نشست خطرآفرین دشت تهران

وزیر نیرو با بیان اینکه اگر تعرفه در بخش آب اصلاح نشود، مدیریت مصرف در حد توصیه اخلاقی باقی خواهد ماند،گفت:برداشت بیش از حد آب چالش دیگری به نام نشست زمین در دشت تهران را موجب شده است که خطر بسیاری بر زیرساخت‌ها و مناطق مسکونی دارد.

به‌گزارش فارس، حمید چیت‌چیان در همایش «مدیریت منابع و مصارف آب با تکیه بر توسعه پایدار در منطقه البرز مرکزی»، آب را یک موضوع اساسی در ابعاد اقتصادی و اجتماعی عنوان کرد و اظهار داشت: آب تاثیر مستقیم در رفاه مردم، اقتصاد کشور و بهداشت جامعه دارد و تمام شئون زندگی مردم متاثر از آب است، اما در سال‌های اخیر به‌دلیل خشکسالی و پدیده تغییر اقلیم با بحران آب مواجه بوده‌ایم و همین امر تاثیر زیادی در مسایل مختلف کشور داشته است.

وی ادامه داد: در سال‌های اخیر متوسط میزان بارش‌ها در ایران از ۲۵۰ میلی‌متر به ۲۴۲ میلی‌متر رسیده است، منابع آب تجدیدشونده از ۱۳۰ میلیارد مترمکعب به ۱۲۰ میلیارد مترمکعب کاهش یافته و حجم روان‌آب‌های کشور نیز با کاهش ۵۰ درصدی مواجه است. در نیمی از دشت‌های کشور نیز بیلان آب منفی است و این وضعیت برای کشور نگران‌کننده است.

چیت‌چیان یکی از مشکلات بارز در زمینه تامین آب را در کلان‌شهرها به‌ویژه در منطقه البرز مرکزی عنوان کرد و افزود: افزون‌بر این ۱۷.۵ میلیون نفر جمعیت در سه استان تهران، البرز و قزوین متمرکز شده‌اند و برای تامین آب این جمعیت، بر روی تمام رودخانه‌هایی که امکان استخصال آب داشته‌اند، سد زده شده است و در جنوب البرز امکان جدیدی برای استحصال آب و انتقال به مراکز جمعیتی وجود ندارد.

وی مهم‌ترین چالش این حوزه را تمرکز بیش از اندازه جمعیت عنوان کرد و افزود: ما برای تامین آب این حجم جمعیت، با محدودیت منابع آب مواجهیم و استفاده متمرکز از این منابع موجب شده است فشار زیادی به مناطق هم‌جوار وارد شود، برای نمونه آب سد لار متعلق به مازندران است و یا در گذشته آب سد ماملو برای ورامین و پاکدشت و سد امیرکبیر برای شهریار استفاده می‌شد، اما انتقال این آب‌ها به تهران مناطق هم‌جوار را در فشار مضاعف قرار داده است.

برداشت بیش از حد آب چالش دیگری به نام نشست زمین در دشت تهران

چیت‌چیان ادامه داد: برداشت بیش از حد آب چالش دیگری به نام نشست زمین در دشت تهران را موجب شده است که خطر بسیاری بر زیرساخت‌ها و مناطق مسکونی دارد.

وی چالش دیگر تهران را روند شدید افزایش آلودگی در آب‌های سطحی و زیرزمینی تهران عنوان کرد و افزود: هم‌اکنون در بسیاری از چاه‌های تهران امکان استفاده برای شرب وجود ندارد و یا در ما‌ه‌های اخیر در بند فشافویه به‌دلیل ورود فاضلاب صنعتی، تعداد زیادی ماهی تلف شد و ورود فاضلاب‌های صنعتی و انسانی روزبه‌روز مشکل کیفی برای منابع آب منطقه وارد کرده است.

وزیر نیرو دو چالش دیگر در تهران را سرانه مصرف بالای آب شرب و فرسودگی تاسیسات آب‌رسانی با عمر بالای ۵۰ سال عنوان کرد و افزود: این چالش‌ها یک تهدید بالقوه برای تامین آینده آب تهران است.

