چرا چراغ‌خطر مناطق‌آزاد روشن شده؟

اخیرا حسن روحانی رئیس جمهور کشور درباره مناطق آزاد در کشور تاکید کرده‌است که این مناطق باید به جای تمرکز بر واردات، به هدف اولیه تاسیس خود که توسعه صادرات بوده است، نزدیک تر شوند.

به گزارش اقتصادنیوز، وی بر ضرورت ادامه روند اصلاحات ساختاری و مبارزه با رانت و مفاسد اداری در مناطق آزاد کشور تاکید کرده‌ و خواستار آن شده‌است که مدیریت مناطق آزاد به سرعت شرایط لازم را برای استفاده از فرصت پساتحریم در جذب سرمایه گذاری خارجی و داخلی و گسترش تولید صادرات گرا فراهم کنند.

روحانی تصریح کرد: مناطق آزاد در کشور باید به جای تمرکز بر واردات، به هدف اولیه تاسیس خود که توسعه صادرات بوده است، نزدیک تر شوند و برای این کار باید بهترین خدمات تجاری لازم در حوزه خدمات بانک، بیمه و حمل و نقل در سطح استانداردهای بین المللی ارائه شود و زمینه‌های تولید ارزش افزوده با استفاده از فناوری‌های پیشرفته و با کمترین بروکراسی فراهم شود.

در همین مورد اکبر ترکان، دبیر مناطق آزاد تجاری کشور نیز در این زمینه در گفت‌وگویی با رادیواقتصاد تاکید کرد ‌: شاخص‌های فضای کسب‌وکار در مناطق آزاد کشور بهتر از سرزمین اصلی است و خیلی از قوانین داخلی مانند قانون کار در مناطق آزاد اجرایی نمی‌شود.

وی گفت: خوشبختانه ظرفیت‌های خوبی برای جذب منابع خارجی در مناطق آزاد در عرصه‌های فناوری ، گردشگری، صنعت خودروسازی و صنعت نفت و گاز و همچنین هتلداری داریم و هدف ما تبدیل مناطق آزاد به قطب توسعه صادرات غیرنفتی است.

وی افزود : در مرحله بعد باید برای جذب سرمایه ایرانیان مقیم خارج از کشور که اشتیاق زیادی هم برای حضور در بازارهای اقتصادی ایران دارند ، برنامه‌ریزی کنیم که ارزش سرمایه‌های این عزیزان هم به چند صدمیلیارد دلار می‌رسد .

مشاور ارشد رئیس‌جمهوری و دبیر مناطق آزاد تجاری کشور گفت: در دولت یازدهم عقلانیت بر اداره امور کشور حاکم شده است و گسترش تعامل با جهان راه قطعی رئیس جمهور است و تردید نداریم این مسیر را تحت رهنمودهای رهبر معظم انقلاب و رعایت خط قرمزهای نظام ادامه می‌دهیم.

وی با بیان این‌که هدف بعدی و نهایی ما جذب سرمایه‌های خارجی است که شرایط فضای کسب و کار برای این گروه هم مطلوب است،تصریح کرد: امیدواریم با به نتیجه رسیدن جمع بندی مذاکرات هسته‌ای و ساماندهی مناسبات مالی و گردش بین‌المللی پول در اقتصاد ایران بتوانیم اهداف اقتصاد مقاومتی را در مناطق آزاد تجاری و صنعتی و همچنین ویژه اقتصادی تحقق بخشیم .

ترکان گفت:در دوره جدید باید در صنعت نفت و گاز کشور که پایدارترین مزیت بین‌المللی محسوب می‌شود، بیشتر سرمایه‌گذاری کنیم تا این صنعت به جایگاه واقعی خود برسد و ایران نقش بین‌المللی فعال خود را مانند قبل به دست آورد.

در همنی مورد محمدلاهوتی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران و رئیس کنفدراسیون صادرات ایران در گفت‌وگو با اقتصادنیوز درباره این هشدار رئیس‌جمهور اظهار کرد: در یک جمله می‌توانم درباره اظهارات رئیس جمهور بگویم که جانا سخن از زبان ما می‌گویی.

وی ادامه داد: تعریف مناطق ویژه اقتصادی که در زمان سازندگی کلید آن خورد به این معنی بود که ما شرایطی را برای سرمایه‌گذاری مشترک بین تولیدکنندگان ایرانی و خارجی فراهم کنیم. این مناطق به این معنی شکل گرفت که با جدا شدن از سرزمین اصلی قوانینی در این مناطق حاکم ‌شود که مشکلات تجارت در سرزمین اصلی را نداشته باشد.

لاهوتی با بیان این که هدف از این مناطق ویژه تجاری تسهیل تولید و صادرات بود، بیان کرد: البته این چیزی نیست که ما در ایران آن را ابداع کرده باشیم، این موضوع در تمام دنیا مرسوم است. با توجه به این که کالایی که وارد مناطق آزاد تجاری می‌شود عملا حقوق و عوارض گمرکی پرداخت نمی‌کند ولی از مزایای آن کشور مثل انرژی ارزان، نیروی کار ارزان و شرایط جغرافیایی آن کشور بهره‌مند است بنابراین قیمت تولید صادراتی نسبت به سرزمین اصلی کاهش می‌یابد.

عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران بیان کرد: معمولا سرمایه‌گذاران خارجی به‌دلیل اینکه محدودیتی برای ورود سرمایه و خروج آن ندارند و مواد اولیه ، خط تولید و مواد شیمیایی بدون پرداخت عوارض گمرکی انجام می‌شود بیشتر ترجیح می‌دهند که در این مناطق حضور پیدا کنند که متاسفانه این اتفاق در کشور ما نیافتاد و عملا مناطق تبدیل به درگاه واردات کالای لوکس و مصرفی به کشور شد.

وی با بیان این که اصولا طرح و لوایح قانونی در نگارش و تصویب مناسب به‌نظر می‌رسد ولی دراجرا به‌دلیل برداشت سلیقه‌ای یا گزینشی با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شود گفت: این موضوع باعت شده که معمولا کشورما با فاصله در راه آن قدم بردارد و نتیجه آن چیزی بوده که اهداف محقق نشده است.

لاهوتی با تاکید بر این که یکی از این مشکلات و فاصله آن با هدف تعیین شده همین مناطق ویژه اقتصادی است، بیان کرد: بر خلاف هدف و سیاست‌گذاری اولیه که قرار بود واحدهای صنعتی در آن شکل بگیرند و سرمایه‌گذاران خاجی حضور پیدا کنند و تولیدکنندگان ایرانی به صورت سرمایه‌گذاری مشترک در این مناطق حضور یابند عملا این اتفاق به دلایل مطرح شده رخ نداد و مناطق ویژه اقتصادی دروازه ورود کالاهایی شد که یا از طریق مبادی گمرکی توجیه اقتصادی ندارند یا مجوز واردات نداشتند.

وی در پایان گفت: این اتفاق کماکان ادامه پیدا کرده تا به امروز که شاید نزدیک به دوهه از آن می‌گذرد و تمام مناطق ویژه اقتصادی ما تبدیل به درگاه کالاهای وارداتی شده‌‌اند.