زن هسته‌ای اروپا و کاتب‌توافق در راه تهران
مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و معاونش امروز به تهران می‌رسند.
روزنامه شرق در گزارشی نوشت؛
امروز تهران میزبان فدریکا موگرینی است، مسئول سیاست‌خارجی اتحادیه اروپا که از ١٥ آذر ٩٣ به مذاکرات هسته‌ای ایران و ١+٥ پیوست. بانوی دیپلمات ٤٢ ساله‌ای که پیش‌تر وزیر خارجه ایتالیا بوده و به‌دنبال انتصاب به سمت مسئول سیاست‌خارجی اتحادیه اروپا وارد مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای ١+٥ شد. او جانشین کاترین اشتون، مسئول سابق این سمت یک ساله در اتحادیه اروپا شد که با پایان دوره مأموریت برای مدت ٥ سال انتخاب شد. حالا یک‌ماه مانده به اینکه انتصابش به این سمت او بزرگ‌ترین برگ برنده خود را زمین زده است. او در دستیابی به توافقی نقش داشته که همتایان سابق او (کاترین اشتون و خاویر سولانا) نتوانستند آن‌را رقم بزنند. این بانوی ایتالیایی که دختر یک کارگردان سینماست هشتم شهریور ١٣٩٣برای دورهای پنج‌ساله به‌عنوان مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا منصوب شد.
موگرینی در قاب توافق
فدریکا موگرینی تا پایان سال ٩٣ اگرچه در یکی دو دور از مذاکرات ایران با وزیران خارجه اروپایی در بروکسل حضور یافت اما نقش اصلی او در مذاکرات لوزان رقم خورد. فروردین ٩٤ بود که مذاکرات ١٠ روزه در لوزان به تفاهم بر سر برخی کلیات رسید. تفاهمی در راستای رسیدن به توافق جامع هسته‌ای که دستیابی به آن سخت می‌نمود. در آن کادر از شهر ساحلی لوزان، فدریکا موگرینی کنار محمدجواد ظریف و وزرای خارجه ١+٥ ایستاد با کُتی سفید و بلند که نشان می‌داد او هم سبک و سیاق اشتون را در انتخاب لباس پوشیده دنبال می‌کند، اگرچه عمر حضور او در مذاکرات هسته‌ای ایران و ١+٥ به مدت اشتون نرسید. موگرینی یک‌بار دیگر ٢٣ تیرماه در قاب عکاسان قرار گرفت تا با جواد ظریف متنی را قرائت کنند که نشان می‌داد «پیروزی بدون جنگ» پشت درهای بسته اتاق‌های مذاکره به دست آمده است.
از اشتون تا موگرینی
بارونس کاترین مارگارت اشتون، پنج سال مذاکره هسته‌ای ایران و ١+٥ را به نمایندگی از اتحادیه راوپا مدیریت کرد اما بخت با او یار نبود که در این سمت بتواند در قاب توافق هسته‌ای قرار گیرد. اگرچه او هم در دوران سعید جلیلی و هم محمدجواد ظریف سکان مذاکره را در دست داشت اما فقط توانست بیانیه‌های تمدید مذاکرات را با همتای ایرانی خود قرائت کند. تابستان ٩٣ که ششمین دور مذاکره در وین به تمدید کشید با اینکه مسئولیت اشتون در سیاست خارجی اتحادیه اروپا تمام شده‌بود اما مسئولیت او در ادامه مذاکرات تا آذرماه تمدید شد. نوامبر ٢٠١٤ هم توافق به دست نیامد و مذاکره یک‌بار دیگر تمدید شد. آذرماه ٩٣ (نوامبر ٢٠١٤) آخرین دور مذاکره‌ای بود که این زن بریتانیایی سکان آن را به دست داشت. اما حکایت مذاکرات از همان دوران اشتون تغییراتی در ساختار پیدا کرده بود. مذاکرات متعددی به‌صورت دوجانبه بین وزرای خارجه انجام می‌شد به‌ویژه دو وزیر خارجه ایران و آمریکا که مجبور بودند ساعت‌ها با هم مذاکره کنند، آنچه پیش از آن بدیل نداشت. مشابه همین روند در دوره موگرینی هم تکرار می‌شد و عملا نقش او را به یک تسهیل‌گر بدل می‌کرد.
تفاوت رسانه‌ای
اشتون و موگرینی اما تفاوت‌هایی داشتند. دیپلمات‌ها عمدتا در این‌گونه موارد سکوت می‌کنند اما خبرنگاران آنها را به خوبی رصد می‌کنند. مهم‌ترین تفاوت این دو در برخوردشان با رسانه‌ها بود؛ کاترین اشتون به‌شدت از رسانه‌ها دوری می‌کرد و یک جست‌وجو نشان می‌دهد که حضور رسانه‌ای او اندک بوده است. اگرچه تمام آداب دیپلماتیک افتتاحیه مذاکرات، عکس‌های یادگاری و... را به‌خوبی به‌جا می‌آورد آنهم با لباس‌های بلند و پوشیده که فتوشاپ‌کاران رسانه‌های ایرانی به لباس او دست نزدند. فدریکا موگرینی اما این‌گونه نبود. او در دور آخر مذاکره در وین که ١٩ روز طول کشید، ابتدای ورودش در جمع خبرنگاران سخن گفت و بعد هم با توییتر و از طریق سخنگویش با خبرنگاران در ارتباط بود. او حین مذاکره و بعد از پایان مذاکره هم چند مصاحبه مفصل انجام داد.
