استفاده از اطلاعات جلیلی برای مقابله با عراقچی /ماجرای سفارش ویژه یک نماینده
غلامرضا تاجگردون در جلسه دیروز از یک سفارش ویژه برای عدم پخش تلویزیونی جلسات جلیلی خبر داد
روزنامه اعتماد نوشت؛
اطلاعات فنی جلیلی برای مقابله بهتر با عراقچی؛ این تاکتیکی است که دیروز رسما در کمیسیون برجام رونمایی شد. جایی که منتقدانی چون سید محمود نبویان، مهرداد بذرپاش و حتی حمید رسایی که عضو کمیسیون ویژه نیست پیشنهاد می‌کنند تا در جلسات هفته آینده ابتدا این مجموعه در روز یکشنبه میزبان سعید جلیلی باشد تا عراقچی روز دوشنبه عازم بهارستان شود. دلیل آن را هم به صراحت در صحن جلسه عنوان می‌کنند؛ دریافت پاسخ‌های‌شان از سوی جلیلی برای داشتن دستی پر در مقابل عراقچی. این یعنی همان «مناظره هسته‌ای» بدون رویارویی مستقیم.
مناظره‌ای که در جلسه دیروز کمیسیون برجام خود جلیلی و تیم همراه او هم نشان دادند کاملا برای آن آماده و مشتاق هستند. منتقدان توافق دیروز گفته‌اند بهتر است فرصتی برای آنها مهیا شود تا بتوانند ابهامات مدنظر جلیلی و ایرادات او درباره برجام را از عراقچی بپرسند و آماده‌تر از همیشه به مصاف تیم هسته‌ای بروند. جلیلی برای نشان دادن اشتیاقش به چنین مصافی در دومین حضورش در بهارستان بعد از توافق هسته‌ای حمله‌ای تمام‌عیار را به برجام کلید زد و از چشم‌پوشی روی «صد حق مسلم» ایران در این توافق سخن گفت.
برنامه منتقدان هسته‌ای اگر طبق روال جلو برود احتمال بالا گرفتن اختلافات در هفته آینده اصلا بعید نیست. اختلافاتی که شاید یک نفر بتواند آن را جمع کند؛ علی لاریجانی، رییس مجلس. منتقدان برجام در کمیسیون ویژه پیش‌تر از او دعوت کرده بودند که به عنوان یکی از روسای تیم‌های مذاکره‌کننده پیشین ایران در جلسات این مجموعه شرکت کند. حالا اما در خلال جلسه دیروز برخی‌ها از احتمال حضور او در نشست روز شنبه کمیسیون برجام سخن گفته‌اند. جلسه‌ای پیش از سومین حضور جلیلی در بهارستان. زمانی که شاید لاریجانی بتواند قطار کمیسیون برجام را از ریلی که منتقدان برای آن طراحی کرده‌اند، خارج کند.
سعید جلیلی در حالی دیروز راهی بهارستان شد که عدم پخش تلویزیونی جلسات او حتی باعث ابهام برخی اعضای کمیسیون برجام هم شده است. تا آنجا که در دقایق ابتدایی جلسه غلامرضا تاجگردون می‌گوید که ظاهرا صدا و سیما بر اساس سفارش فردی از نمایش جلسات کمیسیون برجام با سعید جلیلی خودداری کرده است. او حتی قبل از جلسه هم از ابوترابی‌فرد، نایب‌رییس مجلس و عضو کمیسیون ویژه برجام خواسته بوده تا موضوع این سفارش ویژه برای عدم پخش جلسات سعید جلیلی در مجلس را پیگیری کند.
علیرضا زاکانی که در جلسه هفته قبل با عباس عراقچی تاکید کرده بود قسمت‌های مربوط به بررسی مذاکرات آلماتی در کمیسیون ویژه برجام نباید توسط هیچ رسانه‌ای منتشر شود در جلسه روز گذشته از چنین سفارشی برای عدم پخش جلسات مشترک با سعید جلیلی ابراز بی‌اطلاعی کرده و به اعضا گفته که در جریان چنین موضوعی نیست. حال آنکه تاکید او برای عدم پخش جلسات جلیلی در روز پنجشنبه از شبکه خبر هم نمایش داده شده بود.
