ظریف آمادگی ایران برای کمک به مهار و شکست خشونت و افراط‌گرایی را اعلام کرد
وزیر امور خارجه کشورمان ابتکار دکتر روحانی، رییس جمهور کشورمان در زمینه جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری را هشدار آشکاری به جهانیان در مورد تهدید جدید خشونت و افراطی‌گری ارزیابی کرد.
مقاله‌ای در نشریه دانشگاه هاروارد وزیر خارجه ایران پیام حضرت آیت الله خامنه‌ای به جوانان اروپا و آمریکا را گامی جدی برای گشودن باب مفاهمه روشنگرانه فرهنگی و عقیدتی و افشا کننده ایده‌های جعلی افراط گرایان خواند. به گزارش ایسنا، دکتر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان در مقاله‌ای در نشریه علمی- تخصصی دانشگاه هاروارد آمریکا تحت عنوان «هاروارد‌اینترنشنال ریویو» با بررسی ریشه‌های خشونت و افراط‌گرایی در منطقه خاورمیانه، آمادگی جمهوری اسلامی‌ایران برای کمک به مهار و شکست خشونت و افراط‌گرایی خشونت طلب در سطوح مختلف دوجانبه، منطقه‌یی و بین‌المللی را اعلام کرد. وزیر امور خارجه کشورمان ابتکار دکتر روحانی، رییس جمهور کشورمان در زمینه جهان عاری از خشونت و افراطی‌گری را هشدار آشکاری به جهانیان در مورد تهدید جدید خشونت و افراطی‌گری ارزیابی کرد. متن مقاله دکتر محمد جواد ظریف در نشریه دانشگاه هاروارد به قرار زیر است: بسمه تعالی ضرورت یک راهبرد جامع برای مبارزه با افراط گرایی خشونت طلب دکتر محمدجواد ظریف افراط گرایی خشونت طلب احتمالا حادترین چالشی است که نه تنها منطقه خاورمیانه بلکه در واقع تمامی جهانی را که در آن انواع مخاطرات مرز نمی‌شناسند، تهدید می‌کند. این تهدید بزرگ که تا کنون مسبب ویرانی‌های عظیمی‌در عراق و سوریه شده، سایه شوم خود را بر چهار سوی منطقه گسترده است. فراگیر بودن افراط گرایی و دعاوی جهانی‌اش تا کنون روشن ساخته که چه آثار مخربی می‌تواند برای محیط ژئوپلیتیک و امنیتی، نه تنها در منطقه ما، بلکه در بسیاری از دیگر مناطق جهان داشته باشد. جنایاتی که تاکنون توسط افراطیون صورت گرفته و تلاش خشونت بار آن‌ها در جهت تخریب و تصفیه قومی در سوریه و عراق جهان را تکان داده است. حملات تروریستی در اروپا توسط دسته جات وابسته به القاعده، آن چه که به "کشتار باگا در ۲۰۱۵" توسط بوکو حرام شهرت یافته، حمله تروریستی در موزه ملی تونس، اقدام انتحاری علیه غیرنظامیان در جلال آباد افغانستان، بریدن سر ۲۱ مسیحی قبطی مصری در لیبی و کشتار تکان دهنده ۱۴۷ دانشجو در کنیا تنها در ماه‌های اخیر ابعاد رو به گسترش تهدیدی را که از ناحیه افراط‌گرایی خشونت طلب منشاء می‌گیرد، بیش از پیش روشن کرده است. این پدیده برای نخستین بار در دوره بعد از تجاوز شوروی به افغانستان که به شکل‌گیری القاعده و طالبان منجر شد، مورد توجه قرار گرفت و با تهاجم آمریکا به عراق و شکل‌گیری دسته جات متنوع وابسته به القاعده در آن کشور و در نهایت پیدایش داعش ابعادی تازه به خود گرفت. جنایات گسترده از جمله قتل‌ها، تجاوزات جنسی، تغییر دین اجباری، شکنجه و برده کردن انسان‌ها که بی‌شرمانه توسط داعش در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ نیز می‌شود، نوع و دامنه تهدیدات ناشی از این گروه را نمایان کرده است. عضوگیری داعش از ۹۰ کشور در اقصا نقاط جهان، از جمله "دمکراسی‌های" صنعتی غربی، یکی از نشانه‌های هشدار دهنده‌ای است که از سوءجریانات ساختاری و اجتماعی بسیاری حکایت دارد. گرایش‌های تکفیری این گروه تروریستی به آن اجازه داده است تا به راحتی تهاجم علیه شمار رو به تزائدی از اقشار اجتماعی را توجیه کند و حتی به آن ببالد و آن‌ها را هدف قتل و غارت و بردگی قرار دهد. حتی جنایات آن‌ها از اهداف اولیه‌شان نیز فراتر رفته و دامن اعضای دیگر گروه‌های تکفیری رقیب را نیز گرفته است. اقدام دو گروه داعش و جبهه النصره به بریدن سر اعضای یکدیگر در موارد متعددی گویای چنین گرایشی در‌این گروه‌هاست. در یکی از‌این موارد در مارس ۲۰۱۴، جنگ بین این دو گروه در شمال سوریه بیش از یک هزار کشته بر جای گذاشت. تخریب نظام‌مند مساجد تاریخی، بقاع متبرکه، کلیسا‌ها، مقابر باستانی و معابد و بی‌حرمتی به آن‌ها و نیز تخریب بی‌محابای آثار باستانی که معرف میراث غنی فرهنگی منطقه است، نشان می‌دهد که این افراطیون چگونه آینده‌ای برای منطقه در ذهن دارند. جنایات عظیمی‌که علیه ایزدی‌ها صورت گرفت، گویای رفتار افراطیون و برنامه‌های شوم آن‌ها در مورد اقلیت‌ها است. قتل عام ۱۷۰۰ دانشجوی افسری نیروی هوایی عراق در تکریت در ژوئن ۲۰۱۴ و استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای نمایش این جنایت بزرگ و افتخار به آن نشان داد که اگر مردم عراق قادر به شکست این افراط‌گرایان نشوند، چگونه آینده‌ای در انتظارشان خواهد بود. این اعمال در حکم حملاتی تمام عیار و همه جانبه علیه ساختار اجتماعی منطقه و میراث غنی، متنوع و افتخارآمیز آن است. افراط‌گرایی خشونت طلب از کجا نشات گرفته است؟ ارزش‌های انسانی مانند عطوفت، عشق به هم نوع، صبوری، بردباری و بخشش همواره از اجزای بنیادی پیامی بوده‌اند که کلیه مذاهب، به‌ویژه اسلام، همواره در طول تاریخ سعی در اشاعه آن‌ها داشته‌اند. با این حال، در طول بیش از دو قرن گذشته یک گروه کوچک از عوام‌فریبان با سوابقی مشکوک و به بهانه پیراستن دین، شروع به ارائه چهره‌ای مسخ شده و غیرواقعی از اسلام کرده‌اند. آن‌ها با هدف نیل به اهداف سیاسی و پیشبرد دستور کار کوته‌بینانه خود، در جهت قلب پیام اسلام و تحریف تعالیم دینی کوشیدند و تلاش کردند تا رحمانیت و عطوفت را از دین بزدایند. بر این مبنا، جماعت تکفیری و پیروان‌شان بیش از پیش نسبت به آن‌هایی که با چنین تفسیری از دین همراه نشدند، سخت گرفتند و آنان را "خارج از دین" شمردند. آن‌ها بر مبنای چنین تفاسیر بی پایه‌ای، اقدام به رد و نفی روایت‌های غیر هم‌سو با نظرات خود کردند و به تکفیر همه کسانی پرداختند که یا اعتقادات متفاوتی داشتند یا به یک گروه جمعیتی متفاوت متعلق بودند. آن‌ها مدعی‌اند که تنها خود درک درستی از اسلام دارند و تمامی حقیقت یک‌جا در تملک آن‌ها است. چنین نگرشی جوهره تکفیرگرایی است، و به باور من معضلات کنونی در منطقه و افراط گرایی موجود از چنین نگرشی