۷ نامزد انتخاباتی از پاستور تا بهارستان

روزنامه آرمان نوشت؛

در روزهای بهاری اما گرم و پر هیاهوی سیاسی خرداد ۹۲ نام هشت سیاستمدار به عنوان کاندیدای یازدهمین دوره ریاست‌جمهوری در فضای سیاسی طنین‌انداز شد. از میان این هشت تن، شش نفر تا روز انتخابات در کوران رقابت باقی ماندند و یک نفر از آنان به خیابان پاستور رفت تا سکاندار امور اجرایی کشور شود. بازمانده‌ها از رقابت صحنه سیاست را ترک نکرده و به عنوان نخبگان و چهره‌های شناخته شده سیاسی کشور هر کدام مسیر متفاوتی را طی کرده و می‌کنند، مردانی که بی‌گمان هنوز به نقش‌آفرینی موثر در آیند و روندهای سیاسی می‌اندیشند و در پی شکل‌دهی صورت‌بندی‌های مطلوب در فضای سیاسی هستند. با نزدیک شدن به انتخاباتی دیگر بدیهی است که نگاه‌ها به آنان و عملکردهایشان در نقطه کانونی طیف‌های مختلف سیاسی به عنوان چهره‌های مرجع معطوف شده و یک‌بار دیگر زیر ذره بین و در مظان توجه افکار عمومی قرار گیرند. مردانی که شماری از آنان با جلوتی نمایان در پی نقش آفرینی در فضای پیشا انتخاباتی مجلس دهم هستند و به صندلی ریاست مجلس نیم‌نگاهی دارند و شماری از آنان ترجیح می‌دهند که با چراغ خاموش حرکت کنند و شاید برخی از آنان دورنمای دوازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری را مد نظر داشته و هنوز نگاهی به پاستور دارند.

اصولگرای اعتدالی و دولت‌نواز

علی‌اکبر ولایتی با ۱۶سال سابقه سکانداری وزارت امور خارجه و از چهره‌های مورد وثوق اصولگرایان سنتی در ادوار دور و نزدیک که در انتخابات پیشین مجلس سمت سخنگوی جبهه متحد اصولگرایان با پیشقراولی آیت‌ا... مهدوی کنی را داشت، پس از انتخابات ریاست‌جمهوری بر صندلی روحانی در مرکز تحقیقات استراتژیک تکیه زد. عدم کناره‌گیری وی در انتخابات به نفع دیگر کاندیدای اصولگرا بویژه با توجه به نزدیکی وی به آیت‌ا... هاشمی، بهانه و زمینه انتقادات و تخریب‌های هرازگاه رسانه‌های اصولگرا علیه وی را فراهم آورد که این روند با حمایت وی از تیم مذاکره‌کننده و دستاورد آنان یعنی برجام آن‌هم در روزهای سخت و پرتلاطم مذاکرات و در اوج حملات به تیم مذاکره‌کننده در بحبوحه مذاکرات و پس از آن، روند شتابان‌تری نیز به خود گرفت بویژه که وی این حمایت را با توجه به سبقه دیپلماتیک و جایگاه خود در مشاورت مقام معظم رهبری ابراز می‌داشت. ولایتی این روزها بیش از آنکه به اصولگرایان سنتی نزدیک باشد در زمره حامیان دولت از جنس اصولگرایان معتدل به شمار می‌آید بویژه که سنتی‌هایی همچون موتلفه ترجیح داده‌اند با طیفی همچون پایداری به اتحاد و ائتلاف بیندیشند. ولایتی برخلاف چهار سال پیش حضور نمایانی در فضای پیشاانتخاباتی مجلس ندارد اما بی‌گمان اگر قرار بر اتحاد اصولگرایان معتدل و حامیان دولت باشد او می‌تواند نقش بسیار کلیدی در این زمینه ایفا کند.