درگیری لفظی احمد امیرآبادی‌فراهانی و محمد حسن ابوترابی‌فرد هم از دیگر حاشیه‌های جلسه دیروز بوده که گویا برای دقایقی صحن کمیسیون را به هم ریخته است. امیرآبادی فراهانی که مشغول بیان سخنانی تند علیه تیم هسته‌ای کشورمان در حضور سعید جلیلی بوده، با این تذکر ابوترابی‌فرد مواجه می‌شود که «اگر امکان دارد به دلیل ضبط تلویزیونی جلسه قدری در سخنان خود ملاحظه داشته باشید.» او که البته از اعضای کمیسیون برجام نیست در واکنش به این تذکر ابوترابی‌فرد اعتراض می‌کند که در مجلس برخی‌ها از دیگران نماینده‌تر هستند و همین هم زمینه جدال لفظی چنددقیقه‌ای را مهیا می‌کند.
جلسه‌ای آرام با چند سوال بی‌پاسخ
به جز همین مورد، جلسه دیروز با سعید جلیلی برخلاف جلسات مشترک با عباس عراقچی و اعضای تیم فعلی مذاکره‌کننده کشورمان آنقدر آرام بوده که حتی باعث کنایه‌های موافقان توافق هم شد. از جمله منصوری‌آرانی در جایی می‌گوید که «ای کاش فضای جلسات همیشه اینقدر آرام بود.» در جلسه دیروز مجموعا نمایندگان ١١ سوال را از جلیلی و اعضای تیم او پرسیده‌اند. عددی که قابل مقایسه با عدد سوالات آنها از عباس عراقچی نیست. ب
ه طور مثال در جلسه قبل تنها ابراهیم کارخانه‌ای به تنهایی هشت سوال را از عباس عراقچی مطرح کرده بود. تنها سوالات جدی این جلسه را نمایندگانی چون پزشکیان، منصوری‌آرانی و علاءالدین بروجردی مطرح کرده‌اند. پزشکیان و منصوری‌آرانی از مسوول سابق تیم هسته‌ای کشورمان درباره ظرفیت‌های موجود برای رسیدن به ١٩٠ هزار سو انرژی هسته‌ای و همینطور موارد موردنیاز آن پرسیده‌اند. سوال بروجردی اما سوالی بوده که جلیلی آن را بی‌پاسخ می‌گذارد. سعید جلیلی در ابتدای توضیحات خود می‌گوید که پیش‌تر گزارشی ١٢ ساعته را از نظرش درباره برجام به شورای عالی امنیت ملی ارایه کرده و در همین راستا هم تاکید می‌کند که با شش ساعت زمان در کمیسیون ویژه نمی‌تواند نظرات خود را به طور کامل توضیح دهد. طیف منتقدان توافق بعد از این توضیح با تشویق جلیلی از او می‌خواهند تا گزارش خود را به صورت کامل ارایه کند اما علاءالدین بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی سوالی را پیش می‌کشد که جلیلی برای آن پاسخی ندارد: «شما که می‌گویید این گزارش را داده‌اید، بگویید بعد از ارایه آن گزارش رای و نظر شورای عالی امنیت ملی درباره مواضع شما چه بود؟»
البته کمیسیون برجام دیروز تنها شنونده سخنان سعید جلیلی نبود. فریدون عباسی، علی باقری و همینطور حمید عسکری که در دولت قبل رییس کمیته هسته‌ای شورای عالی امنیت ملی بودند نیز در این جلسه علیه برجام و اقدامات دولت روحانی سخن گفته‌اند؛ سخنانی که تندترین آنها توسط حمید عسکری انجام شد. همینطور فریدون عباسی نیز گفته که در دولت قبل محمود احمدی‌نژاد به او دستور داده بود تا تعداد سانتریفیوژها را افزایش بدهد و این دستور در پی بی‌نتیجه ماندن مذاکرات با ١+٥ صادر شده بود اما زمانی که روحانی به عنوان رییس‌جمهوری انتخاب می‌شود، عباسی به احمدی‌نژاد می‌گوید که برای این کار باید با حسن روحانی هم هماهنگ کند و این موضوع را در جلسه‌ای به اطلاع رییس‌جمهوری منتخب می‌رساند. انتقاد عباسی در جلسه دیروز این بوده که حسن روحانی هیچگاه به او دستور چنین کاری را نمی‌دهد اما باز هم اینجا علاءالدین بروجردی است که وارد بحث می‌شود و می‌گوید: «در آن زمان آقای روحانی به شما چنین دستوری ندادند اما شما را منع هم نکردند و چرا در شرایطی که ایشان هنوز دولت را تحویل نگرفته بودند شما کاری را که می‌گویید به صلاح مملکت بوده انجام نداده‌اید؟ آیا از جای دیگری منعی برای شما گذاشته بودند؟» این سوال هم البته مانند سوال قبلی بروجردی تقریبا بی‌پاسخ می‌ماند.
