غوغای توافق در وین /شنبه یا دوشنبه توافق؟

آن ٢٤ ساعت سرنوشت‌ساز هم گذشت و تقدیر مذاکرات هسته‌یی میان ایران و ١+٥ بر مدار ادامه گفت‌وگوها استوار شد. پنجشنبه، روز دوئل تریبون‌ها و تقسیم تقصیرها بود.

به گزارش روزنامه اعتماد زمانی که ایران و ١+٥ ضرب الاجل ٣٠ ژوئن را از دست دادند، این عبور از خط قرمز زمانی تعیین شده چندان به چشم‌ها نیامد و برخی از مذاکره‌کنندگان در دو سوی این ماراتن تاکید داشتند که ضرب‌الاجل زمانی اصلی ٩ جولای است. خبرنگارانی که دو هفته گذشته را در وین گذرانده‌اند امیدوار بودند که تا شامگاه ٩ جولای وزنه مذاکرات به سمت توافق بچرخد و توافق جامع هسته‌ای به سرعت به دست قانونگذاران امریکایی برای بررسی آن در بازه زمانی ٣٠ روزه برسد.

پوشش دیدارهای متوالی میان تیم‌های هفت کشور حاضر در مذاکرات در روزهای چهارشنبه به این امید انجام شد که شاید پنجشنبه آن روز بزرگ پس از ١٣ سال مذاکره باشد. صبح پنجشنبه در حالی از راه رسید که خیمه مخصوص خبرنگاران در پله کوبرگ از نخستین ساعات این روز مملو از تصویربرداران و روزنامه‌نگارانی بود که آمده بودند تا ساعاتی دیگر عبارت «توافق شد» را روی خروجی‌های رسانه‌های خود قرار دهند. میزان توییت‌نویسی‌های اهالی رسانه از صبح پنجشنبه‌شدت بیشتری گرفت. تصور عمومی بر این بود که در حال تایپ آخرین خبرهای منتهی به توافق هسته‌ای هستند. با این‌همه عبور از ظهر پنجشنبه بدون تحرک سیاسی و فنی لازم در هتل پله کوبرگ نشان داد که امروز، روز توافق نخواهد بود. اعم وقت روز پنجشنبه مذاکره‌کنندگان به دیدارهای داخلی میان کشورهای ١+٥ گذشت. جنس این دیدارها نشان می‌داد که هنوز هماهنگی لازم میان طرف‌های مقابل ایران که باید صدایی واحد باشند، به وجود نیامده است. در حالی که بسیاری از گمانه‌زنی‌ها حاکی از این بود که اگر مبنا بر اتفاق خاصی در مذاکرات باشد باید از هشت شب به بعد به وقت وین انتظار این رخداد را کشید، وزارت امور خارجه امریکا اعلام کرد که جان کری، وزیر امور خارجه این کشور برای سومین بار در دو هفته گذشته به مقابل پله کوبرگ می‌آید تا با خبرنگاران حرف بزند.

حضور معنادار کری

عقربه‌های ساعت به وقت وین به ١٧ نرسیده بود که خبر آمد کری ساعت ١٩ می‌آید تا از آب و هوای حاکم بر مذاکرات بگوید. با اعلام این خبر مشخص شد که توافق هسته‌ای تا قبل از پایان آخرین ساعت‌های ٩ جولای در کار نخواهد بود. تجربه رسانه‌ای خبرنگاران با قاطعیت نشان از آن داشت که کری برای هرحرفی جز اعلام توافق جامع هسته‌ای می‌آید. کری عصا زنان با چهره‌ای خسته اما خندان آمد و مقابل میز مخصوصی ایستاد که در بزنگاه‌های تاریخی این ١٥ روز مذاکره میزبان مذاکره‌کنندگان ١+٥ و موضع‌گیری‌های آنها در خصوص مذاکرات بوده است. ایران و ١+٥، ١٣ سال است که بدون رسیدن به توافق مذاکره می‌کنند؛ مذاکراتی که دیگر هم از بعد فنی و هم از بعد سیاسی بسیار فرسایشی شده است. جای کری در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه آمده‌ایم تا به توافق برسیم و نه آنکه فقط مذاکره کنیم، گفت: همان‌گونه که در صحبت هایم با اوباما هم مطرح شد قرار نیست که ما تا ابد در میز مذاکره بنشینیم.

