بی شک باعث پیدایش مناطق تروریس پرور می شود.

روزنامه ی «شرق» نیز با تاکید بر لزوم واکنش صحیح به چنین رخدادهایی بویژه از جانب علمای دینی نوشت: نمی توان منکر شد یکی از علل پیدایش این گروه های افراطی و تروریست، سیاست های نادرست غرب در برخی کشورهای خاورمیانه بوده است و نیز نمی توان انکار کرد سیاست های نادرست حاکمان برخی کشورهای خاورمیانه، باعث تقویت این گروه ها شده؛ اما علمای دین باید بر اساس جایگاه و منزلتی که دارند، یک صدا به دنیا اعلام کنند اسلام از این کشتارها بیزار است و این فجایع نمی تواند جنبه دینی داشته باشد تا جوانان مردم در این دام مهلک نیفتند. به دنیا باید گفت اسلام، مردم را به جنگ افکار می خواند نه جنگ افراد.

روزنامه ی «ایران» نیز در یادداشتی از زاویه یی اجتماعی به این مساله پرداخت و نوشت: کشتار و ارعابی که جمعه شب در پاریس، عروس شهرهای جهان و در قلب اروپا اتفاق افتاد و تعداد زیادی از شهروندان عادی و بیگناه را کشت و زخمی کرد، در کنار تحلیل های سیاسی نیازمند نگاهی جامعه شناختی نیز است.

به نوشته ی ایران، این واقعیت که همواره در چنین اتفاقات تروریستی دست شهروندان فرانسوی با تبار مسلمان و مهاجر در کار است، نشان دهنده مسأله شکاف های اجتماعی- اقتصادی میان مردم فرانسه است که به سبب ترمیم نشدن در طول سال ها، چنین خونبار و خشن خود را نشان می دهد و بستر آماده ای را برای گروه های تروریستی القاعده و داعش فراهم می کند تا به آسانی از میان فرانسویان طرد شده از سوی جامعه اصلی یارگیری کنند.

این یادداشت در بخشی دیگر با اشاره به اینکه باوجود حضور حدود ٦ میلیون مسلمان در فرانسه، این افراد ظاهرا شهروند فرانسه محسوب می شوند اما در جامعه ی اصلی جذب و ادغام نشده اند، افزود: مقصر اصلی این وضعیت سیاست های تبعیض آمیز و نابرابری فرصت های آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است که ساختار تحرک اجتماعی را برای مهاجران و اقلیت ها صلب و تغییرناپذیر می کند. نسل اول مهاجران در جست وجوی تثبیت و به امید آینده بهتر برای فرزندان خویش تاب تحمل نابرابری و ستم را معمولاً دارد اما نسل های بعدی در شرایطی که امید به آینده بهتر نسل اول را ندارند، در بی طاقتی و بسته بودن ساختارها و نهادها بستر مناسبی را برای خشونت و اعتراض می سازند.

«ضرورت اجماع برای نابودی تروریسم» نیز عنوان سرمقاله ی «اطلاعات» بود.

به نوشته ی این روزنامه، هیچ انسان آزاده ای از کشتار انسان های دیگر خشنود نمی شود. کشتار آدم های بیگناه مذموم است، پس در همین سخن نخست اقدام تروریستی پاریس محکوم است. با مردم فرانسه و با خانواده قربانیان اعلام همدردی باید کرد و به همه آنان تسلیت باید گفت. این حرف و سخن اول. اما مگر این اولین بار است که یک گروه تروریستی با بمب گذاری و یا با عملیات انتحاری عده ای بیگناه را می کشد؟ پس چرا حادثه پاریس این همه تکان دهنده شد؟ در همین ساعات و روزهایی که از این حادثه گذشته کمتر رئیس دولتی بوده که به رئیس جمهوری و ملت فرانسه تسلیت نگفته و با آن ها ابراز همدردی نکرده باشد.

این یادداشت در ادامه خطاب به سردمداران غربی و اروپایی می گوید: حال که خطر را درک کرده اید، بیایید برای نابودی تروریسم وحشی و بی منطقی که در سایه غفلت سردمداران و سیاستمداران ناصادق و خدمتگزار سرمایه سالاری هر روز رشد و نمو بیشتری یافته اند، همگی دست به دست هم بدهیم و بی تبعیض و بی تفاوت و بی نگاه به رنگ پوست یا نژاد یا مذهب یا ملیت، تروریسم را در هر لباسی محکوم و بی عدالتی و ظلم و تجاوزگری و زیاده خواهی را ریشه کن کنیم. گرچه کار سخت و دشواری است، اما جهان برای آنکه درگیر جنگ های جهانی دیگری نشود ، به این فهم مشترک و اقدام مشترک نیاز دارد. از جمله مؤلفه های این فهم مشترک این است که برای همه انسان ها ارزش قائل باشیم و نه فقط برای انسان هایی که موهایی بور دارند و یا فقط در اروپا یا آمریکا زندگی می کنند. درست مثل ما که برای حادثه مرگبار پاریس متأسفیم و آن را محکوم می کنیم.

*** دلار در تب و تاب قیمت

افزایش قیمت دلار در هفته ها و روزهای گذشته موجی از تب و تاب را در این بازار به راه انداخت. برخی روزنامه ها به دلیل های این افزایش قیمت پرداختند.