روایت نمایندگان از جلیلی
سعید جلیلی در حالی با اشتیاق کامل این روزها برای نقد برجام راهی بهارستان می‌شود که نمایندگان مجلس می‌گویند در زمان مسوولیتش اصلا چنین رفتاری را از او ندیده‌اند. دیروز عوض حیدرپور، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجالس هشتم و نهم به ایرنا گفته که «جلیلی در مجالس هشتم و نهم با وجود دعوت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس برای ارایه گزارش از روند مذاکرات و پاسخ به سوال‌های نمایندگان هیچگاه در این کمیسیون یا جلسات مجلس حاضر نشد.» همزمان احمد شوهانی، دیگر عضو این کمیسیون هم به فرارو توضیح داده است: «آقای جلیلی در طول دورانی که هدایت تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای را بر عهده داشت تا زمان کاندیدا شدن در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ٩٢ برای ارایه گزارش از آنچه در مذاکرات گذشته بود،
به مجلس و کمیسیون تخصصی یعنی کمیسیون امنیت ملی نیامد. بارها از آقای بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی درخواست کردیم که یک‌بار آقای جلیلی برای ارایه گزارش درباره روند مذاکرات هسته‌ای به مجلس بیاید اما ایشان اعلام می‌کردند که آقای جلیلی مخالف ارایه گزارش به مجلس هستند و حاضر نیستند در کمیسیون حضور پیدا کنند. حال نمی‌دانیم که چه شده است آقای جلیلی به مجلس پاسخگو شده‌اند.» او گفته برخلاف سعید جلیلی، محمدجواد ظریف و تیم او در دو سال گذشته به‌طور مرتب مجلس را در جریان روند مذاکرات قرار داده‌اند. در همین حال غلامعلی جعفرزاده هم به فرارو گفته که اقدامات کمیسیون برجام شایبه سیاسی‌کاری دارد. او درباره دعوت از سعید جلیلی گفته که «وقتی اعضای کمیسیون ویژه برجام را اعضای ستاد انتخاباتی آقای جلیلی در انتخابات سال ٩٢ تشکیل داده‌اند زیاد جای تعجب هم نداشت که برای توجیه ناکامی‌های تیم مذاکره‌کننده سابق و اعتبار بخشیدن به آن چنین دعوتی انجام شود.» در همین حال عباسعلی منصوری آرانی، عضو کمیسیون ویژه برجام هم دیروز در گفت‌وگو با ایسنا بر لزوم مقایسه دستاورد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای فعلی و تیم پیشین تاکید کرد. او با اشاره به سوالات خود از سعید جلیلی گفت که «یکی از سوالاتی که من از تیم مذاکره‌کننده قبلی داشتم این بود که آیا الگویی وجود دارد که کشوری ذیل فصل هفت باشد و بدون جنگ از آن خارج شده باشد که ما بتوانیم خود را با آن مقایسه کنیم؟» این عضو کمیسیون برجام ادامه داد: «سوال دوم من این بود که تیم فعلی هسته‌ای کتابچه‌ای به نام برجام دارد که می‌شود آن را در دست گرفت و خواند و این خروجی تیم آقای ظریف است. آقای جلیلی که شش سال امور در دست‌شان بود اگر کتابچه‌ای داشته باشند می‌توان این دو را با هم مقایسه کرد.»