کری در بخش‌هایی از بیانیه‌ای که شخصا قرائت می‌کرد به نیمه شب ٩ جولای و ضرب الاجل کنگره هم اشاره غیرمستقیمی داشت و تاکید کرد که نباید تنها به این دلیل که ساعت نیمه شب به پایان می‌رسد، میز مذاکره را به این سادگی رها کنیم. جان کری در بخشی از سخنان خود آب پاکی را بر دستان خبرنگاران ریخت و با اشاره به اینکه برای رسیدن به توافق عجله نمی‌کنیم با زبان بی زبانی اعلام کرد که از توافق تا پیش از ضرب‌الاجل کنگره خبری نخواهد بود. رییس دستگاه دیپلماسی ایالات متحده بخش اعظمی از سخنان خود را به تکرار تاکید بر حصول توافق خوب اختصاص داد اما برای نخستین بار اعلام کرد که توافق جامع هسته‌ای با ایران باید توافقی باشد که نه فقط برای روزها، هفته‌ها و ماه‌ها خوب باشد بلکه برای چندین دهه معتبر بوده و مناسب باشد. وزیر امریکایی که امروز وارد پانزدهمین روز حضور در وین شده است در میانه بیانیه خود اندکی هم خبرهای خوش را مخلوط سخنان تند و تیز خود کرده و از پیشرفت‌های واقعی گفت که به ظن او در مذاکرات رخ داده است. جان کری در حالی سوال‌های خبرنگاران در خصوص میزان تاثیرگذاری این عدم حصول به توافق تا پیش از ٩ جولای را بی‌پاسخ گذاشت که با بازگشت وی به درون کوبرگ، شبکه‌های مجازی مملو از یک خبر شد؛ فضای مذاکرات مثبت نیست. تمدید رایزنی‌ها.

بازی تمیز رسانه‌ای مرد دیپلماسی ایران

تیم رسانه‌ای امریکا بازی را به گونه‌ای چیده بود که جان کری نخستین فردی باشد از گردونه مذاکرات که می‌آید تا به خبرنگاران از آب و هوای مذاکرات بگوید و به نوعی فضای رسانه‌ای را در اختیار بگیرد. با این‌همه محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران پیش‌دستی کرد و دقایقی پیش از حضور همتای امریکایی خود در جمع خبرنگاران فضا را به سمت ایران تغییر داد. حساب توییتری محمد جواد ظریف در یک سال و اندی که از مذاکرات میان ایران و ١+٥ می‌گذرد هربار در بزنگاه‌های خبری مهم فعال شده است. ظریف برای اعلام ادامه مذاکرات و دلیل چرایی عدم رسیدن به آن تا این لحظه نوشت: «به‌شدت در حال کار هستیم. ولی نباید عجله کرد تا کار به خوبی انجام شود. این حرف مرا جدی بگیرید: شما نمی‌توانید اسب‌ها را در وسط رودخانه عوض کنید.» ثانیه‌هایی پس از انتشار این توییت بود که شمار به اشتراک‌گذاری آن از مرز هزار مورد گذشت.

ظریف در سه جمله به دنیا گفت که در پشت درهای بسته در ٤٨ ساعت اخیر چه گذشته است. این توییت‌نویسی تنها مانور رسانه‌ای ظریف در ٢٤ ساعت گذشته نبود. دقایقی پس از اتمام سخنان جان کری و در حالی که خبرنگاران به سرعت در حال انتقال متن سخنان خود به پایتخت‌های‌شان بودند، محمد جواد ظریف در بالکن طبقه سوم هتل کوبرگ ظاهر شد. هربار که مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ١+٥ در وین برگزار شده است یک چشم خبرنگاران به بالکن‌هایی بوده است که تنها راه مفر مذاکره‌کنندگان از هوای کسالت‌بار اتاق‌های مذاکره و بحث‌های سیاسی است. عصر پنجشنبه هم محمد جواد ظریف به همراه سیدعباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده و حسین فریدون، مشاور ویژه رییس‌جمهور به بالکن آمدند و فرصتی برای پرسش و پاسخ‌های کوتاه اما ضربتی را با خبرنگاران فراهم کردند. خبرنگاران با بلند کردن صداهای خود از وزیر امور خارجه ایران سوال کردند که تا چه زمانی در وین می‌مانید؟ گفت: تا زمانی که لازم باشد.

