بابک زنجانی ۲ نهاد نفتی را بدنام کرد

بعد از مشخص شدن فساد مالی در نفت که مشخصا با پرونده بابک زنجانی علنی شد،معاون اول رئیس‌جمهور اعلام کرد که دیگر فروش نفت، به هیچ نهاد و شخصی سپرده نمی‌شود. اسحاق جهانگیری گفته بود که با تصمیم دولت فروش نفت صرفا از طریق امور بین‌الملل شرکت نفت انجام می‌شود و دیگر مانند گذشته نیست که فروش نفت از طریق برخی نهادها و اشخاص انجام شود. این تصمیم برای بخش خصوصی که امیدوار به خضور در این بازار بود و به تازگی ورود کرده بود،به نوعی به معنی خداحافظی با تجارت نفت و سپردن دوباره انحصار به دولت بود.سید حمید حسینی فعال اقتصادی در بخش پتروشیمی است. وی که عضو اتاق بازرگانی و رییس کمیسیون اصل ۴۴ و از بنیان گذاران اتحادیه صادرکنندگان فراورده‌های نفتی است ودر گفت وگوی مجازی-تلگرامی "گفت وگوی نفتی" به سئوالات خبرنگاران و فعالان صنعت نفت پاسخ داده است.

*******

چرا تجارت نفت توسط بخش خصوصی بدنام شده است؟

استراتژی شرکت نفت در پنجاه سال گذشته فروش به مصرف کننده نهایی( پالایشگاه) واز طریق قراردادهای بلند مدت بوده است.در نتیجه با شرکت های تجاری معامله نداشته وتقریبا فروش اسپات هم نداشته ایم،یعنی سیکل بین شرکت ملی نفت وشرکت های نفت دولتی سایر کشورها بسته بوده است. لذا چه در گذشته وچه در حال هیچ فضایی برای فعالیت شرکت های تجاری وبخش خصوصی وجود نداشته است و به همین دلیل در سال ٩١ از روی اجبار وارد معامله با بخش خصوصی شد.

یعنی حتی نیکو هم به مصرف کننده نهایی می فروشد؟

نیکو عامل فروش به مشتریان جدید نفت بوده که بعضا قرارداد پالایش با پالایشگاهها داشتند، بطور مثال در افریقای جنوبی.

یعنی از سال ۹۱ به بعد؟

البته درصد کمی از نفت ایران یا محموله های سوآپ وبای بک در بازار روتردام توسط نیکو به فروش رفته که در سه سال گذشته صفر شده است.

بفرمایید ورود بخش خصوصی به تجارت نفت چه منافعی می تواندداشته باشد؟

در قراردادهایی که بابک زنجانی بست، نیکو از نفت محموله را خریده و به ایشان فروخته است.اگر مسیر سوآپ مسدود نشده بود، پخش خصوصی می توانست نفت را با قیمت مناسب خریده وتحویل دهد وبا محموله هایی که از جنوب تحویل می گرفت، بهترین حضور در بازار اسپات ومحموله های کوچک برایش مهیا می شد وکم کم حرفه ای می شد.

به عقب برمی گردم، مکانیسم فروش نفت به بابک زنجانی که برآمده از شرایط تحریم بود،آیا با بخش خصوصی مشورتی شده بود؟ در این تصمیم سازی بخش خصوصی واقعی نقش نداشت؟

اگر می توانست بازارهای جدیدی در آفریقا وآمریکای لاتین پیدا کند حضورش معنی داشت.متاسفانه با اتاق وتشکل های حرفه ای مشورت نشد.

آیا شرکت نفت از نظر حقوقی می تواند به بخش خصوصی نفت بفروشد؟

بله؛هرکس بتواند در نفت رجیستر شود می تواند نفت فرآورده بخرد.

بخش خصوصی درحال حاضر از بازار عراق فرآورده می خرد و به بازار چین یا افغانستان می فرستد .آیا این نیاز از داخل نمی تواند تامین شود تا این کسب وکار با ریسک کمتری پیش رود؟ چرا خرید فروش مازوت ایران از مازوت عراق سخت تر است؟

البته الان این شرایط آسان شده وعرضه بیش از تقاضاست.