نخستین نقد جلیلی با حمله جدی به برجام
دیروز اما جلسه کمیسیون برجام نخستین فرصت برای حمله جلیلی به توافق هسته‌ای بود؛ توافقی که او می‌گوید طی آن جمهوری اسلامی از ١٠٠ حق مسلم خود صرف نظر کرده است. اظهارات دیروز جلیلی اما نخستین قدم برای نقد برجام توسط اوست، قدمی که می‌تواند در روزهای آینده تندتر و صریح‌تر از این هم بشود. آن طور که نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون ویژه گفته سعید جلیلی «در ابتدا عنوان کرد شاخصه قضاوت و ارزیابی ما در برجام براساس محدودیت‌ها و امتیازهای داده شده است. به این معنا که هر چه محدودیت‌ها کمتر شود، تحریم‌ها بیشتر لغو شود، قطعنامه‌های شورای امنیت بیشتر لغو شود، محدودیت‌های تحقیق و توسعه کمتر شود، از ذیل ماده ٤١ خارج شویم، بازرسی‌های ما کمتر شود نشان‌دهنده آن است که ما گامی به جلو برداشته‌ایم.» به گفته نقوی حسینی، جلیلی با طرح این سوال که اما باید دید آورده‌های ما چه بود؟ ادامه داده: «آیا تعداد سانتریفیوژها، راه‌اندازی فردو، پیشرفت ٧٦درصد آب سنگین اراک، تبدیل رآکتور تهران به تولید ٤٥٠ کیلو مواد با غنای ٢٠درصد، تکمیل و بهره‌برداری از نیروگاه بوشهر، صد تن آب سنگین، تبدیل قرص‌های سوخت به میله‌های سوخت و... از جمله آورده‌ها و سرمایه‌های هسته‌ای تیم قبلی بود و ما در چنین شرایطی پرونده را تحویل دادیم.» به گفته این رییس سابق تیم مذاکره‌کننده از سوی دیگر داشته‌های راهبردی داشتیم که عبارت بودند از: بی‌اعتبار کردن به کارگیری گزینه نظامی، ناامید‌سازی دشمن از تحریم‌ها، شکل‌گیری اقتصاد مقاومتی، ناامید‌سازی دشمن از فتنه ٨٨، ثبات جایگاه منطقه‌ای ایران از جمله آورده‌های ما در این دوران بود و در چنین شرایطی پرونده را تحویل دادیم. جلیلی همچنین عنوان کرده است که آورده‌های سیاسی ما در زمان تحویل پرونده پذیرش حق هسته‌ای ایران مطابق NPT، وادارسازی طرف مقابل مبنی بر کنار گذاشتن پس‌شرط‌ها در مذاکرات، عدم استثنا شدن فعالیت‌های هسته‌ای ایران، پذیرش مولفه‌های توافق خوب از طرف مقابل، حمایت به اتفاق کشورهای عدم تعهد از حق هسته‌ای، وادار کردن طرف مقابل به ویژه امریکایی‌ها مبنی بر پذیرش حق غنی‌سازی ایران و... بود. نقوی حسینی گفت: «جلیلی معتقد است برای بررسی دقیق باید برجام، قطعنامه ٢٢٣١، متن کامل برنامه بلندمدت و پیوست نقشه راه همکاری با آژانس مورد بررسی قرار گرفته شود. وی گفت مطابق بررسی‌ای که آنها داشتند، جمهوری اسلامی از حدود ١٠٠ حق مسلم خود از برجام و اسناد ضمیمه صرف‌نظر کرده است، مبنای نادرستی از برجام پذیرفته شده که قابل قبول نیست. از جمله استثنا شدن ایران، جایگزین شدن«اجازه» به جای «حق» ایران که در NPTتصریح شده است و پذیرش معیارهای غیر متعارف و بالاخره اینکه در برجام حتی از حقوق تصریح شده از توافق ژنو هم عقب‌نشینی می‌شود.»
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