کدام اسب؟ کدام رودخانه؟

بیانیه چند پاراگرافی جان کری هرچند تلاش شده بود که در آن تمام نکات جا داده شود اما به اندازه عبارت آخر توییت محمد جواد ظریف جنجال و گمانه‌زنی به راه نینداخت. چرا وزیر امور خارجه ایران باید در این مقطع مذاکراتی از همگان بخواهد که این عبارت وی را فراموش نکنند که: نمی‌توانید در وسط رودخانه، اسب تان را عوض کنید؟ در نخستین دقایق پس از انتشار این توییت خبرنگاران امریکایی کشف کردند که این عبارت را یک بار هم آبراهام لینکلن در جریان رقابت‌های انتخاباتی خود در سال ١٨٦٤ به کار برده است. این شبیه‌سازی تاریخی اما سرنخی از دلیل استفاده این عبارت به دست نداد.

یک ساعت پس از خاموش شدن جو حاکم بر کوبرگ به بهانه سخنان ظریف و کری بود که خبرنگار گاردین در گزارشی نوشت: اسب‌ها در عبارت ظریف بازمی‌گردد به این باور تیم مذاکره‌کننده ایران که بسته پیشنهادی که روز چهارشنبه صبح به وقت وین در کوبرگ توانسته بود نظر مساعد همگان را جلب کند ناگهان پس از ویدوکنفرانس جان نیمه شب جان کری با باراک اوباما از روی میز کنار زده شده و رد می‌شود. همزمان با این گزارش گاردین هم، سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه که از مسکو در جریان مذاکرات وین قرار می‌گیرد به کمک ایرانی‌ها آمده و تاکید می‌کند که اگر این مذاکرات شکست بخورد مقصر آن کشوری است که بسته مورد پذیرش همه را رد کرده است و نه ایران. کدهایی که روس‌ها و خبرنگاران رسانه‌های مختلف از آنچه در پشت درهای بسته اتاق مذاکرات در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه به دست داد این شایبه را از میان برد که این بار در این دور از مذاکرات این امریکایی‌ها بودند که نقش پلیس بد را بر عهده گرفتند.

اگر در جریان توافقنامه موقت ژنو، فرانسوی‌ها یک بار در دقیق ٩٠ توافق موقت را با بهانه‌تراشی‌های خود به تعویق انداخته و پس از آن به پلیس بد این بازی معروف شدند، این بار قرعه به نام امریکایی افتاد که شاید در باور عمومی بیش از همه این توافق را می‌خواهد. آن روزها که وزیر امور خارجه فرانسه در دقیقه ٩٠ مانع از تصویب توافقنامه موقت ژنو شد هنوز تیم‌های مذاکره‌کننده ایران و شش کشور مقابل آن چندان به رسم الخط مذاکراتی هم آشنا نشده بودند اما امروز دیگر پس از یک سال و نیم مذاکره فشرده و نفسگیر و در حالی که تیم‌های مذاکره‌کننده در سطح کارشناسی کشورهای ١+٥ و ایران قریب به یک ماه و سه هفته است که هر روز با هم دیدار می‌کنند دیگر طرف مقابل نمی‌تواند به اثرگذاری این ترفندهای تبلیغاتی چندان امیدوار باشد. پس از رمزگشایی از این خط آخر در توییت ظریف بود که برخی از خبرنگاران در توییت‌های خود نوشتند: در حال حاضر مذاکرات میان ایران و ١+١+١+١+١+١ است.

کنایه‌هایی که از عدم انسجام میان تیم‌های مذاکره‌کننده ١+٥ در برابر ایران خبر می‌داد. محمد جواد ظریف چند ساعت پس از انتشار این توییت برای انجام مراسم شب قدر به مرکز امام علی در مرکز شهر وین رفت و آنجا بود که در محاصره خبرنگاران در خصوص آنچه مانع رسیدن به توافق در حال حاضر است، گفت: ما هم شاهد تغییر مواضع و هم شاهد زیاده‌خواهی هستیم. علاوه بر این چندین کشور در طرف مقابل دارای مواضع متفاوتی هستند. ما برای رسیدن به توافق وارد میدان شدیم. مردم ایران دنبال توافق هستند اما توافقی که با عزت باشد. اگر طرف مقابل هم به دنبال توافق شرافتمندانه و متوازن باشد، توافق در دسترس است و البته که ایران هیچگاه میز مذاکره را ترک نکرده و نخواهد کرد.