باز هم مستقل می‌آید

سال‌ها وزارت در عرصه‌های مهم و خطیر او را به چهره‌ای نام‌آشنا برای نسل‌های اول و دوم انقلاب تبدیل کرده اما هنگامی که نامش به عنوان نامزد تایید صلاحیت شده انتخابات ریاست‌جمهوری دوره یازدهم مطرح شد کمتر کسی انتظار وی را داشت و نسل تازه نیز به‌واسطه کناره‌گیری او از متن تحولات سیاسی طی دو دهه اخیر چندان آشنایی با وی نداشتند. محمد غرضی شاید خودش هم انتظار تایید صلاحیتش را نداشت چرا که وی نه ستاد آنچنانی تشکیل داد و نه تبلیغات پر و پیمان انتخاباتی داشت. با فرزندش به شهرهای مختلف سفر می‌کرد و تیم حفاظتی وی چهره‌های آشنای سفرهای تبلیغاتی وی بودند. غرضی اما از فرصت انتخابات ریاست‌جمهوری استفاده کرده و خود را به بسیاری از مردم بازشناساند و اکنون با این سرمایه قصد آن دارد که در انتخابات دوره دهم مجلس شورای اسلامی شرکت کند نه سخن از سرلیستی می‌گوید و نه بروبیای آنچنانی دارد اما از همان چند ماه پیش گفته که قصد نامزدی دارد و خواهد آمد.

حاج محسن با شمایل متفاوت

سمت رسمی وی دبیری مجمع تشخیص مصلحت نظام است، مردی که پس از سال‌ها حضور در سمت فرماندهی سپاه پاسداران در روزهای پر تلاطم جنگ ردای نظامی را کنار گذاشت و در کسوت یک سیاستمدار ظاهر شد. این تغییر و تحول اما چندان برای محسن رضایی خوش فرجام یا بهتر بگوییم نتیجه بخش نبود. رضایی در سه انتخابات اخیر ریاست‌جمهوری اعلام نامزدی کرد و پس از انصراف سال۸۴ در دو انتخابات بعدی نیز موفقیتی حاصل نکرد. رضایی این روزها در شمایلی تازه ظاهر شده و در مراسم‌های رسمی با لباس نظامی دیده می‌شود، نکته‌ای که عنوان می‌شود با توجه به تنش‌های منطقه‌ای و در راستای نشان‌دادن آمادگی به شکل نمادین است اما شاید او مایل است که یک‌بار دیگر کوچ کرده و این‌بار از فضای سیاسی به جایگاه نظامی بازگردد. البته شایعاتی هم در این زمینه در فضای رسانه‌ای مطرح شد که صحت نیافت. هرچند این تغییرات نمی‌تواند نافی نقش‌آفرینی وی در فضای انتخاباتی پیش رو باشد چرا که وی یک حزب سیاسی نزدیک به خود دارد و رسانه‌های اثر‌گذاری نیز در طیف همراه وی هستند و این نکته را هم از یاد نبریم رضایی تنها کاندیدایی بود که در سه استان در انتخابات ریاست‌جمهوری حائز رتبه اول شد و پایگاه رای منطقه‌ای خوبی دارد که در انتخابات مجلس بسیار به کار می‌آید.

روزهای شلوغ و پردردسر شهردار

نزدیک‌ترین رقیب حجت‌الاسلام روحانی در انتخابات ریاست ‌جمهوری بسیار کمتر از آنچه انتظارش را داشت رای آورد اما این شکست چند ماه بعد منجر به کناره‌گیری وی از سمت استراتژیک شهرداری تهران نشد. محمدباقر قالیباف در انتخاباتی کم سابقه با یک چرخش ناگهانی و نیز حمایت اصولگرایان شورا در ساختمان بهشت بر مسند شهرداری ماندگار شد. این روزها البته اخبار جسته و گریخته‌ای از اختلاف میان وی و برخی حامیان اصولگرایش در شورای شهر تهران شنیده می‌شود و به انضمام آن گزارش‌های حسابرسی از شرکت‌های زیرمجموعه شهرداری و واگذاری زمین‌های عباس‌آباد روزهایی چالشی را برای شهردار پایتخت رقم زده است. البته با همه این اوصاف قالیباف بی‌گمان در جریان اصولگرایی وزنه‌ای به شمار آمده و با توجه به رسانه‌های پرشمار و حامیان پروپاقرص در پی نقش‌آفرینی در انتخابات مجلس است بویژه که وی سعی کرده در مواضع خود حالت بینابینی را حفظ و موضع‌گیری علیه تندروها نداشته باشد و البته هر از گاهی در قالب جملات صریح یا کنایه‌آمیز به دولت مستقر بتازد و از برجام تا رویکردهای اقتصادی دولت را مورد انتقاد قرار دهد.

