توافق کدام بخش اقتصاد را نشانه می‌گیرد؟
ماراتن هسته‌ای به خط پایان نزدیک می‌شود. اینجا دیگر روزها اهمیت ندارند، ساعت‌ها حرف می‌زنند و دقیقه‌ها خود را نشان می‌دهند. اقتصاد ایران در انتظار است. می‌خواهد نقطه پایانی بگذارد بر سال‌های سخت و خود را در شرایط دیگری نشان دهد. حالا برخی از روزهایی سخن می‌گویند که در آن خبری از تحریم نیست اما تهدید همیشه وجود دارد. اقتصاد درونزا می‌تواند تحریم‌ها را به حاقل برساند و درهایی که ممکن است بار دیگر تحریم را راه دهند برای همیشه ببندد.
هر چند تصورات متفاوتی از فردای توافق و تحریم در ذهن افکار عمومی نقش بسته است و برخی این تصورات را با زبان طنز به تصویر می‌کشند اما آنچه حقیقت دارد این است که توافق معجزه نخواهد کرد.
به گزارش اعتماد شاید بررسی وضعیت اقتصادی ایران در سال‌های پیش از این، قبل از تشدید تحریم‌ها و قبل از آنکه تحریم خود را نشان بدهد، گویای آن باشد که اقتصاد ایران از چه موقعیتی برخوردار است و با چه مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کند. تولید مبتنی بر واردات، خام فروشی، وابستگی به نفت، سطح پایین دستمزدها و بهره وری اندک همگی سبب شده است اقتصاد ایران از مشکلات فراوانی رنج ببرد.
کارشناسان در گفت‌وگو با «اعتماد» بر این نظرند که باید فضا برای فعالیت مولد اقتصادی ایجاد شود و دولت این‌بار شرایط را برای آنها که به اقتصاد عمق می‌بخشند فراهم کند. خداحافظی با دلالانی که در تمامی بخش‌های اقتصادی ایران نفوذ کرده‌اند از جمله این مطالبات است. بخش‌هایی که قرار است بیشترین تاثیر را از توافق و لغو تحریم بگیرند، نفتی‌ها هستند و وابستگان به نفت اما بسیاری معتقدند زمان آن رسیده است که ایران دنیا را با تولیدات صنعتی خود آماده کند و به برند‌سازی روی بیاورد. شاید بیراه نباشد سخن گفتن از نگرانی برخی کارشناسان برای روزهای پس از تحریم؛ روزهایی که در فشار مطالبه مردم برای بهبود اوضاع و نیاز به تلاش مضاعف برای اصلاح ساختار ممکن است از دست برود. از این رو است که نه فقط نفتی‌ها که دیگر فعالان اقتصادی نیز بر گفتن این جمله تاکید دارند: «توافق معجزه نمی‌کند».
توافق کجا را نشانه می‌گیرد؟
توافق که حاصل شود، معجزه‌ای در کار نیست اما نفت شرایطی متفاوت را تجربه خواهد کرد. نفتی‌ها باید چمدان سفر ببندند. نفت ایران که مدتی است با تحریم‌های یکسویه غربی‌ها، سهم خود را در بازار جهانی از دست داده است دوباره به بازارهای جهانی بازخواهد گشت. هر چند برخی ورود دوباره نفت ایران و سهم‌گیری‌اش از سرزمین‌های تجاری را عاملی برای سقوط قیمت نفت می‌دانند اما شمس اردکانی معتقد است توافق تاثیر قابل توجهی بر بازار نفت به جا نخواهد گذاشت. حالا حرف بر سر زمان است نه بازگشت یا عدم بازگشت. مقامات ایرانی می‌گویند شش ماه دیگر سهم‌مان را از بازار جهانی نفت می‌گیریم و غربی‌ها می‌گویند باید یک سالی صبر کنید تا بازگردید. گوهری، معاون برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت درباره تاثیر توافق هسته‌ای بر صنعت نفت ایران و استراتژی‌های ایران در مجامع جهانی در دوره پساتحریم می‌گوید: به هر حال توافق هسته‌ای یک سری تاثیرات آنی و لحظه‌ای به همراه خواهد داشت که تحت تاثیر جو عمومی روانی به وجود می‌آید و یک سری تاثیرات بلندمدت و میان‌مدت نیز به دنبال خواهد داشت. این تاثیرات نه تنها صنعت نفت بلکه همه ارکان اقتصادی کشور را در بر می‌گیرد. معاون بررسی، امکان‌سنجی اقتصادی و مالی طرح‌های مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران با تاکید بر لزوم برنامه‌ریزی میان‌مدت و بلندمدت ادامه داد: بحث‌هایی همچون تامین مالی، تسهیلاتی که برای سازندگان و پیمانکاران در نظر گرفته می‌شود، اعتبارات اسنادی، ارتباطات بانکی و بین بانکی، نقل و انتقال وجوه ارزی، سوییفت و غیره در دوره پساتحریم به صورت روان‌تر انجام خواهد شد و نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت و میان مدت خواهد بود. به هر حال در صورت حصول توافق هسته‌ای مسیر بانک‌ها برای اعطای تسهیلات هموار خواهد شد.