توپ تصمیم سخت در زمین امریکا

پویایی تیم مذاکره‌کننده ایران در شفاف سازی فضا تنها به انتشار توییت ظریف و ایستادن چند دقیقه‌ای او بر روی بالکن خلاصه نشد. عقربه‌های ساعت به ساعت ٢٣ که رسید، چندخبرنگار امریکایی از جمله گزارشگر گاردین شروع به انتشار موضع‌گیری‌هایی در توییت‌هایی خود به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکره‌کننده کردند. این مذاکره‌کننده ایران در جلسه‌ای کوتاه به خبرنگاران رسانه‌های خارجی گفته بود که برخی از کشورهای طرف مقابل از پارامترهای مورد توافق در لوزان عقب‌نشینی کرده و مواضع خاص خود را در این مورد اتخاذ کرده‌اند. این مقام ایرانی همچنین ابراز تاسف کرده بود که نمی‌توان این مذاکرات را رایزنی‌هایی چندجانبه خواند. این مقام ایرانی به خبرنگاران امریکایی گفته بود که طرف مقابل در تمام مسائل از تحریم‌ها تا مسائل ریز فنی و همچنین برخی زمان‌بندی‌ها موضع خود را تغییر داده است.

گزارش نویس گاردین در چند پست توییتری مستقل به نقل از مذاکره‌کننده ایرانی می‌نویسد: گویا ما در این مذاکرات چند مذاکره دوجانبه را پیش می‌بریم و نه یک مذاکره‌ای که یک سوی آن ایران است و سوی دیگر آن شش کشور با موضع یکسان. حالا هرکدام از این کشورها خط قرمز خود را دارند. تیم مذاکره‌کننده ایران به آنها گفته است که تلاش می‌کند در برابر خطوط قرمز آنها انعطاف از خود نشان دهد اما ایران هم خطوط قرمز مشخص خود را دارد که از آن عبور نخواهد کرد. ایران در حال حاضر با شش خطوط قرمز متفاوت روبه رو است که تازه ثابت هم نیستند و دایما تغییر می‌کنند. این مقام مذاکره‌کننده ایرانی در پاسخ به سوال یکی از حاضران در جلسه که سوال می‌کند اصلی‌ترین چالش‌ها چیست؟ می‌گوید: تمام تحریم‌های اقتصادی و مالی باید بلافاصله پس از رسیدن به توافق از میان برداشته شود. تیم مذاکره‌کننده ایران باید بداند که طرف مقابل دست از تعلق به تحریم‌هایی که آنچنان سفت به خود چسبانده است برمی‌دارد.

