همزمان با بازگشت لبنانی های آواره به جنوب رخ داد
«نه» دولت الشرع به سیگنالهای ترامپ
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد: مقام های لبنانی از بازگشت حدود ۴۰۰ هزار لبنانی به جنوب این شور خبر می دهند. انتظار میرود تعداد بیشتری نیز طی روزهای آینده بازگردند. با این حال، بسیاری هنوز قادر به بازگشت نیستند. «حنین السید»، وزیر امور اجتماعی لبنان گفت که از ماه مارس، حدود ۱ میلیون نفر مجبور به فرار از خانههای خود شدهاند و تعداد زیادی هنوز در پناهگاهها یا مسکنهای موقت هستند زیرا خانههایشان ویران یا غیرقابل سکونت شده است. «جانا چوکر» در گزارشی برای رویترز نوشت، تقریباً ۴۰ درصد از این آوارگان اکنون به شهرها و روستاهای خود بازگشتهاند. السید گفت که تعداد افرادی که در پناهگاههای جمعی اقامت دارند به شدت کاهش یافته و از ۳۷ هزار نفر به حدود ۱۳ هزار نفر رسیده است. در حالی که برخی از پناهگاهها برای خانوادههایی که نمیتوانند بازگردند، باز خواهند ماند، برنامههای کمکی - از جمله حمایت نقدی اضطراری - ادامه خواهد یافت. تعداد پناهگاهها از ۶۹۲ مورد در اوج بحران به ۴۷۹ مورد کاهش یافته است و مراکز دیگری در نبطیه برای کسانی که میخواهند در نزدیکی مناطق خود بمانند، افتتاح شده است.
السید گفت که آمار اصلی، شکاف بین کسانی که قادر به بازگشت هستند و کسانی که هنوز آواره هستند را پنهان میکند. او به رویترز گفت: «اینها خانوادههایی هستند که میتوانند به چیزی، حداقل حداقل اولیه، بازگردند. این واقعیت که بقیه برنگشتهاند به این معنی است که وضعیت بسیار سختتری دارند». مقامات انتظار بازگشتهای بیشتری را در روزهای آینده دارند و امیدوارند ظرف حدود یک هفته بتوانند ارزیابی بهتری از تعداد خانوادههایی که اصلاً نمیتوانند برگردند، داشته باشند. برای بسیاری، بازگشت به خانه به معنای بازگشت به زندگی عادی نیست. خانوادهها اغلب با خانههای آسیبدیده، کمبود برق و آب، و مشاغل و معیشتهای نابود شده مواجه میشوند، در حالی که دولت برای بازگرداندن خدمات اولیه و گسترش کمکهای نقدی، حمایت از اجاره و برنامههای اشتغال تلاش میکند. با این حال، با وجود این سختیها، بسیاری تصمیم به بازگشت گرفتهاند.
سیگنال های گیج کننده ترامپ
این بازگشت در حالی است که اسرائیل همچنان بخش هایی از جنوب لبنان را می کوبد. آمریکا هم اعلام کرده که قصد اعزام نیروی زمینی به لبنان دارد. به گزارش واشنگتنپست، پنتاگون در حال آماده شدن برای اعزام نیروهای زمینی ایالات متحده به لبنان است. این اقدام با هدف اجرای توافقنامه اخیر با میانجیگری آمریکا میان لبنان و اسرائیل صورت میگیرد. روزنامه واشنگتنپست به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که نیروهای آمریکایی برای نظارت بر پایبندی لبنان و اسرائیل به این توافقنامه، در خاک لبنان مستقر خواهند شد
«کریستینا گلدباوم» و «رجا عبدالرحیم» هم در گزارش دیروز چهارشنبه در نیویورک تایمز نوشتند، در بحبوحه درگیری های اسرائیل و حزبالله در لبنان، رئیس جمهور ترامپ بارها ایدهای را مطرح کرد که بسیاری را در منطقه غافلگیر کرد. ماجرا چه بود؟ ماجرا از این قرار بود که ترامپ اعلام کرد سوریه (که دولت جدیدش میانه ای با حزبالله ندارد)، میتواند به سرکوب حزب الله کمک کند. این پیشنهاد خاطرات تلخی را در لبنان زنده کرد، جایی که ارتش سوریه نزدیک به سه دهه آنجا را اشغال کرده بود. این موضوع همچنین سوریها را گیج کرده است، چرا که دولت آنها بارها و بارها روشن کرده که هیچ علاقهای به دخالت در امور همسایگان خود یا ورود به جنگهای بیشتر ندارد.