ریشه گرفته‌اند. مادام که چنین تفسیری از دین به گروه کوچکی از معتقدان به آن محدود بود، این معتقدان می‌توانستند و می‌توانند نظرات خود را داشته باشند. مشکل زمانی رخ کرد که کسانی برخوردار از ثروت و قدرت عهده‌دار اشاعه این تفاسیر جاهلانه در کشور‌های اسلامی دور و نزدیک و تحمیل آن به مردم در جوامع فقیر به مدد پول و تبلیغات شدند. این‌بار، اولویت این جمع ثروتمند و قدرتمند دیگر "خلوص دینی" نبود، بلکه اقدامات آن‌ها بر مبنای اهداف سیاسی خاص و پاره‌ای محاسبات راهبردی کوته نظرانه صورت می‌گرفت. به این ترتیب با کمال تاسف، افراد و گروه‌هایی که به واسطه شرایط اجتماعی و اقتصادی‌شان در برابر ایدئولوژی‌های افراطی آسیب پذیر بودند، جذب شدند. از سوی دیگر، در حالی‌که اکثریت کسانی که به تفاسیر تکفیری اعتقاد دارند، همواره از توسل به زور برای اشاعه و اعمال نظراتشان اجتناب کرده‌اند، اما برخی از آن‌ها دست به اسلحه بردند و حتی در مواردی علیه بانیان خود نیز شوریدند. درست در این نقطه بود که افراطی‌گری خشونت طلب متولد شد. دور باطل مداخله خارجی، افراط و بی ثباتی منطقه‌یی ضمن این که جست‌وجوی ریشه‌های داعش و شرکاء در سیر تاریخی تفاسیر مسخ شده از اسلام به شرح فوق ضروری است، در عین حال باید به نقش مهم تحولات خونین عراق در یک دهه اخیر در شکل گیری و رشد گروه‌های افراطی موجود نیز توجه داشته باشیم. مداخلات سیاسی و نظامی در جهان اسلام، بویژه در دهه ۲۰۰۰، شرایط دشواری را موجب شد، زمینه بسیار مساعدی برای عوام‌فریبان افراطی ایجاد کرد، به تندروترین افراد در بین آن‌ها امکان داد تا بر سایرین غلبه کنند و به این ترتیب، امکان شکل گیری گروه‌های افراطی خشونت طلب فراهم آمد. داعش یک پدیده جدید نیست. اکنون اجماع وجود دارد که افراطیون خشونت طلب از به‌هم ریختگی عراق در دوره اشغال این کشور توسط آمریکا بهره برده‌اند. گروهی مانند داعش که از فروپاشی و آشوب تغذیه می‌کند، به مدد بی ثباتی‌ها و آشوب‌هایی که بعد از حمله آمریکا به عراق در ۲۰۰۳ رخ داد، رشد کرد. افراطیون همچنین در جریان بحران سوریه و به کمک حمایت‌هایی که از افراد، محافل و دولت‌هایی در درون منطقه دریافت کردند، فضای مناسبی به دست آوردند، آرمانی جعلی سر هم کردند و به دیو‌هایی تبدیل شدند که اکنون حتی در مواردی بانیان و حامیان خویش را نیز تهدید می‌کنند. فراخوان فرامرزی آن‌ها به جوانان محروم و بی‌هدف در کشور‌های عربی بعد از شکست نسبی "بهار عربی" و نیز در کشور‌های غربی به آن‌ها امکان داد تا صفوف خود را تقویت و به سرعت رشد کنند. مداخله نظامی به همراه تلاش‌های خام برای مهندسی اجتماعی جوامع خاورمیانه، منعکس کننده عمق توهم‌زدگی در سیاستگذاری‌های آمریکا و برخی از دیگر قدرت‌های غربی در قبال منطقه بود. آن چه که به اصطلاح "ابتکار خاورمیانه بزرگ‌تر" خوانده می‌شد و هدف آن مهندسی جوامع خاورمیانه از نظر اجتماعی و سیاسی با هدف نهایی صدور "دمکراسی" بود، چارچوب تئوریک برای مداخلات نظامی را فراهم کرده بود. این "ابتکار" موجب مقاومتی شدید در سطح منطقه شد و تنها توانست