این مقام مذاکره‌کننده ایرانی در پاسخ به سوالی در خصوص بازدید از مراکز نظامی پس از توافق هسته‌ای می‌گوید: ما در این خصوص در لوزان به توافقی رسیدیم و همگان باید به آن پایبند باشند. هر کشوری حساسیت‌های خود را در خصوص تاسیسات نظامی خود دارد. پروتکل الحاقی در این خصوص کاملا واضح موضع‌گیری کرده است. در حال حاضر بی اعتمادی وسیعی میان ایران و امریکا وجود دارد و ما اعتقاد داریم که در سایه این توافق می‌توانیم بخشی از این بی اعتمادی را از میان‌برداریم. متاسفانه در مدت زمان پس از اجرای توافقنامه موقت ژنو ما شاهد بی توجهی طرف امریکایی به بخشی از موارد مورد توافق در خصوص تحریم‌ها بودیم. این مقام ایرانی در خصوص زیاده‌خواهی‌های امریکا می‌گوید: ما منتظر هستیم که ببینیم آیا امریکا می‌خواهد از دلبستگی خود به ابزار تحریم دست بردارد یا خیر؟ ما فکر می‌کنیم که امریکایی‌ها هنوز به این مساله تحریم وابستگی دارند. امریکایی‌ها همچنان خود را در قفس تحریم‌های‌شان نگه داشته‌اند. در حالی که خبرنگاران امریکایی در گزارش‌های خود سخنان جان کری را تعبیر به اشاره وی به این مساله می‌کنند که ایران باید تصمیم سیاسی سخت را بگیرد، اما این مقام ایرانی آن‌طور که در گزارش‌های امریکایی‌ها آمده است توپ را به زمین غرب انداخته و می‌گوید: این غرب است که باید تصمیم سیاسی لازم را برای حصول توافق بگیرد. گفته می‌شود که یکی از اصلی‌ترین مسائل باقی مانده، تحریم‌های تسلیحاتی ایران است. وزیر امور خارجه روسیه نیز در تازه‌ترین موضع‌گیری خود اشاره کرده بود که این تحریم‌ها باید بلافاصله برداشته شود. این مقام مذاکره‌کننده ایرانی در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران مبنی بر اینکه مساله تحریم‌های تسلیحاتی تا چه اندازه جدی است می‌گوید: مساله برداشته شدن تحریم‌های تسلیحاتی موضع ایران، روسیه و چین در این مذاکرات است. البته سخت است که شش موضع طرف مقابل را به هم نزدیک کرد. در جریان مذاکرات ژنو و همین طور پس از توافقنامه موقت ژنو، در جریان مذاکرات لوزان و همین جا در وین هم دوستان ما در طرف مقابل بیشتر وقت خود را صرف هماهنگی‌های داخلی می‌کنند.

انگلیسی نه چندان خوب، خانم موگرینی!

پنجشنبه عصر در حالی که جهان از تازه‌ترین موضع‌گیری‌های ایران و امریکا در مذاکرات خبردار شده بود و تحلیل‌های اولیه در این خصوص و آینده مذاکرات دست به دست می‌شد، فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با شبکه امریکایی سی‌ان‌ان و مجری معروف آن کریستین امان‌پور به گفت‌وگوی زنده در خصوص آب و هوای مذاکرات هسته‌ای در وین پرداخت. موگرینی که از اتاق لوکس خود از هتل پله کوبرگ با امانپور سخن می‌گفت تلاش کرد ملغمه‌ای از خوش‌بینی و بدبینی را مدیریت کند. وی در حالی که چندین بار از محدود بودن زمان مذاکرات سخن می‌گفت در میانه حرف‌های خود تاکید کرد که گفت‌وگوهای هسته‌ای سازنده بوده است. وی برخلاف برخی منابع روس و ایرانی که از عدم اجماع میان ١+٥ پرده‌برداری کرده‌اند ادعا کرد که میان اعضای گروه ١+٥ «اتحاد خوبی» وجود دارد. موگرینی که در میانه مسیر مذاکرات ایران و ١+٥ به این رایزنی‌ها پیوسته است از تصمیم‌های سخت تاریخی گفت که باید برای رسیدن به توافق اتخاذ شود. مسوول کمیسیون سیاست خارجی اتحادیه اروپا در این گفت‌وگوی تلویزیونی پیش بینی کرد که تکلیف مذاکرات و اینکه آیا رسیدن به توافق در این مقطع ممکن است یا خیر به زودی و طرف چند ساعت آینده مشخص خواهد شد. با این‌همه در حال حاضر ٤٨ ساعت از این اظهارنظر موگرینی گذشته اما هنوز خبری از سنگین‌تر شدن وزنه به یکی از دو سوی توافق یا تمدید مذاکرات نیست. مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در بخش‌هایی از سخنان خود به امانپور گفت: هرگز تا به این اندازه به توافق نزدیک نشده بودیم اما اگر تصمیم‌های سیاسی و تاریخی تا چند ساعت دیگر اتخاد نشود ما توافقی نخواهیم داشت. در حالی که همگان به حصول توافق تا ٤٨ ساعت آینده در وین فکر می‌کنند، موگرینی با اشاره به اینکه گرفتن این تصمیم سیاسی در روزها و هفته‌های آتی پس از این روزها نه تنها آسان‌تر نیست که سخت‌تر هم خواهد بود، به نوعی هشدار داد که دو طرف باید کار را در همین دور به پایان برسانند و فکر تمدید چندهفته‌ای یا چندماهه را از خود دور کنند. موگرینی در بخش‌های دیگری از سخنان خود با اشاره به اینکه هر عضوی از مذاکرات، مسوولیت تاریخی خود را می‌داند، افزود: یکی از گره‌ها این است که باید اعتماد سازی بین کشورهایی که سال‌هاست با هم ارتباط ندارند، انجام بگیرد. ما توافق کرده ایم از آنچه در لوزان به آن رسیدیم عقب‌نشینی نکنیم. مسائل جدیدی مطرح نشده و نباید هم توسط هیچ کدام ازاعضای حاضر در مذاکرات مطرح شود. ما دو بار مذاکره نمی‌کنیم و به مسائلی که بر سر آنها توافق کرده ایم باز نخواهیم گشت. مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که به گفته منابع روس یک بار هم ایران را به خروج ١+٥ از مذاکرات تهدید کرده است، در پاسخ به این سوال امانپور که فکر می‌کنید منظور محمد جواد ظریف از جمله آخر توییت وی در خصوص در میانه رودخانه نمی‌توانید اسب خود را عوض کنید، چیست؟ از پاسخ صریح دادن طفره رفته و گفت: شاید انگلیسی من چندان خوب نیست!وی در ادامه ترجیح داد توجه مخاطبان سی‌ان‌ان را به بخش نخست سخنان ظریف و تشابه آن به بخش‌هایی از بیانیه کری جلب کند که گفته بود ما برای رسیدن به توافق عجله نمی‌کنیم.

