تلاش واشنگتن برای شکاف‌اندازی میان ایران و روسیه در سوریه
جان‌کری می‌گوید با همتای ایرانی خود در خصوص سوریه رایزنی‌هایی داشته‌است
روزنامه اعتماد نوشت؛
بیش از چهار سال از عمر بحران امنیتی و سیاسی سوریه می‌گذرد و در نهایت بالا گرفتن تبعات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای این بحران است که این پرونده را به اولویت گردهمایی‌های رهبران جهان تبدیل کرده است. با حل پرونده هسته‌ای ایران اکنون همان کشورهایی که در چهار سال گذشته ترجیح دادند با دست روی دست گذاشتن به خیال خود تضعیف بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه را به نظاره بنشینند دست به کار شده‌اند. همه در حاشیه‌های مجمع عمومی سازمان ملل متحد از سوریه می‌گویند و سوریه. نام‌های روسیه و ایران به کرات در کنار نام سوریه به چشم می‌خورد و نگاه‌ها این روزها بیش از تهران به مسکو در این خصوص معطوف شده است. تابوی مذاکره ایران و امریکا در چارچوب پرونده هسته‌ای شکسته است اما هنوز رویارویی مستقیم تهران و واشنگتن در حوزه‌های غیرهسته‌ای غیرممکن به نظر می‌رسد. در چنین فضایی ایران مواضع خود در خصوص سوریه را با روسیه‌ای که در چهار سال گذشته استراتژی واحدی را با تهران در دمشق دنبال کرده است، هماهنگ می‌کند و این روس‌ها هستند که به مهره پیشرو در میدان مذاکراتی جهان با بشار اسد تبدیل شده‌اند. حسن روحانی، رییس‌جمهور کشورمان به ایران بازگشته است و خبرهای رسیده حاکی از این است که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه و مذاکره کنندگان هسته‌ای هم روز یکشنبه واشنگتن را به مقصد تهران ترک خواهند کرد. به نظر می‌رسد که در این سفر دو هفته‌ای مقام‌های ایران به امریکا برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، پرونده دیگری جز اجرای برنامه جامع اقدام مشترک هم روی میز قرار گرفته است؛ سوریه. سخنان حسن روحانی و باراک اوباما، همتای امریکایی وی در این خصوص که دو کشور حاضر هستند به روند برقراری آرامش در سوریه کمک کرده و با هرکشوری برای مهار جریان‌های تروریستی همکاری کنند دریچه‌های بسیاری را برای احتمال همکاری غیرمستقیم تهران و واشنگتن در این خصوص نیمه باز نگاه داشته است. جان کری، وزیر امور خارجه امریکا که این روزها در نیویورک مشغول رایزنی با همتاهای خود از حدود ١٦٠ کشور جهان است عمده وقت خود را صرف رایزنی با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه کرده است. رایزنی‌های هسته‌ای با ایران همراستا با رایزنی‌های سوری با روسیه در نیویورک در جریان است و در چنین شرایطی به نظر می‌رسد که ایران و امریکا هم در خصوص کلیات پرونده سوریه با هم رایزنی‌های شفاهی و غیررسمی داشته‌اند. جان کری وزیر امور خارجه امریکا در تازه‌ترین سخنان خود در گفت‌وگو با شبکه ام‌اس‌ان‌بی‌سی تاکید می‌کند که با وزرای امور خارجه ایران و روسیه در خصوص سوریه رایزنی‌هایی داشته است. به گزارش خبرگزاری فرانسه، رییس دستگاه دیپلماسی امریکا در گفت‌وگو با این شبکه امریکایی با اشاره به بحران کنونی سوریه و لزوم یافتن راه‌حلی برای آن گفت: ما درباره این موضوع با لاوروف و ایرانی‌ها گفت‌وگو کرده‌ایم. تهران و مسکو می‌توانند به مهار بشار اسد کمک کنند.
خبرگزاری فرانسه در بخش‌هایی از گزارش خود در این خصوص به وجود اختلاف میان ایران و روسیه با واشنگتن در خصوص مسکو و واشنگتن اخیرا به شکلی محتاطانه گفت‌وگوهایی را برای مقابله با داعش که دشمن اسد نیز محسوب می‌شود آغاز کرده‌اند. جان کری در بخش‌های دیگری از این مصاحبه افزوده است: هر دو کشور ایران و روسیه از موقعیتی برخوردار هستند که می‌توانند در ازای کاری که شاید ما بتوانیم انجام دهیم، به مهار بشار اسد کمک کنند. خبرگزاری فرانسه در ادامه گزارش داد: وزیر امور خارجه امریکا مشخص نکرد که واشنگتن ممکن است چه چیزی را در ازای این کمک به تهران و مسکو پیشنهاد دهد، این در حالی است که امریکا همچنان خواهان برکناری بشار اسد است. باراک اوباما، رییس‌جمهور امریکا در حضور اعضای ائتلاف ضد داعش در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر بر ضرورت برکناری اسد تاکید کرد و گفت: «کناره‌گیری وی از قدرت برای شکست دادن داعش ضروری است.» اما روسیه که در موضعی کاملا متفاوت با امریکا قرار دارد، بر ماندن بشار اسد برای شکست نیروهای داعش تاکید می‌کند و به نشست ضد تروریسم که به ابتکار اوباما تشکیل شده اهمیت چندانی نداده و تنها یک دیپلمات خود را در آن شرکت داده است.