یک اسلام‌شناس ایتالیایی
علاوه بر این، کارشناسان معتقدند موگرینی به‌لحاظ تجربه سیاسی و بین‌المللی کارکشته‌تر از اشتون است، اگرچه از لحاظ سنی جوان‌تر است. تجربه کار او در سمت وزیر خارجه ایتالیا و تحصیلاتش می‌توانست این ویژگی را ایجاد کند. موگرینی مدرک دکترای علوم سیاسی خود را از دانشگاه لاساپینزا رم گرفت و پایان‌نامه خود را به موضوع رابطه مذهب و سیاست در کشورهای اسلامی اختصاص داد. او یک ایتالیایی مسیحی است و موضوع پایان‌نامه‌اش او را به یک کارشناس با رویکرد اسلام‌شناسی بدل کرده. علاوه بر این گفته می‌شود فرهنگ ایران و ایتالیا به هم نزدیک است و این نکته توانسته به نقش موگرینی در مذاکره هسته‌ای وجه ممیزه ببخشد. موگرینی در هفت ماه حضورش در مذاکرات هسته‌ای توانسته سطحی از رابطه را با مذاکره‌کنندگان رقم بزند که در تصویرهایی در حال پچ‌پچ با مذاکره‌کنندگان دیده می‌شود. نگه‌داشتن دست مقابل دهان که امکان لب‌خوانی را از خبرنگاران می‌گیرد و حتی دست‌دردست‌بودن با برخی از وزیران اروپایی در برخی جلسات نشان می‌دهد که او به‌سرعت توانست جای خود را در مذاکرات سخت و پیچیده هسته‌ای ایران باز کند. او حتی در دور آخر مذاکره هسته‌ای در وین به شام ایرانی دعوت شده که البته انجام این دعوت بی‌دلیل نبوده است.
یک جدل کوتاه اما داغ
در دور آخر مذاکره هسته‌ای در وین، خبرسازترین چهره جواد ظریف و فدریکا موگرینی بودند، البته نه با حضور هرازگاه آنها روی بالکن قصر کوبورگ بلکه به دلیل آنچه در اتاق مذاکره بینشان رد و بدل شده بود. جدلی لفظی که موجب شد برای کاهش ناراحتی موگرینی مراتب تجدید احترام و دعوت به شام ایرانی انجام شود. ماجرا از این قرار بود که در یکی از دورهای مذاکره درباره تحریم تسلیحاتی بحثی بین فیلیپ هاموند و جواد ظریف درمی‌گیرد که موگرینی در ادامه آن می‌گوید با این شرایط امکان دستیابی به توافق وجود ندارد و باید به خانه‌هایمان بازگردیم. جواد ظریف در پاسخ به این جمله می‌گوید هیچ‌وقت یک ایرانی را تهدید نکنید. این جمله اما به سرعت بین رسانه‌ها پخش و حتی در مدت کوتاهی به یک هشتک داغ در فضای مجازی تبدیل شد. این ماجرا موجب رنجش موگرینی شد اما او بعدا در مصاحبه با «سی‌ان‌ان» این بحث را به تفاوت فرهنگی ایران و ایتالیا مرتبط دانست.
کاتب توافق؛ آلمانی با دیسیپلین
امروز اما در تیم همراهان موگرینی بانوی دیگری هم هست که نقش مهمی در مذاکره هسته‌ای ایران و ١+٥ ایفا کرده است؛ هلگا اشمید، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا. او در جریان این مذاکرات نقشی به‌مراتب گسترده‌تر از موگرینی داشت. اشمید که معاون اشتون بوده، کار نگارش متن توافق جامع را به همراه عباس عراقچی به پیش برده است.هلگا اشمید، ٥٥ ساله و دیپلمات آلمانی اتحادیه اروپاست که سمت معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا را دارد. او که از سال ۱۹۸۸ میلادی وارد عرصه سیاسی آلمان شده، پیش‌از‌آن، مشاور وزیران امورخارجه پیشین آلمان بود. در دور پیشین مذاکرات هسته‌ای اشمید و علی باقری، معاون سعید جلیلی، همتای یکدیگر محسوب می‌شدند؛ اما کمتر همکاری مشترکی بین آن دو مشاهده می‌شد. یک منبع خبری نزدیک به تیم مذاکره‌کننده ایران به «شرق» می‌گوید: «اشمید نمونه بارز یک آلمانی بادیسیپلین، سخت‌گیر و پرکار بود، علاوه بر آنکه کار خود را با حسن نیت به پیش می‌برد».
بانوی سوم که مسافر تهران نیست
اگرچه امروز این دوبانوی حاضر در مذاکره هسته‌ای وارد تهران می‌شوند، اما بانوی دیگری در مذاکرات نقش داشته که به‌نظر نمی‌رسد به زودی بتواند مسافر تهران شود. «وندی شرمن»، عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا است. وندی شرمن ٦٥ساله، نماینده آمریکا در مذاکرات ١+٥ با ایران بود، دیپلماتی که بعد از توافق جامع هسته‌ای دوران بازنشستگی‌اش آغاز شد. او از سال ۲۰۱۱ معاون وزیر امور خارجه آمریکا شد، پیش از آنهم در شرکتی معاون مادلین آلبرایت و حتی دورهای مشاور ویژه بیل کلینتون، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا نیز بود. بدون اغراق نمی‌توان نقش او را در مذاکره هسته‌ای ایران و ١+٥ نادیده گرفت؛ البته برخی اظهاراتش موجب اعتراض ایرانی‌ها و حتی دستگاه دیپلماسی شد؛ اما بعد از پایان مراسم اعلام توافق در وین، زمانی که همکارانش برای آغاز دوره بازنشستگی‌اش کف می‌زدند، بغض شرمن، زنی که بسیار سخت به‌نظر می‌رسید، نشان می‌داد نقش او نیز در دستیابی به این توافق نادیده‌گرفتنی نیست.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
