عربستان سعودی از پلتفرم فرامرزی تبادل ارزی به رهبری چین خارج شد
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-نگار حجتی؛ عربستان سعودی از پروژه چندجانبه ارز دیجیتال تحت رهبری چین که با هدف ایجاد سازوکاری جایگزین برای دلار در پرداختهای فرامرزی توسعه یافته، کنارهگیری کرده است. این پلتفرم که با نام «امبریج» شناخته میشود، در ایالات متحده جنجالهای فراوانی به پا کرده و نگرانیهایی را درباره امکان دور زدن سامانههای سنتی پرداخت از جمله سوئیفت به وجود آورده است.
این سامانه نوین که به زودی به مرحله بهرهبرداری تجاری میرسد، با استفاده از فناوری بلاکچین امکان تسویه مستقیم معاملات میان بانکهای مرکزی را از طریق ارزهای دیجیتال ملی فراهم میکند. این سازوکار علاوه بر کاهش زمان و هزینههای تبادلات ارزی، نقش واسطهای دلار را نیز کمرنگ میسازد. عربستان سعودی به عنوان یکی از متحدان باسابقه واشنگتن در خاورمیانه، در سال ۲۰۲۴ به این طرح پیوست و در کنار چین، هنگکنگ، تایلند، امارات متحده عربی و بانک تسویه حسابهای بینالمللی قرار گرفت. ریاض در گفتوگو با فایننشال تایمز تایید کرد که سال گذشته از این پروژه خارج شده و این اقدام را بخشی از برنامه اولیه خود دانسته است. خبر این کنارهگیری تاکنون به صورت عمومی منتشر نشده بود.
در پاسخ به این پرسش که آیا بانک مرکزی عربستان برای خروج از این طرح با فشار واشنگتن روبهرو شده است یا خیر، یک منبع آگاه اعلام کرد با توجه به اینکه مشارکت ریاض از ابتدا نیز محدود بوده، نتیجهگیریهای گستردهتر درباره این تصمیم دقیق نخواهد بود. با این حال، بانک تسویه حسابهای بینالمللی نیز در اکتبر ۲۰۲۴ از این پلتفرم خارج شد و گزارشها حاکی از آن است که واشنگتن این نهاد را برای خروج تحت فشار گذاشته بود. آگوستین کارستنس، مدیرکل وقت بانک تسویه حسابهای بینالمللی، بعدها اعلام کرد که خروج آنها نه به دلیل شکست پروژه و نه به خاطر ملاحظات سیاسی بوده، بلکه این نهاد پس از اتمام مرحله توسعه اولیه، ادامه کار را به بانکهای مرکزی همکار واگذار کرده است.
این تحولات در فضایی رخ میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، کشورهای عضو بریکس را تهدید کرده است در صورت پیگیری سازوکارهای جایگزین دلار با تعرفههای صد درصدی مواجه خواهند شد. پیش از این نیز دلیپ سینگ، از مقامات ارشد اقتصادی کاخ سفید، هشدار داده بود که چین میتواند از طریق تعیین استانداردهای این پلتفرم در حوزههای امنیت، حریم خصوصی و اجرای تحریمها، نفوذ گستردهای به دست آورد.
اشوار پراساد، استاد دانشگاه کورنل و پژوهشگر ارشد اندیشکده بروکینگز، معتقد است بسیاری از متحدان آمریکا طرحهایی مانند امبریج را برای اقتصاد خود و کاهش وابستگی شدید به نظام مالی دلاربنیان سودمند میدانند. با این حال، این کشورها حساسیت بالایی نسبت به واکنشهای منفی آمریکا در برابر طرحهایی دارند که ممکن است جایگاه دلار را تضعیف کرده و نفوذ یوآن چین را در بازارهای مالی بینالمللی افزایش دهد. به گفته پراساد، کنار کشیدن از چنین طرحهایی نشان میدهد که با وجود مزایای نوآورانه این سامانهها، احتیاط بر جسارت مالی ترجیح داده شده است.
بانک مرکزی عربستان در بیانیهای رسمی به فایننشال تایمز اعلام کرد مشارکت این نهاد در چارچوب پژوهشهای مرتبط با ارزهای دیجیتال ملی بوده و ابتدا در سال ۲۰۲۳ به عنوان عضو ناظر به این پروژه پیوسته است. این بانک سپس در سال ۲۰۲۴ در توسعه نسخه اولیه و اجرای مرحله اثبات کارایی مشارکت کرد. طبق اعلام بانک مرکزی عربستان، این مرحله در ۱۳ مه ۲۰۲۵ طبق برنامه به پایان رسید و پس از آن، عضویت فعال این بانک در پروژه خاتمه یافت. با این حال، منابع آگاه میگویند عربستان گرچه تمایلی به حضور علنی در پروژه ندارد، اما همکاری محتاطانهتر خود را با آن حفظ کرده است. در همین حال، بانکهای مرکزی تایلند، امارات، چین و هنگکنگ از هرگونه اظهار نظر در این باره خودداری کردند، اما مرجع پولی ماکائو امسال به این سامانه ملحق شد و آن را در ماه ژوئن عملیاتی کرد.