با وجود اختلاف‌هایی که گفته می‌شود روسیه و امریکا در خصوص سوریه دارند اما جان کری در گفت‌وگو با ام‌اس‌ان‌بی‌سی تاکید می‌کند که مسکو و واشنگتن در خصوص برخی اصول بنیادین در سوریه با هم تفاهم دارند. وی در این خصوص می‌گوید: این توافق میان روسیه و امریکا وجود دارد که سوریه باید کشوری متحد و سکولار باشد و باید با داعش مبارزه کرد.
در شرایطی که گفته می‌شود ایران و روسیه در خصوص سرنوشت بشار اسد دیدگاه مشابهی دارند جان کری می‌گوید که اختلاف امریکا با روسیه در خصوص چند و چون دولت انتقالی است و اینکه سرانجام این دوره انتقالی در سوریه چه باید باشد.
روسیه انتخاب کند؛ ایران یا کشورهای اهل سنت؟
جان کری در بخش‌هایی از مصاحبه خود با سی‌ان‌ان هم در پاسخ به سوالی در مورد حضور نظامی روسیه در سوریه از آن به عنوان فرصتی برای منافع امریکا یاد می‌کند و تلاش می‌کند میان استراتژی روسیه در سوریه با آنچه ایران در این کشور دنبال می‌کند، شکاف بیندازد. در شرایطی که از ابتدای بحران سوریه، استراتژی‌های ایران و روسیه در این کشور به یک برآیند سیاسی که ابقای دولت مرکزی در این کشور بوده منتهی شده است، جان کری تلاش کرد روسیه را در جایگاه انتخاب میان منافع ایران شیعه در سوریه و کشورهای اهل تسنن منطقه در این کشور قرار دهد. کری در این خصوص می‌گوید: اگر روسیه بخواهد در سوریه کنار حزب‌الله لبنان و ایران بایسند به مشکلات جدی با اهل تسنن منطقه برخورد خواهد کرد. این بدان معنا است که روسیه می‌تواند هدف بعدی شبه نظامیان سنی باشد.
این نخستین بار پس از علنی شدن مذاکرات فشرده روسیه و امریکا در خصوص سوریه است که جان کری در یک گفت‌وگو تلاش می‌کند میان مواضع ایران و روسیه شکاف ایجاد کند. وی در ادامه این گفت‌وگو می‌گوید: این فرصتی برای ما است که این سوال را از روس‌ها بپرسیم که چگونه می‌خواهید به بحران در سوریه پایان دهید؟ خط پایان این است که شما نمی‌توانید این مساله را بدون در نظر گرفتن اهل تسنن سوریه پیش ببرید. شما باید اهل تسنن را در ساختار سیاسی راه دهید.
پس از توافق هسته‌ای ایران با ١+٥، ایران نیز طرح به روز شده‌ای را در خصوص بحران سوریه تهیه کرده است که البته از جزییات آن خبری در دست نیست اما برخی منابع آگاه می‌گویند که در آن طرح هم بر حضور بشار اسد در دوره انتقالی تاکید شده بود. کری در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان هم برای چندمین بار تاکید می‌کند که نباید درخواست رفتن فوری بشار از قدرت را داد و وی می‌تواند در دوره انتقالی حضور داشته باشد.
با ایران در خصوص تبادل زندانیان رایزنی‌هایی داشتیم
جان کری همچنین در گفت‌وگویی جداگانه با سی‌ان‌ان برای اولین بار اعلام کرد که امریکا با مقام‌های ایران در خصوص احتمال معاوضه زندانیان دو کشور سخن گفته است. پیش از جان کری نیز حسن روحانی در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان اعلام کرده بود که دو کشور در این خصوص با هم رایزنی‌هایی داشته‌اند. جان کری در این خصوص به شبکه سی‌ان‌ان گفت: امیدوار هستم روزی که شهروندان ما از ایران به امریکا بازگردند بسیار زودهنگام باشد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
