آمریکا و عربستان به دنبال اهداف مشترک

باربارا پلت‌آشر، خبرنگار بی.بی.سی در گزارشی درباره سفر پادشاه عربستان به آمریکا نوشته است: پیامی که رهبران آمریکا و عربستان در جریان دیدارشان فرستادند حاکی از روابط محکم دو کشور بود.

به گزارش ایسنا "قوی، عمیق و همیشگی" از جمله صفاتی بود که دو رهبر در هنگام دیدارشان در توصیف رابطه خود به کار بردند.

جدای از این الفاظ، کاملاً واضح است که پادشاه عربستان در این دیدار تصمیم گرفته بود که ورای نگرانی عمیقیش نسبت به توافق هسته‌ای قدرت‌های جهانی با ایران حرکت کند، توافقی که باعث شد در چند ماه اخیر تنش‌هایی در روابط عربستان با دولت اوباما ایجاد شود.

نقطه اوج این تنش‌ها در ماه می سال جاری بود، زمانی که ملک سلمان از پذیرفتن دعوت باراک اوباما برای دیدار از آمریکا خودداری کرد. هرچند که سعودی‌ها اصرار داشتند که نشان دهند رد این دعوت به معنای بی محلی کردن به دعوت اوباما نبوده است.

از زمانی که مذاکره بر سر برنامه هسته ایران به توافق منجر شد، ریاض موضعی محتاطانه داشته است. اما سرانجام عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان حمایت این کشور را از این توافق بیان کرد.

پس از مشورت دو ماهه عربستان با متحدان اروپایی این کشور، جبیر گفت که عربستان متقاعد شده که این توافق به نحو مؤثری فعالیت‌های هسته‌ای ایران را مهار می‌کند.

به این ترتیب به نظر می‌رسد که یکی از مشکلات سعودی‌ها در ارتباط با ایران رفع شده باشد. بنابراین اوباما آن چه را که می‌خواست به‌دست آورد: حمایت قوی و آشکار یکی از متحدان بسیار مهم آمریکا در زمانی بحرانی، یعنی در زمانی که کنگره این کشور در تدارک رأی دادن به توافق هسته‌ای است.

کسب حمایت عربستان از این توافق، احتمالاً می‌تواند در ساکت کردن منتقدان سیاست خارجی اوباما تأثیر داشته باشد، منتقدانی که معتقدند سیاست‌های دولت آمریکا باعث سلب اعتماد متحدان کلیدی این کشور در خاورمیانه شده است.

خطر تحریم‌ها؟

در حال حاضر تمرکز اصلی می‌تواند به مسئله "کم کردن نفوذ ایران در منطقه" معطوف شود که مشکل اصلی عربستان به شمار می‌شود.

عربستان سعودی و سایر کشورهای سنی عرب، حمایت ایران از گروه‌های شیعه در جریان درگیری‌ها در خاورمیانه را تهدیدی برای خود می‌دانند. این شامل حمایت از شبه نظامیان عراقی، حکومت بشار اسد در سوریه، گروه حزب‌الله در لبنان و حوثی‌ها در یمن می‌شود.

کولن کهل، از مقامات ارشد کاخ سفید این مسئله را روشن کرده که هرچند آمریکا در کنار متحدان عربش در حوزه خلیج فارس ایستاده، اما این به معنای خصومت دائم با ایران نیست.

دولت اوباما تاکید می‌کند که به کشورهای عربی در مقابل "فعالیت‌های از ایران که باعث بی ثباتی در منطقه می‌شود"، کمک خواهد کرد.

آمریکا در مورد کمک در زمینه امنیت سایبری، دریایی و افزایش همکاری برای مقابله با تروریسم پیشنهادهایی به کشورهای عربی داده است.

جیمز اسمیت، سفیر سابق آمریکا در عربستان سعودی معتقد است که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس، خواستار آن هستند که آمریکا در مورد "برتری نظامی کیفی این کشورها نسبت به ایران" به آنها تضمین بدهد و هنوز معلوم نیست که آیا ملک سلمان چنین تضمینی را از آمریکا گرفته یا نه.

یمن و سوریه

باراک اوباما و ملک سلمان درباره همکاری و اختلاف نظر در دو زمینه دیگر هم با هم گفت‌وگو کردند.

در مورد یمن، آمریکا از ائتلاف نیروهای به رهبری عربستان علیه حوثی‌ها حمایت می‌کند، اما شمار بالای تلفات غیرنظامیان و بروز فاجعه انسانی در این کشور، آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است.

در جریان گفت‌وگو دراین‌باره، عربستان سعودی وعده داد که بنادر دریای سرخ را برای ارسال کمک‌های بشر دوستانه تحت حمایت سازمان ملل باز کند.

در مورد سوریه، دو کشور علیه گروه موسوم داعش همکاری می‌کنند، اما درباره نحوه برخورد با این جنگ داخلی با هم اختلاف نظر دارند.

در حالی که آمریکا نسبت به اشتیاق عربستان در حمایت از گروه‌های خاصی از افراطیون در سوریه ابراز نگرانی می‌کند، عربستان می‌خواهد که آمریکا مستقیما دولت بشار اسد را هدف قرار دهد.

هر دو کشور در موج جدیدی از تلاش‌های دیپلماتیک با هدف احیای راه حلی سیاسی برای بحران سوریه مشارکت دارند، اما وزیر امور خارجه عربستان گفته است که پیشرفت در این مورد فوری نیست.

آنتونی کوردزمن، تحلیل گر امور خاورمیانه در مرکز مطالعات بین المللی و استراتژیک معتقد است که مواجهه با چنین مشکلات پیچیده‌ای در دور جدید آشوب‌ها در خاورمیانه نیازمند انجام گفت‌وگوهایی استراتژیک است که پیش از این ضرورتی برای آن وجود نداشت.

به گفته کوردزمن، روابط نزدیک آمریکا با کشورهای عربی براساس عواملی تنظیم می شود که هیچ کدام کنترل برآن ندارند و یکی از این عوامل، رفتار ایران است.

عربستان و آمریکا، دو کشور کاملاً متفاوت هستند که باید راه‌هایی برای همکاری با یکدیگر پیدا کنند و "این مسئله آسانی نخواهد بود."