نبود توازن بین هزینه و درآمد تامین آب

وی یکی از چالش‌های مهم بخش آب را نبود توازن بین هزینه و درآمد تامین آب عنوان کرد و افزود: بارها اعلام کرده‌ایم که برای تامین آب شرب شهرها به‌طور متوسط ۱۰۰۰ تومان هزینه می‌شود اما درآمد آن ۳۰۰ تومان است و این نبود توازن، امکان بازسازی و به‌سازی شبکه و ارتقای بازده در طرح‌های آب را سلب کرده است.

چیت‌چیان ادامه داد: راهکارهای متعددی از مراکز علمی و کارشناسان برای حل مشکل تهران ارایه شده که از جمله آن جلوگیری از تمرکز بیشتر جمعیت در منطقه است، اما راهکارها اثربخش نبوده و روزبه‌روز جمعیت منطقه در حال افزایش است.

وی پیشنهاد دیگر را استفاده از سامانه‌‌های متعدد آب‌رسانی و تفکیک آب شرب از آب بهداشتی عنوان کرد و ادامه داد: حتی برخی استفاده از سامانه سوم برای آبیاری فضای سبز مجتمع‌ها را مطرح می‌کنند، اما باید دید این امر چگونه برنامه‌ریزی و سامان یابد و هنوز پاسخ روشنی برای آن وجود ندارد.

وزیر نیرو موضوع دیگر مراکز جمعیتی را نیاز آنها به اجرای شبکه‌های جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب عنوان کرد و گفت: در گذشته بیشترین تاکید بر شبکه‌ سراسری و تصفیه‌خانه‌ای متمرکز بود اما مسایلی همچون نشست زمین حاکی از این است که ما نباید تمامی آب را از دشت تهران خارج کنیم و بخشی ازفاضلاب تصفیه‌شده باید دوباره در این منطقه تزریق شود تا تعادل آب زیرزمینی به هم نخورد.

وی استفاده از پساب در مناطق شهری را عامل مهم تعادل‌بخشی در منابع آب زیرزمینی عنوان کرد و ادامه داد: تهران بزرگ‌ترین شبکه و تصفیه‌‌خانه متمرکز فاضلاب را در کشور دارد و در ابتدا این طرح به‌صورت متمرکز اجرا می‌شد، اما با بازنگری در این طرح مقرر شد با ایجاد تصفیه‌خانه‌های محلی، بخشی از فاضلاب‌ها در مناطق مختلف تصفیه و مصرف شود و حتی ایجاد تصفیه‌خانه‌های کوچک در مجتمع‌ها هم مطرح شده است.

وزیر نیرو با تاکید بر لزوم اصلاح سیاست‌های تعرفه‌ای در بخش آب، گفت: کارشناسان بالا بودن مصرف سرانه در کشور را ناشی از پایین بودن تعرفه آب می‌دانند و اگر تعرفه‌ها اصلاح شود، مدیریت مصرف نیز امکان‌پذیر خواهد بود و شاید با این تغییر، منابع موجود برای آینده تهران نیز جوابگو باشد.

وی تصریح کرد: اگر اصلاح تعرفه در بخش آب انجام نشود، مدیریت مصرف در حد توصیه اخلاقی باقی خواهد ماند و اتفاق مهمی در این حوزه صورت نخواهد گرفت.

چیت‌چیان به نقش استفاده از تجهیزات و تاسیسات پیشرفته آب در مدیریت تقاضا اشاره کرد و گفت: باید دامنه بحث آب را از وزارت نیرو به سطح جامعه منتقل کنیم و از ایده‌های مراکز علمی و پژوهشی و همچنین نظر کارشناسان اقتصادی و جامعه‌شناسی برای حل مشکل آب استفاده کنیم.

وی در پایان تاکید کرد: جهتگیری ما در بخش آب رسیدن به یک راهکار عملی است و با توجه به ویژگی‌های بومی هر شهر و منطقه، ‌باید راهبرد عملی برای مشکل آب داشته باشیم.