ادیبی با چراغ خاموش

غلامعلی حداد عادل تنها چند روز مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری از حضور کناره گرفت، مردی که اوج نقش‌آفرینی وی به ریاست مجلس هفتم بازمی‌گردد. حداد عادل این روزها آرام‌تر از همیشه در بهارستان حضور دارد حتی در هنگامه اوج مباحث داغ و جنجالی برجام در خانه‌ملت نماینده تهران در مجلس ترجیح داد که از موضع‌گیری علنی پرهیز کند. این سکوت اما به معنای حذف و کناره‌گیری از عرصه نیست آنچنان که در مهم‌ترین جلسات مجلس حلقه پایداری‌ها گرد وی جمع می‌آمدند، اکنون نیز به نظر می‌رسد جریان تندرو‌تر مجلس در انتخابات گرد وی جمع آمده و گزینه ریاست آنان برای مجلس آینده کسی جز وی نباشد.

فعال‌تر از همیشه در عرصه

کناره‌گیری وی از عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری موید اجماع و اتحاد اصلاح‌طلبان پیرامون حسن روحانی شده و نقشی تاثیرگذار در فرآیند انتخابات داشت. محمدرضا عارف که پیش‌بینی می‌شد سمتی را در دولت یازدهم یا در سیستم آموزش‌عالی بپذیرد اما تصمیم گرفت به انسجام‌دهی تشکیلاتی مجموعه خود بپردازد و مهیای حضور در انتخابات مجلس دهم شود. او شاید تنها کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری بود که از فردای انتخابات برنامه و هدف مشخصی را پی گرفت و با حضور در جلسات مختلف در اقصی نقاط کشور این هدف را پیگیری کرد. معاون اول دولت اصلاحات اکنون یکی از چهره‌های شاخص اصلاح‌طلبان در انتخابات پیش‌روست که البته عده‌ای از یاران و همراهان وی تمایل دارند او را در نقطه کانونی و مرکز ثقل فعالیت‌های انتخاباتی اصلاح‌طلبان قرار دهند، هر چه هست حضور وی در انتخابات پیش رو قطعی شده و به نظر می‌رسد او نیم‌نگاهی هم به کرسی ریاست مجلس هم داشته باشد و البته در این میان صورت‌بندی انتخاباتی اصلاح‌طلبان و نحوه تعامل آنان با اعتدالگرایان نقش کلیدی در این میان خواهد داشت.

جلیلی؛ از سکوت تا حضور آتشین

در میان کاندیداهای انتخاباتی او دورترین فرد از لحاظ رویکرد و نگرش به کاندیدای پیروز بود و بواسطه پاسخ منفی رای‌دهندگان جلیلی در دو سال ابتدایی عمر دولت یازدهم ترجیح داد که از موضع‌گیری صریح علیه دولت پرهیز کند و برخلاف همقطاران که در موضوع مذاکرات از هیچ انتقادی دریغ نکردند، از ورود به مباحث جنجالی دوری کند. او سکاندار پیشبرد مذاکرات به مدت شش سال بود و این سکوت عجیب و قابل تامل اما پس از موفقیت مذاکرات و تصویب برجام به ناگهان وی نه تنها سکوت را شکست که تندترین انتقادات و سخت‌ترین ایراد‌گیری‌ها را در جلسه کمیسیون برجام متوجه مذاکره‌کنندگان و دستاورد آنان کرد. انتقاداتی که البته وقع چندانی نیافته و پاسخ‌های درخوری نیز گرفت اما نشان‌دهنده آن بود که کاندیدای پیشین ریاست‌جمهوری بی‌میل نیست که به عرض اندام در فضای سیاسی بپردازد و در قالب اپوزیسیون دولت فعلی نقش‌آفرینی کند، نکته‌ای که شاید در انتخابات آتی مجلس هم رخ نمایانده و او را در این انتخابات هم کاندیدای جریان پایداری کند.

در نهایت...

آنچه واضح و مبرهن به نظر می‌رسد تفاوت انتخابات دوره دهم مجلس شورای اسلامی با چند دوره پیشین و وجه رقابتی‌تر آن است. بی‌شک در چنین فضایی نخبگان و چهره‌های سیاسی طیف‌های مختلف نیز امکان نقش‌آفرینی بیشتر را خواهند داشت و کاندیداهای دوره یازدهم ریاست‌جمهوری نیز از این قاعده مستثنا نیستند و با انتخاباتی شدن فضای سیاسی از آنان بیشتر خواهیم شنید، مردانی که اگر از حضور در پاستور باز ماندند اکنون می‌توانند در رکن قانونگذاری کشور و در انتخابات مجلس تاثیرگذار باشند و زمینه‌های تفوق سیاسی خود و طیف همراه شان را در آینده فراهم آورند.