اسب‌ هسته‌ای در میانه رودخانه

روزنامه شرق نوشت؛

جان کری آمده بود که بگوید مذاکرات به جایی که خیلی‌ها منتظر اعلامش بودند نرسیده است. ساعاتی بعد خبر رسید که آمریکایی‌ها از مواردی که قبلا روی آن توافق کرده بودند عقب کشیده‌‌اند.

ظریف پیش از کری دست‌به‌کار شد و خبری که چندساعت بعد رسانه‌ای شد را در قالب یک ضرب‌المثل انگلیسی در توییتش منتشر کرد:

"you can't change horses in the middle of a stream"

که در اصل این ضرب‌المثل است:

"Don't change horses in the middle of the stream" یا "Don't swap horses in midstream"

بگذارید این ضرب‌المثل را در ابتدای این مطلب کوتاه معنی و تفسیر نکنیم و ابتدا ریشه این ضرب‌المثل را بشکافیم.

داستان این ضرب‌المثل این‌گونه روایت شده است که روزی یک پیرمرد هلندی سوار بر قایقش قصد داشت به‌همراه یک مادیان و کره‌اش از عرض یک رودخانه عبور کند. در میانه عبور از رودخانه، پیرمرد از قایق به درون آب افتاد. برای نجات از غرق‌شدن به‌سرعت دم کره اسب را گرفت و تلاش کرد خود را به خشکی برساند. در همین حین کره اسب در اثر جریان آب به لرزه افتاد. فردی که در خشکی حاضر بود با فریاد به پیرمرد گفت دم کره اسب را رها کن و به‌جای آن دم مادیان را بگیر! پیرمرد هلندی که در جریان رودخانه گیر کرده و در حال تلاش برای رسیدن به خشکی بود، فریاد زد: «وقت عبور از عرض رودخانه زمان مناسبی برای عوض کردن اسب‌ها نیست». اما علت شهرت این ضرب‌المثل یک پس‌زمینه تاریخی و استفاده از آن توسط آبراهام لینکلن است.

در سال ١٨٦٤ و در بحبوحه جنگ داخلی آمریکا حزب جمهوری‌خواه آمریکا که آبراهام لینکلن، شانزدهمین رئیس‌جمهوری ایالات متحده، در سال ١٨٦٠ از آن حزب به ریاست‌جمهوری رسیده بود، تحت لوای نام «حزب اتحاد ملی»، او را بار دیگر به‌عنوان نامزد خود در انتخابات معرفی کرد. لینکلن در پاسخ به این انتخاب خطابه‌ای کوتاه داشت که این‌گونه پایان می‌یافت: آقایان، من به خودم اجازه نداده‌ام که به این نتیجه‌گیری برسم که من بهترین فرد در کشور هستم؛ اما در این مورد داستانی درباره یک کشاورز هلندی به ذهن من می‌آید که به همراه خود گفته بود: «وقت عبور از عرض رودخانه زمان مناسبی برای تعویض اسب‌ها نیست».

تفسیری که برای این ضرب‌المثل در فرهنگ‌های انگلیسی آمده این‌گونه است که زمانی که کاری آغاز می‌شود و تا نیمه پیش می‌رود، ایجاد تغییر در آن عاقلانه نیست.

با کنارهم‌گذاشتن ریشه و معنی این ضرب‌المثل، نطق مطبوعاتی جان کری و جریانات این‌روزهای مذاکرات هسته‌ای، توییت ظریف بسیار بامسما و معنادار می‌نماید. هرچند جدل‌هایی بر سر ترجمه این ضرب‌المثل در شبکه‌های اجتماعی ایجاد شد اما بدون درنظرداشتن این پس‌زمینه‌ها، تفسیر و ترجمه این ضرب‌المثل در توییت ظریف حق مطلب را ادا نمی‌کرد.