روزنامه ی جهان صنعت در تیتری درشت گرانی دلار را موقتی اعلام کرد و نوشت: در حالی که بانک مرکزی میانگین نوسان نرخ ارز را در ماه مرداد به ۹ تومان رسانده بود، از شهریور نوسانات ارز شدت گرفت و بعضا تا نزدیک به ۱۰۰ تومان پیش رفت، این در حالی است که پیش از این وزیر اقتصاد قول داده بود فنر ارز رها نخواهد شد. بر این اساس تا پیش از توافقات هسته ای، گمان می رفت این توافقات دست کم تاثیر اندکی روی بازار های مختلف مانند بازار بورس، بازار ارز، مسکن و ... بگذارد اما پس از توافقات خبر رسید بازار ها دیگر تحت تاثیر شوک های مختلف قرار نمی گیرند و باید تا زمانی که برجام اجرایی شود، صبر کرد. با این اوصاف اگرچه شرایط اقتصادی هم اکنون در برزخ به سر می برد و تا اجرای برجام و آزاد شدن پول های بلوکه شده نمی توان انتظار تحرک از بازار داشت اما کوچک ترین انتظاری که در این زمینه می رفت، همان رکود و حد اقل بد تر نشدن اوضاع بود؛ انتظاری که برآورده نشد کما اینکه تابستان سال جاری قیمت دلار در کانال ۳۲۰۰ و ۳۳۰۰ تومان قرار داشت ولی هنوز یک فصل هم از تابستان نگذشته که دلار با ۳۶۰۰ تومان مماس شده است.

به تحلیل این روزنامه، ... افزون بر اینکه چرا و به چه علتی این نوسانات رخ داده اند، این پرسش نیز به وجود می آید که با توجه به اینکه نوسانات ارز از شهریور شروع شده و همچنان ادامه دارد، چقدر دیگر باید برای رفع آنها صبر کرد و زمانی که بالاخره این نوسان ها برطرف شود، دلار روی چه قیمتی قرار دارد؟ ... تحلیلگران اقتصادی دلایل متعددی برای افزایش قیمت دلار در بازار داخلی از جمله جبران کسری بودجه توسط دولت، افزایش تقاضا، کسری منابع ارزی نسبت به مصارف و... را اعلام می کنند. برخی فعالان اقتصادی هم می گویند وام ۲۵ میلیون تومانی خرید خودرو و افزایش تقاضا برای خرید قطعات مورد نیاز تولید خودرو، به افزایش تقاضای ارزی و در نتیجه افزایش قیمت ارز دامن زده است. به هر حال گشت و گذاری در بازار ارز نشان می دهد که در حال حاضر خریداران از تعداد فروشندگان ارز پیشی گرفته اند و تعداد خریداران ارزی افزایش یافته است.

روزنامه ی «تفاهم» نیز با تکیه بر اظهارات معاون سابق بانک مرکزی، دلیل گرانی دلار را تامین کسری یارانه دانست نه پلمپ چند صرافی.

به گفته ی وی، بازار ارز در انحصار و اختیار دولت است و به نظر می رسد که افزایش نرخ ارز آگاهانه صورت می گیرد؛ زیرا راحت ترین راه کسب درآمد برای جبران کسری بودجه و پرداخت یارانه است.

به گفته ی «حیدر مستخدمین حسینی» موضوع ارز موضوعی است که کاملا در انحصار دولت و بانک مرکزی است؛ زیرا در اقتصاد ایران بازاری به نام بازار ارز نداریم که در آن تمام بازیگران هم عرضه کنندگان و هم متقاضیان ارز حضور پیدا کنند و تعیین کننده قیمت ارز باشند.

***هفت روز با یار مهربان

آغاز هفته ی کتاب و کتابخوانی و برگزاری آیین بزرگداشت روز کتاب و کتابخوانی و کتابدار و تقدیر از کتابداران برگزیده که با حضور بیش از ۸۰۰ نفر از کتابداران و مسوولان دولتی و فرهنگی برگزار شد محور برخی مطالب منتشر شده بود.

روزنامه ی ابتکار نوشت: روز بیست آبان ماه، آغاز هفته کتاب و کتاب خوانی است. در این هفته تلاش می شود تا با اجرای برنامه هایی به تقویت فرهنگ مطالعه و گسترش سطح آگاهی های عمومی جامعه کمک شود. این روزنامه با اشاره به آیین بزرگداشت روز کتاب و کتابخوانی و سخنرانی «علی جنتی» در این نشست از قول وزیر ارشاد نوشت: فرهنگ غنی کتاب و کتابداری در ایران از تمدن کهن این سرزمین آغاز شده است. کتابخانه و کتابداری در طول تاریخ خود همواره با فراز و نشیب هایی مواجه بوده. از زمان کتابخانه های خشی و گلی گرفته تا امروز. این مکان فرهنگی همواره از جایگاه اجتماعی بالایی برخوردار بوده است. توسعه کتابخانه و کتاب هم نشان دهنده انسان ها به فرهنگ است.

این گزارش در ادامه با اشاره به برنامه های نهادها و سازمان های مختلف در هفته ی کتاب با اشاره به برخی از این برنامه ها نوشت: بنیاد سینمایی فارابی با گرامیداشت هفته کتاب از اهالی سینما برای حضور در کتابفروشی‏ ها در آخرین پنجشنبه هفته کتاب دعوت کرد. ۲۸ آبان ماه همه دوستداران فرهنگ و هنر ایران زمین با حضور در کتاب ‏فروشی‏ ها و خرید کتاب در حرکتی نمادین به دیدار کتابفروشان شهر می‏ روند تا به خاطر شهر و مردمانش بیاورند که کتاب محور توسعه انسانی و پایدار است.

به گزارش ابتکار، رادیو ایران نیز همزمان با روز کتاب و کتابخوانی پویش و کمپین «من کتاب می خوانم» را راه اندازی می کند و علاقمندان برای شرکت در این طرح می توانند یک صفحه از کتاب مورد علاقه شان را با صدای خود ضبط کرده و عکسی از خود را نیز همراه با عبارت «من کتاب می خوانم» از طریق سایت رادیو ایران برای این شبکه رادیویی و برنامه «کافه هنر» ارسال کنند.