رازهای استعفای رییس‌سازمان هواپیمایی
|١٩ مردادماه سال گذشته ساعت ٩:٢٠ دقیقه صبح بود که صدای هولناک برخورد هواپیمای آنتونف شرکت هواپیمایی سپاهان با دیوارهای منطقه نظامی اطراف فرودگاه مهرآباد ترس از «سقوط» را دوباره با پروازهای ایرانی قرین کرد؛ اتفاقی که بعد از ١١ ماه بالاخره مسوولان هوایی کشور را وادار به واکنش کرد.
روزنامه اعتماد نوشت؛
آخرین روز از هفته گذشته بود که بالاخره جهانگیریان، رییس سازمان هواپیمایی که در دو سال گذشته انتقادات زیادی را با خود همراه کرده بود استعفای خود را تقدیم عباس آخوندی، وزیر
راه و شهرسازی کرد و با موافقت وی رسما معاونت هوایی این وزارتخانه خالی شد.
در خبرهای منتشر شده در خصوص استعفا یا برکناری جهانگیریان یکی از دلایل موضوع سقوط ١١ماه پیش آنتونف سپاهان است.
١١ماه پیش و در زمانی که همگان چشم انتظار واکنشی منطقی از مسوولان هوایی ایران بودند نه خبری از عذرخواهی روسای سازمان هواپیمایی منتشر شد نه یکی از مدیران استعفای خود را تقدیم وزیر
راه و شهرسازی کرد. اما خبرهایی که از این سقوط به گوش می‌رسید نواقصی از سوی سازمان هواپیمایی کشوری را گوشزد می‌کرد. اخباری از عدم تایید دو کارشناس هوایی برای پرواز هواپیماهای آنتونف و تغییر آن دو مدیر تا انتقادات گسترده برای پرواز هواپیماهایی که اما و اگرهای زیادی داشتند.
آنتونف هرچند همانند توپولف‌های روسی در ذهن ایرانی‌ها مخوف نبودند اما دست‌کمی هم از این هواپیماها نداشتد و در روزگاری که بحث‌ها برسر گشایش تحریم‌های هوایی ذهن‌ها را متوجه هواپیماهای اروپایی کرده بود سقوط آنتونف پرحاشیه موجب سیاه شدن پرونده‌های روسی شد.
ماجراهای آنتونف- ١٤٠ زمانی پرابهام‌تر شد و نوک پیکان ابهامات رابه سمت جهانگیریان، رییس مستعفی سازمان هواپیمایی نشانه رفت که کمی بعد از سقوط این هواپیما گزارش‌ها حکایت از برکناری دو کارشناسی داشت که چند ماه قبل از حادثه ١٩ مردادماه سال ٩٣ در گزارشی به جهانگیریان از عدم ایمن بودن این هواپیما هشدار داده بودند و خواستار عدم پرواز این هواپیما شده بودند.
شاید این همان دلیلی بود که در آن زمان برخی از نمایندگان مجلس پیگیر تغییر در ریاست‌سازمان هواپیمایی کشوری شدند برخی دیگر پا را فراتر گذاشته و به دنبال استیضاح و برکناری آخوندی، وزیر راه افتادند.
در آن زمان انتظار می‌رفت پس از وقوع سانحه به دلایل متعددی که مقامات وزارت راه به خوبی نسبت به آن آگاهی دارند، تغییراتی در سطح رییس سازمان هواپیمایی و معاونت استاندارد پرواز این سازمان شکل بگیرد. شاید مهم‌ترین دلیل برای این تغییرات موضوع برکناری کارشناسانی بود که درسازمان هواپیمایی رای به ناایمن بودن آنتونف- ١٤٠ دادند و از کار روی این پروژه برکنار شدند. به این اتفاق مهم اضافه بار هواپیما هنگام برخاستن از زمین و دمای نامناسب برای پرواز هم که اضافه شود دلایل لازم و کافی برای اعمال تغییراتی درسازمان هواپیمایی به دست می‌آمد. اما گویا وزیر راه وشهرسازی ترجیح می‌داد این تغییرات را اعمال نکند اما نماینده‌های مجلس نسبت به این سقوط سکوت نکردند و بعد از عدم واکنش وزیر به فکر سوال‌پرسی در این مورد از خود آخوندی شدند.
موضوعی که به یکی از دلایل اصلی استیضاح آخوندی مبدل شد و موجب شد تا همواره یکی از گزینه‌های اصلی استیضاح وی عدم برکناری یا پاسخگویی صحیحی در مورد این پرواز باشد. به این ترتیب یک از اهرم‌های فشار روی آخوندی دوست قدیمی وی جهانگیریان بود که متاسفانه در موضوع آنتونف- ١٤٠ نتوانسته بود گزارش صحیحی از علت حادثه ارایه کند و گره این پرونده را کورتر کرده بود.