«نه» سیاسی اوباما به جان کری؟

ایران و ١+٥ پس از قریب به دو سال مذاکره، ضرب‌الاجل ٩ جولای را از دست دادند. عبور از این ضرب‌الاجل به این معناست که کنگره امریکا بر اساس قانون خودنوشته اکنون ٦٠ روز فرصت دارد به این توافق دولت متبوع خود نه یا بله بگوید. در ٤٨ ساعت گذشته اصلی‌ترین پرسشی که تمام خبرنگاران و تحلیلگران حاضر در وین به دنبال یافتن پاسخی برای آن بودند این بود که اگر باراک اوباما خواهان حفظ توافق با ایران از شر مزاحمت‌های مخالفان آن در کنگره است چرا در دقیقه ٩٠ و به ادعای بسیاری از شواهد و مدارک، طرح مورد توافق جان کری با ایران را پس زد؟ پرونده هسته‌ای ایران در امریکا تبدیل به ابزاری برای گروکشی‌های سیاست داخلی شده و همین مساله امکان تاثیرگذاری حاشیه بر متن را در ٦٠ روز آینده افزایش داده است. دیپلمات‌ها در وین اعتقاد دارند که تمدید ٣٠ روزه فرصت قانونگذاران امریکایی برای بررسی توافق جامع هسته‌ای نمی‌تواند برای ذات توافق صورت گرفته، کشنده باشد. از سوی دیگر یکی از چند تحلیلی که در ٤٨ ساعت گذشته در خیمه خبرنگاران دست به دست شده این است که باراک اوباما، رییس‌جمهور ایالات متحده عمدا ضرب الاجل ٩ جولای را از دست داده است. محور این تحلیل بر این مدار می‌چرخد که جمهوریخواهان تندرو امریکایی که با هرگونه توافق هسته‌ای با ایران مخالف هستند در چند روز گذشته بر آتش این معرکه رسانه‌ای افزوده‌اند که تیم مذاکره‌کننده امریکا در حال واگذاری امتیازهای ویژه به ایران از ترس ضرب الاجل ٩ جولای است. بر این اساس اوباما ترجیح داد برای گریز از این فشارهای داخلی، توافق احتمالی را پس از این ضرب الاجل‌زمانی امضا کند. بر اساس این تحلیل اوباما مطمن بود که می‌تواند حتی در صورت مخالفت کنگره با این توافق با وتوی خویش آن را نجات دهد. با این همه یک روزنامه‌نگار امریکایی به شرط محفوظ ماندن نام خویش در این خصوص به «اعتماد» می‌گوید: جان کری، وزیر امور خارجه امریکا دو هفته از وقت کاری خویش را در وین گذرانده است. او بیش از هر فردی دیگری تلاش کرد که این توافق به سحرگاه ١٠ جولای نرسد. در چند روز اخیر دورهای مذاکراتی فشرده‌ای تا نیمه‌شب را با تیم‌های همراه در این مذاکرات و همچنین همتای ایرانی پیش برد تا بتواند پیش از به صدا در آمدن ناقوس دهم جولای، کار توافق را تمام کند. وی با تایید این مطلب که موضع تیم مذاکره‌کننده امریکا پس از ویدیوکنفرانس کری با مافوق خود در واشنگتن تغییر کرده است، می‌گوید: ما می‌دانیم که اوباما در این ویدیوکنفرانس به وزیر خود گفته است: نه! اما نمی‌دانیم مفاد بسته مورد توافق چه بوده که نظر مثبت کری و ارنست مونیز، وزیر انرژِی ایالات متحده را تامین کرده است اما نظر اوباما و تیم امنیتی او در واشنگتن را خیر؟ شاید هم بر این مبنا بتوان گفت که «نه» اوباما نه سیاسی بوده است و نه الزاما فنی. وی با بیان اینکه نمی‌توان ادعا کرد که اوباما از ترس جمهوریخواهان و فشارهای آنها برای رد توافق در صورت حصول آن تا ٩ جولای، این نه را به کری گفته است، می‌گوید: نمی‌دانیم که آیا در وقت اضافه مذاکرات خط قرمز جدیدی شکل گرفته است؟ به هرحال عبور این توافق از کنگره هیچگاه چه در صورت حصول آن پیش از ٩ جولای و چه پس از آن آسان نبود. هومان مجد، روزنامه‌نگار ایرانی مقیم امریکا و تحلیلگر مسائل ایران در این خصوص به «اعتماد» می‌گوید: نمی‌توان فشار تندروها بر اوباما را نادیده گرفت. اگر این توافق مثلا سه تا چهار روز پیش از ٩ جولای به دست آمده بود دولت امریکا می‌توانست ادعای تحت فشار زمان قرار داشتن را رد کند اما زمانی که تا چند ساعت پیش از پایان روز ٩ جولای هنوز همگان از وجود اختلاف‌هایی سخن می‌گویند، نمی‌تواند ادعا کند که در دقایق آخر روز نهم جولای به تیم ایران امتیاز نداده است. مجد در پاسخ به این سوال که چه ضمانتی وجود دارد که این فرصت ٦٠ روزه بررسی توافق جامع در کنگره به سود تندروها تمام نشود، می‌گوید: احتمالا تیم‌های سیاسی و امنیتی اوباما در واشنگتن به او اطمینان خاطر داده‌اند که می‌تواند توافق را پس از این ٦٠ روز هم به کمک دموکرات‌های هم‌حزب خود از سد کنگره به سلامت عبور دهد. مجد در ادامه پاسخ خود به «اعتماد» می‌گوید: توافقی که به کنگره تحویل داده می‌شود مورد کالبدشکافی کامل سیاسی و فنی قرار می‌گیرد و بر همین اساس دولت اوباما باید راه‌های هرگونه انتقاد را ببندد. مخالفان می‌توانند کوچک‌ترین مساله فنی را به امتیاز دادن به ایران از سوی امریکا تعبیر کنند. این روزنامه‌نگار ایرانی در پاسخ به این سوال که توافق در روزهای آتی را تا چه اندازه محتمل می‌دانید، به «اعتماد» می‌گوید: این مذاکرات نمی‌تواند بیش از دو تا سه روز دیگر ادامه پیدا کند. امروز پانزدهمین روزی است که تیم‌های مذاکره‌کننده ایران و ١+٥ یا در وین به شکل کامل مستقر هستند یا دایما در رفت و آمد میان وین و پایتخت‌های خویش هستند. جان کری دو هفته تمام را در وین گذرانده است و نمی‌تواند بیش از این در این کشور باقی بماند. اندک‌اندک منتقدان به کری خرده می‌گیرند که چرا تمام مسائل سیاست خارجی امریکا را رها کرده است و تمام وقت در خدمت مذاکرات هسته‌ای با ایران است؟

جمعه، روز آرام پس از توفان

با سحرگاه دهم جولای، شلیک‌های دیپلماتیک تیم‌های حاضر در مذاکرات به هم تمام شد و آتش‌بس رسانه‌ای برقرار. مذاکرات مانند پیش از پنجشنبه توفانی در سطوح کارشناسی، مدیران سیاسی و وزرای امور خارجه از سر گرفته شد. محمدجواد ظریف دوباره به بالکن اتاق خود در پله کوبرگ آمد. دوباره برای خبرنگاران دست تکان داد و مکالمه‌ای بسیار کوتاه و چند کلمه‌ای با خبرنگاران داشت:

توافق امروز صورت می‌گیرد؟

تردید دارم.