بی‌ثباتی گسترده‌تری را در پی داشته باشد. واضعان این طرح ناتوان از درک این مهم بودند که نه دمکراسی را می‌توان با توسل به قوه قهریه به یک ملت تحمیل کرد و نه دمکراسی می‌تواند تحت حکومت یک ارتش اشغالگر در یک جامعه شکل گیرد. خساراتی که در جریان تلاش برای به اجرا درآوردن این طرح خیال پردازانه به عراق و منطقه وارد شد، به قدری گسترده و عمیق بوده که سال‌ها تلاش برای جبران آن نتایج چندانی در پی نداشته است. هدف این سیاست‌ها که بر پایه جهل کامل نسبت به پویایی ذاتی منطقه شکل گرفته بودند، این بود که یک مدل کاملا بیگانه با ویژگی‌های منطقه و متضاد با سنت‌ها، فرهنگ‌ها و راه و رسم زندگی جوامع بومی را بر آن‌ها تحمیل کند. بی‌ثباتی‌های ممتدی که از این رهگذر در شماری از جوامع در منطقه حادث شد، زمینه قدرت گرفتن افراطیان خشونت طلب را فراهم آورد و یک دور باطل را موجب شد که در آن اشغال خارجی و افراطی‌گری یکدیگر را تقویت کردند، به نحوی که افراطیون از شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی ایجاد شده تغذیه شدند. پیش‌بینی چنین وضعی چندان دشوار نبود. من در یک سخنرانی در شورای امنیت در ۱۷ فوریه ۲۰۰۳ خاطرنشان کردم که: "امروزه، دامنه بی ثباتی در منطقه و اطمینان نداشتن نسبت به آینده در عراق ورای تصور ما است. با توجه به شرایط جامعه عراق و نیز نظر به وضعیت در کل منطقه، نقاط ابهام بسیار زیاد است و هیچ یک از طرف‌ها نمی‌توانند با هیچ درجه‌ای از قطعیت این ابهامات را از قبل در محاسبات خود در نظر بگیرند. اما یک خروجی تقریبا مسلم است و آن اینکه افراطی‌گری از این ماجراجویی غیرمسوولانه در عراق سود بسیار خواهد بود." امروزه، هیچ کس نمی‌تواند انکار کند که افراطیون و تروریست‌ها در حال حاضر بسیار قوی تر از آن چه هستند که سران عوام‌فریب‌شان در سال ۲۰۰۱ قادر به تصور آن بودند و در مناطق بیش‌تری در خاورمیانه دست به عملیات می‌زنند. داعش چه نیست و چه هست؟ داعش یک گروه اسلامی‌نیست: وجود و اهداف‌این گروه هیچ ربطی به اسلامی‌که توسط قرآن مجید و رسول اکرم پایه گذاری شده، ندارد. داعش از اسلام به عنوان وسیله‌ای برای عضوگیری و جمع آوری پول سوء استفاده می‌کند. اسلام دین رحمانیت و عقلانیت و نیز دین بردباری و شفقت است. تمام مسلمانان مومن و متعبد روز خود را با "بسم الله ا لرحمن الرحیم " شروع و آنرا بار‌ها و بار‌ها در دعا‌ها و نماز‌های روزانه خود تکرار می‌کنند، تا همواره به یاد مهمترین ویژگی‌های خالق خود باشند؛ ویژگی‌هایی که بندگان خدا باید پیوسته سرمشق و راهنمای زندگی اخلاق مدار خویش در‌این جهان و تلاششان برای رستگاری اخروی قرار دهند. رفتار ظالمانه و اعمال جنایتکارانه داعش علیه اقلیت‌های مذهبی در عراق و سوریه همچنین در مغایرت کامل با‌این آموزه قرآنی قرار دارد که بر مبنای آن "در دین اکراه نیست." (سوریه بقره‌ایه ۲۵۶) قرآن مجید بعلاوه تاکید می‌کند که "هر کس کسی را به قتل برساند بدون‌اینکه کسی را کشته باشد و یا مرتکب فساد در زمین شده باشد، مثل‌این است که همه انسان‌ها را کشته است". (سوره مائده‌ایه ۳۲)۱ با توجه به چنین پس زمینه‌ای، اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان اعمال داعش و همفکرانش را ضد اسلامی‌و از نظر اخلاقی انزجار آور می‌دانند و آنرا نقطه مقابل بینش اسلامی‌و عمل میلیارد‌ها مسلمان در طول تاریخ ارزیابی می‌کنند. مسلمانان و پیروان دیگر مذاهب طی قرن‌ها در کنار هم در منطقه ما زندگی کرده‌اند. وجود زیارتگاه‌ها و آثار تاریخی متعلق به مسلمانان و فرق و مذاهب غیر اسلامی‌از طلوع اسلام و حتی بسیار قبل از آن در سراسر خاورمیانه شاهد گویایی بر همزیستی مسالمت آمیز مردمان گوناگون در‌این منطقه است. تخریب‌این یادگار‌های بسیار با ارزش گذشته توسط افراطیون نشان می‌دهد که‌اینان تا چه حد نسبت به دین اسلام و روند غالب در دنیای اسلام بیگانه هستند. آنان که اصول بنیادین اسلام را که ریشه در رحمانیت و نوع دوستی دارد و به کرات در قران و سنت رسول اکرم مورد تاکید قرار گرفته‌اند، نقض می‌کنند، در پی مسخ اسلام و تبدیل آن به وسیله‌ای در خدمت روایت منحرف و دستور کار خاص خویش‌اند. با توجه به‌این امر، حداقل چیزی که می‌توان گفت‌این است که سرزنش کردن اسلام به خاطر آنچه که‌این افراطیون انجام می‌دهند، از هر گونه صداقتی به دور است. همچنین قابل توجه است که بسیاری از آنان که امروزه می‌کوشند تا اسلام را به خاطر کار‌های افراطیون مورد سرزنش قرار دهند، همان کسانی هستند که زمینه ساز و مدافع تهاجم دولت قبلی آمریکا به عراق شدند. آن‌ها با چنین عملی در واقع می‌کوشند تا نقش خود در پیدایش افراطیون را مخفی کنند و در عوض اسلام را به خاطر وضعیت اسفناکی که خود در عراق، منطقه و ماورای آن‌ایجاد کرده‌اند، مقصر جلوه دهند. داعش تنها یک فرقه مخرب است. بطور کلی، هر گروه افراطی، صرفنظر از‌اینکه چه اعتقادی داشته باشد، در مقطعی در سیر تکاملی اش، می‌تواند به یک فرقه مخرب تبدیل شود؛ داعش نیز از‌این قاعده مستثنی نیست. با‌این تفاوت که‌این گروه از ابتدای پیدایشش فرقه‌ای مخرب بود با یک رهبری اقتدارگرا، تمامیت خواه، سلطه جو و با یک نظام سرکردگی خود محور. سران‌این گروه از راهکار‌های ویژه‌ای برای عضو گیری و کنترل ذهن اعضا و واداشتن آن‌ها به ارتکاب انواع جنایات استفاده می‌کنند و در حفظ مناطق تحت سیطره خود از طریق ارعاب و خشونت بی حد و مرز می‌کوشند. عواملی که به رشد داعش کمک کرد طی یک سال گذشته، مباحثی در مورد علل رشد داعش و موفقیت آن در تصرف و سیطره بربخشی از قلمرو عراق و سوریه در جریان بوده است.این توفیق غالبا به عواملی مانند ضعف دولت‌های مرکزی، حمایت‌های نظامی‌و مالی برخی دولت‌های منطقه‌ای و نیز برخی مقامات و عناصر تکفیری ثروتمند، ضعف عمدی یا سهوی کنترل مرز‌هاکه پیوستن اعضای جدید به گروه را ممکن کرده، دسترسی به زرادخانه‌های بزرگ در سوریه و عراق، تجربه حاصل از جنگ علیه آمریکا در عراق طی سال‌های طولانی و برخورداری از درآمد حاصل از نفت و قاچاق نسبت داده شده است. در حالی که عوامل مورد اشاره در بالا همگی در تقویت موقعیت داعش مهم بوده‌اند، عامل مهم دیگری نیز وجود دارد که نه تنها داعش را قادر به تصرف و کنترل قلمرو کرده،بلکه اشاره به آن برای توضیح ماهیت‌این گروه نیز مفید است.