چرابخش خصوصی در ترید کاغذی نفت وارد نشده و نمی شود؟ چرا نهایتا در بازار فیزیکال حضور دارد؟

اول باید بخش خصوصی وارد تجارت نفت شود؛ هجینگ(۱) را یاد بگیرد و بعد وارد بازار نفت کاغذی شود.یعنی باید اول نفت بخرد تا چیزی برای هج کردن داشته باشد. خوشبختانه در سه سال گذشته بخش خصوصی در فرآورده وال پی جی وارد شده وتا حدودی با این ادبیات آشنا شده است. اگر بخش خصوصی در پساتحریم حذف نشود می توان به آینده امیدوار بود. فکر کنم بدون داشتن فیزیکال نفت هیچ معنا ندارد.

فکر می کنید چرا هیچکس در ۵۰ سال گذشته در مجموعه نفت به فکر هجینگ نبوده. دولت که نفت فیزیکال داشته؟

چون شرکت نفت محموله ای در انبارهای بین المللی نگذاشته که لازم باشد هیج کند.

ولی بودجه اش به نفت وابسته بوده؟

اگر شرکت نفت محموله را از وزارت نفت می خرید مجبور بود هیج کند.

چرا باید بودجه نفتی اش یکسال ۲۰۰ میلیارد باشد و سال بعد ۵۰ میلیارد دلار؟

ما noc داریم نه ioc ولذا وظیفه نفت فقط فروش بوده وکسب درآمد ارزی برای کشور ودیگر هیچ.البته درآمد نفتی ومایعات گازی کشور حداکثر ١١٠ میلیارد دلار در سال ٨٩ یا ٩٠ بوده است که عمده آن میعانات است. بخشی از ان نفتا وبقیه نفت ومازوت بوده است.

اصولا بخش خصوصی تضعیف شده ی ایران در ۳۵ سال اخیر( منظور خصولتی نیست) توان وارد شدن و یا به عبارتی اختیار قانونی وارد شدن به تجارت نفت را دارد؟

بازار میعانات چین را به علت انفجار در پالایشگاه دراگون از دست دادیم ومنتظر فعالیت مجدد آن هستیم واصولا در تابستان مصرف میعانات کاهش می یابد، ضمنا فصل اورهال پالایشگاهها هم هست. شرایطی که وزارت نفت قبل از تحریم برای قرار گرفتن در لیست خریداران نفت داشت که هیچ ایرانی توان وارد شدن به آن را نداشت. در حال حاضر ظرفیت سواپ برای ۳۰۰ هزار بشکه فراهم شده ودر حال افزایش به ۶۰۰ هزار بشکه است.

اگر بخواهیم سوآپ معکوس به روسیه داشته باشیم،امکانش هست؟

روسیه در جنوب پالایشگاهی ندارد ونیازی هم به نفت ما ندارد؛ در نتیجه می تواند از کشورهای آسیای میانه ارزان تر بخرد.

با توجه به تولید روزافزون گاز از پارس جنوبی و تامین سوخت نیروگاه ها بوسیله گاز طبیعی، امکان فروش مازاد نفت کوره کشور در در سال جاری و سال های آتی را چطور می بینید؟ آیا منطقه توان جذب این مقدار نفت کوره را دارد؟

البته با نزدیک شدن به زمستان پیش بینی این است که بازار بهتر می شود وبا فرمول ترکیب جدید می شود به بازارچین بازگشت و آن را احیا کرد. در صورت لغو تحریم ها ظرفیت بنکرینک سریعا افزایش می یابد. هدف روسها از خرید نفت فروش کالا به بازارایران است .به همین دلیل در حال بازاریابی نفت ایران در آسیا هستند.

پس روسها خریدار رجیستر شده نفت ایران هستند؟

شرکت های بزرگ روسی مثل گاز پروم و لوک ایل مشکلی برای رجیستر شدن ندارند. هدفشان بالا بردن سطع مبادلات است.تحربه تهاتر با هند، ترکیه وکره جنوبی وچین نشان داده که خرید نفت عامل اقزایش حجم معاملات شده

حالا که حتی روسها هم در تجارت نفت ایران دخیل هستند، چرا تجارت نفت توسط بخش خصوصی ایران اینقدر ضعیف است و البته بدنام؟

فقط یک شخص و دو نهاد در فروش نفت وارد شد اند که ربطی به بخش خصوصی نداشته اند .متاسفانه همه بد عمل کرده اند وبدنامی آن به بخش خصوصی رسیده است.

----------------------

۱- هجینگ یک موقعیت معاملاتی در بازار آتی ها برخلاف موقعیت معامله گر در بازار نقدی است و هدف حضور او در بازار آتی ها کاهش یا محدود کردن ریسک هایی است که ناشی از تغییرات قیمت به وجود می آید.