دوشنبه هم اینجاییم؟

امیدوارم که نه.

نشست صبح با کری و موگرینی چگونه بود؟

سازنده

علی اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی هم صبح روز گذشته به همراه جواد ظریف و سیدعباس عراقچی به بالکن هتل پله کوبرگ آمد. وی نیز چند کلمه‌ای با خبرنگاران صحبت کرده و در پاسخ به این سوال که آیا با توجه به اتفاق‌های روز پنجشنبه، شانس توافق پایین آمده است یا خیر؟ گفت: شانس توافق همچنان بالاست. روند مذاکرات همچنان به خوبی پیش می‌رود. در جبهه مقابل هم فیلیپ هاموند، وزیر امور خارجه انگلیس یکی از چهره‌هایی بود که پیش از ترک چند ساعته وین مقابل چادر خبرنگاران آمد و توضیحاتی را در خصوص مذاکرات داد. وی با بیان اینکه امروز (شنبه) مجددا به مذاکرات بازمی‌گردد تاکید کرد که پیشرفت‌هایی حاصل شده است، اما بسیار کند. وی به خبرنگاران وعده داد که امروز نشست وزرا در کوبرگ برگزار خواهد شد. رییس دستگاه دیپلماسی انگلیس در ادامه افزود: ما پیشرفت‌هایی داشتیم اما هنوز کارهای زیادی باقی مانده است. ما راهنمایی‌های روشنی به معاونین خود ارایه دادیم بنابراین یک وقفه دیگری به وجود آمده تا معاونین ما با ایرانی‌ها به کار خود ادامه دهند و مجددا روی پیش‌نویس متن کار کنند و متن توافق را شفاف کنند. هاموند تصریح کرد: طرف ایرانی نیز باید یک سری موضوعات را در تهران شفاف سازی کند اما وزرای خارجه مجدداً فردا گردهم می‌آییم و امیدواریم که بتوانیم پیشرفت‌هایی حاصل کنیم. پیشرفت‌هایی در مذاکرات بود ولی این پیشرفت‌ها بسیار کند است. معاونین همچنان کار می‌کنند و امیدوارم قبل از نشست فردای وزرا پیشرفت‌های بیشتری حاصل شود. پیش از هاموند، سخنگوی وزیر امور خارجه آلمان هم تاکید کرده بود که احتمال رسیدن به توافق تا چند روز آینده در وین بسیار بالا است.

شنبه یا دوشنبه توافق؟

مذاکرات میان ایران و ١+٥ از وقت اضافه هم گذشته است. روز گذشته توافقنامه موقت ژنو تا روز سیزدهم جولای برابر با سه‌شنبه تمدید شد. بدین ترتیب باید انتظار داشت که مذاکرات تا روز دوشنبه در وین ادامه پیدا کند. تا لحظه تنظیم این خبر، خروجی جلسات وزرا و مدیران سیاسی پس از توفان سیاسی روز پنجشنبه اعلام نشده است. در شرایطی که دو طرف بتوانند تا عصر امروز اندکی از اختلاف‌ها را بکاهند، شاید آن روز بزرگ برای ایران و ١+٥ امروز باشد. اما در شرایطی که پرانتزها تا شامگاه شنبه بسته نشود، روز یکشنبه هم روز آرام و بی خبر مذاکرات خواهد بود چرا که وزرای تروییکای اروپایی وین را ترک کرده و برای تصمیم‌گیری در خصوص یونان به سایر وزرای اتحادیه می‌پیوندند. در چنین شرایطی روز دوشنبه را باید روز حصول توافقی دانست که بیش از هر زمان دیگری در ١٣ سال گذشته در دسترس است.