به گونه‌ای که حتی اظهارات وی در ساعات اولیه در مورد علت این حادثه از سوی سایر خلبان‌های ایرانی رد شد و موجب شد تا جهانگیریان بیش از پیش در مظان اتهام و کم‌کاری قرارگیرد. وی در نشست خبری خود در جمع خبرنگاران از کار افتادن یکی از موتورهای آنتونف بعد از ٢ ثانیه از شروع پرواز را دلیل حادثه عنوان کرده بود اما در این باره یکی از خلبانان به مهر، گفته بود: «از کارافتادن موتور ۲ ثانیه قبل از بلندشدن هواپیما امکان‌پذیر نیست، زیرا در این صورت خلبان می‌تواند موتور بعدی را هم خاموش کرده و از «تیک آف» جلوگیری کند و هیچگاه یک خلبان چنین اشتباهی را مرتکب نمی‌شود که با یک موتور به پرواز ادامه دهد؛ مگر اینکه خلبان در زمان «تیک آف» خواب بوده باشد که چنین موضوعی هم امکان‌پذیر نیست، بنابراین به نظر می‌رسد که یا موتور بعد از «تیک آف» از کار افتاده یا اینکه آلارم‌های هواپیما به درستی عمل نکرده‌اند.»
این اظهارات در کنار گزارش برکناری دو کارشناس این سازمان به علت عدم تایید پرواز آنتونف موجب شد جهانگیریان بیش از هر کس دیگری در معرض اتهام قرار گیرد و فشار نماینده‌های مجلس برای برکناری وی یا استیضاح وزیر شدت بیشتری گیرد.
موضوع دیگری که موجب شد تا پرونده آنتونف بیش از سایر پرونده‌های سقوط هوایی پیگیری شود موضوعی بود که از سوی قاضی محمد شهریاری، سرپرست دادسرای امور جنایی تهران به عنوان بازپرس ویژه در حال بررسی پرونده سقوط ایران- ١٤٠ منتشر شد. وی در گزارش خود گزارش‌هایی را که خلبان مقصر این حادثه عنوان شده بود را رد کرد و موجب شد تا نگاه‌ها متوجه راس سازمان هواپیمایی برای صدور اجازه پرواز این هواپیما شود.
هرچند که خبرها حکایت از نهایی شدن گزارش سقوط آنتونف توسط قاضی شهریاری دارد اما وی در گفت‌وگو با خبرنگار «اعتماد» با رد نهایی شدن این گزارش سعی کرد تا ارایه گزارشات بیشتر در این مورد را به زمانی دیگر موکول کند تا موضوع برکناری جهانگیریان با این موضوع تجمیع نشود.
با این حال با توجه به سابقه طولانی عدم رضایت روسای سازمان هواپیمایی در دولت هشتم برای پرواز آنتونف‌های ١٤٠ نفره به نظر می‌رسد عدم گزارش دلایل اصلی اعلام این حادثه به ایجاد حاشیه امن برای این مدیر هوایی باز می‌گردد. البته جهانگیریان خود از مجریان ساخت هواپیمای ١٥٠ نفره است که به سازمان هواپیمایی آمده و بعید است از چند و چون عدم رضایت از پرواز این هواپیما بی‌خبر باشد.
در عین حال یکی دیگر از دلایل برکناری جهانگیریان به موضوع عدم حضور وی در سازمان هواپیمایی بازمی‌گردد. وی که از اساتید دانشگاه صنعتی شریف است به علت حضور در کلاس‌های این دانشگاه جزو معاونان وزیر راه و شهرسازی است که باید برای وی از لفظ غیرقابل دسترس استفاده کرد چرا که وی بیشترین زمان خود را در سر کلاس و تدریس به دانشجویان می‌گذراند.
به هر حال با توجه به اینکه در ١١ ماه گذشته سقوط این هواپیما به یکی از دلایل اصلی سوال‌پرسی از وزیر راه و شهرسازی مبدل شده بود به نظر می‌رسد بعد از استعفای جهانگیریان و حضور سرپرست جدید کمی از بار انتقادی روی وزیر راه و شهرسازی کاسته شود.
با همه این موارد یکی دیگر از موضوعات مورد توجه در بررسی تغییرات در یکی از معاونت‌های وزارت
راه و شهرسازی جایگزینی فرد جدید در این سازمان است؛ موضوعی که برخی نماینده‌ها پیش از این مطرح کرده و حتی عنوان کرده بودند که وزیر راه به دلیل عدم در اختیار داشتن گزینه جدید برای جایگزینی جهانگیریان دست به تغییر در این معاونت خود نمی‌زند. با این حال آخرین شنیده‌های خبرنگار «اعتماد» از جایگزین‌های احتمالی جهانگیریان حکایت از طرح گزینه‌هایی دارد که قابل توجه هستند.
شنیده‌ها یکی از گزینه‌های پیش روی آخوندی را، پرورش، مدیرعامل شرکت هواپیمای جمهوری اسلامی ایران (هما) خبر می‌دهد. با این حال نزدیکان وی از عدم پذیرش این پست از سوی پرورش خبر می‌دهند.
یکی دیگر از گزینه‌های آخوندی، دهقان مدیرعامل، شرکت فرودگاه امام (ره) است که به نظر می‌رسد وزیر راه با این انتخاب قصد دارد دوباره این معاونت خود را در شرایط محک قرار دهد چرا که دهقان در مدت مدیریت خود در فرودگاه امام (ره) نتوانسته است کارنامه روشنی از خود برجای بگذارد و به نظر می‌رسد حضور وی در سازمان هواپیمایی نمی‌تواند نوید‌دهنده روزگار خوش برای این سازمان باشد. از سید احمد مومنی رخ، مدیرعامل شرکت فرودگاه‌های کشور در دولت دهم و از مدیران بازنشسته صنعت هوایی نیز به عنوان یکی از گزینه‌های تصدی پست ریاست سازمان هواپیمایی نام برده می‌شود.
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