این عامل عبارت از نقش عمده‌ای است که اعضای سابق حزب بعث عراق و افسران ارتش صدام در امور مربوط به کنترل و فرماندهی داعش و دیگر گروه‌های مشابه در عراق و سوریه‌ایفا کرده‌اند. اتحاد داعش با شبکه‌ای از عناصر وابسته به صدام حسین دلیل اصلی موفقیت‌این گروه در برخی نبرد‌ها و نیز تحول آن از یک گروه تروریستی انتحاری به یک گروه تروریستی- شورشی همراه با کنترل بر برخی مناطق بوده است. این اتحاد مصلحتی موجب شده است تا روش‌های تروریستی داعش از طریق سازماندهی و کسب م‌هارت‌های نظامی‌سنتی ارتقاء یابد.بعثی ها نه تنها تخصص‌های نظامی‌خود را در اختیار داعش قرار داده‌اند، بلکه شبکه قاچاقی را نیز که برای دور زدن تحریم‌های دهه ۱۹۹۰ علیه عراق ابداع کرده بودند، در خدمت اهداف داعش قرار دادند. کمک بعثی ها به داعش به امید اعاده نظام سیاسی سابق عراق صورت می‌گیرد؛ نظامی‌که در آن شیعیان، کرد‌ها و سایر گروه‌های جمعیتی کشور، از جمله حتی اکثریت سنی ها، تحت سلطه یک باند کوچک حاکم قرار داشتند و به شدت سرکوب می‌شدند. لذا، تعجب آور نیست که آنچه داعش انجام می‌دهد یادآور جنایات رژیم بعثی صدام است. با‌این حال، نظر به توازن قدرت و ماهیت داعش، شک نیست که بعثی ها تنها برای مدتی کوتاه مورد استفاده قرار خواهند گرفت و سپس حذف خواهند شد. ضرورت یک راهبرد جامع برای مبارزه با افراط گرایی خشونت طلب بر اساس اجماع وسیع موجود در سطح بین المللی،داعش یک موجودیت جنایتکار است که باید شکست داده شود و‌ایادی اش به دست قانون سپرده شوند.این اجماع حاکی از آن است که تمامی‌جامعه بین المللی منافع مشترکی در شکست داعش و گروه‌های مشابه، از جمله آنان که به فرقه گرایی دامن می‌زنند، دارد. در حالی‌که‌این اجماع گسترده یک امتیاز بزرگ است، اما هنوز راه قابل توجهی تا ترجمه آن به مجموعه‌ای از اقدامات هدفمند و موثر باقی است. جامعه جهانی همچنان از فقدان یک راهبرد جامع، همساز و منسجم برای مقابله با افراط گرایی خشونت طلب در رنج است. چنین راهبردی باید به‌این مسئله در تمامیت آن بپردازد و برای‌این منظور باید حاوی عناصر زیر باشد: ۱-این راهبرد باید جدی، جهانی، قانونمند، غیر تبعیض آمیز و مشارکتی بوده و از اتخاذ رویه‌های گزینشی که مبتنی بر الگو‌های کهنه بازی‌های قدرت باشد، اجتناب کند. در چنین صورتی، کلیه بازیگران باید از اولویت دادن به ملاحظات سیاسی بجای سرکوب افراط گرایی بپرهیزند. چنین راهبردی همچنین باید زمینه ساز یک تحول پارادایمی‌باشد که در چارچوب آن همه بازیگران متعهد شوند تا از بکارگیری مبارزه با افراطی‌گری به عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی خودداری کنند و در راستای مبارزه با گروه‌های افراطی از برخورد گزینشی و استاندارد‌های دو گانه اجتناب نمایند. افراطی‌گری نباید به عنوان انگ جدیدی برای حمله به دشمنان مورد استفاده قرار گیرد. افراطی‌گری همچنین خطرناکتر و جدی تر از آ
بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.