احمد الشرع، رئیس جمهور سوریه، این موضع را تکرار کرد و این تصور را که دولتش در حال آماده شدن برای مداخله نظامی در لبنان است، رد کرد. الشرع در مصاحبهای با تلویزیون المشهد، یک شبکه پان عرب مستقر در دبی، گفت: «راه حلی برای لبنان که شامل سوریه باشد، به معنای جنگ و به معنای تصویر قدیمی قیمومیت سوریه بر لبنان نیست. ما جنگ را امتحان کردیم و آن را برای هیچ کس آرزو نمیکنیم». موضع او نشان دهنده تغییر ژئوپلیتیکی است که با سرنگونی بشار اسد توسط ائتلاف شورشیان الشرع در دسامبر 2024 رخ داد. سفر اخیر اسعد الشیبانی به لبنان هم در همین راستا قابل ارزیابی است.
تحلیلگران میگویند که این خصومت احتمالاً در ایده مداخله سوریه در لبنان در حلقه ترامپ نقش داشته است. ترامپ طی دو هفته گذشته بارها این ایده را مطرح کرده است، زیرا ناامیدی او از جنگ اسرائیل در لبنان افزایش یافته است. ترامپ در اجلاس گروه ۷ در فرانسه گفت: «اسرائیل مدت زیادی است که با حزبالله میجنگد و افراد زیادی کشته میشوند.» او افزود: «اگر اسرائیل نمیتواند این کار را بدون کشتن دیگران انجام دهد، سوریه این کار را خواهد کرد.» این پیشنهاد، آخرین رأی اعتماد ترامپ به دولت الشرع بود. در طول یک سال گذشته، دولت سوریه روابط نزدیکی با ایالات متحده برقرار کرده و از ترامپ تخفیف تحریمها را دریافت کرده است.
ایالات متحده همچنین روابط نزدیکی با لبنان دارد و یکی از تأمینکنندگان اصلی کمکهای نظامی به این کشور است. «لینا خطیب»، پژوهشگر خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتم هاوس، گفت: «ایالات متحده احتمالاً سوریه را برای دخالت در لبنان تحت فشار قرار میدهد زیرا دولتهای متوالی ایالات متحده، لبنان و سوریه را بخشی از پرونده شام میدانند. دلیل دیگر این است که دولتهای هر دو کشور از نظر سیاسی به ایالات متحده وابسته هستند.» این پیشنهاد در سراسر منطقه نگرانی ایجاد کرده است. در داخل لبنان، این موضوع ترس از تکرار تاریخ اخیر را برانگیخته است. نیروهای سوری در سال ۱۹۷۶ به عنوان بخشی از یک نیروی حافظ صلح عرب، اندکی پس از شروع جنگ داخلی لبنان، وارد لبنان شدند. سوریه متعاقباً لبنان را به مدت ۲۹ سال اشغال کرد و در طی این مدت بر حیات سیاسی و اقتصادی لبنان تسلط داشت. آخرین نیروهای سوری در سال ۲۰۰۵ از آنجا خارج شدند و خشم و تلخی زیادی به دلیل دخالت در سیاست این کشور را به جا گذاشتند.
مداخله سوریه همچنین میتواند نفوذ این کشور را در منطقه و به تبع آن نفوذ متحدش ترکیه را گسترش دهد؛ چشماندازی که به گفته تحلیلگران میتواند اسرائیل را (که ترکیه را دشمن خود میداند)، نگران کند. حتا برای سوریه، مفهوم مبارزه با یک دشمن قدیمی در لبنان جذابیت کمی دارد، زیرا دولت الشرع برای تحکیم قدرت و اقتدار خود در مرزهای خود تلاش میکند. دولت جدید سوریه از یک جنگ داخلی وحشتناک بیرون آمده و هنوز در تلاش برای بازسازی خانهها و زیرساختها و جامعهای هستند که در امتداد گسلهای فرقهای تقسیم شده است.
خطیب گفت: «وادار کردن سوریه به مداخله در لبنان برای کمک به خلع سلاح حزبالله، دستورالعملی برای بیثباتی در هر دو کشور است. اگر نیروهای سوری وارد لبنان شوند، این امر باعث ایجاد تنشهای فرقهای در این کشور شده و اقتدار دولت لبنان را تضعیف میکند.» خطیب افزود: «حتا اگر ایالات متحده به سوریه فشار بیاورد، آخرین چیزی که سوریه میخواهد این است که همزمان درگیر جنگهای داخلی و خارجی باشد، در حالی که دولت سوریه در حال حاضر برای اعمال اقتدار امنیتی و نظامی خود در داخل سوریه تلاش میکند.»