به گفته وی یکی از مشکلات پیش روی صنعت نفت ایران در زمان تحریم افزایش هزینه‌های انتقال وجوه و تامین مالی بود که در صورت رسیدن به توافق هسته‌ای این روند تسهیل می‌شود. گوهری به ایجاد فضای روشن‌تر برای سرمایه‌گذاران در دوره پساتحریم در بازه زمانی بلندمدت اشاره کرد و گفت: سرمایه‌گذاران می‌توانند در قراردادها و مناقصات بین‌المللی پیش رو و همچنین در طرح‌های اکتشافی و توسعه میادین مشترک نفت و گاز مشارکت کنند. معاون بررسی، امکان سنجی اقتصادی و مالی طرح‌های مدیریت برنامه‌ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران در ادامه با تاکید بر اینکه معجزه‌ای بلافاصله پس از حصول توافق در صنعت نفت رخ نخواهد داد، خاطرنشان کرد: باید از انتظارات کاذب به‌طور جدی اجتناب شود. اتفاقی که در دوره پساتحریم در میان‌مدت حاصل خواهد شد این است که شرایط به ریل طبیعی خود یعنی به دوره پیش از تحریم‌ها باز خواهد گشت.
گوهری همچنین به اجرای روان‌تر سیاست‌های نفتی کشور در مجامع جهانی اشاره کرد و افزود: برنامه‌ریزی‌های کلان و راهبردی و سیاست‌ها تعیین شده و به طور حتم سیاست‌هایی چون چشم‌انداز توسعه، اقتصاد مقاومتی و غیره روان‌تر پیگیری خواهد شد، اما نمی‌توان انتظار تغییرات ماهوی بنیادین در صنعت نفت را داشت.
وی همچنین در پاسخ به اینکه بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی و شرایط گذشته در چه بازه زمانی حاصل خواهد شد؟ اضافه کرد: انعقاد قرار‌داد، مذاکره و رایزنی نیاز به زمان دارد و این اتفاق حداقل شش ماه تا یک‌سال به طول خواهد انجامید، اما باید تلاش روزافزون داشته باشیم تا بتوانیم بازارهای از دست رفته را بار دیگر تصاحب کنیم.
از سوی دیگر معاون شرکت ملی صنایع پتروشیمی با تشریح وضعیت توسعه صنعت پتروشیمی در صورت لغو تحریم‌ها از برنامه‌ریزی به‌منظور افزایش تولید پتروشیمی ایران به ۱۸۰ میلیون تن در دوران پساتحریم خبر داد.
حسن پیوندی درباره آخرین وضعیت تکمیل و بهره‌برداری از طرح‌های نیمه تمام صنعت پتروشیمی، گفت: در حال حاضر حدود ۶۰ میلیون تن هم پروژه نیمه‌کاره پتروشیمی و پلیمری در کشور وجود دارد.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
