مقامهای تلآویو شمشیر را علیه آنکارا از رو بستند؛
ترکیه دشمن بزرگ اسرائیل؟
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ «آریل کلنر»، قانونگذار اسرائیلی، در میانه تشدید تنشها بین اسرائیل و ترکیه، اعلام کرد که ترکیه یک «کشور دشمن» است. به گزارش «میدل ایست آی»، اظهارات کلنر پس از آن بیان شد که اردوغان روز سهشنبه اعلام کرد حملات اسرائیل به سوریه و لبنان به نقطهای رسیده که برای ترکیه تهدید محسوب میشود و «تجاوزگری» اسرائیل امنیت کل جهان را به خطر میاندازد. اردوغان گفت: «اسرائیل باید متوقف شود؛ این وظیفه بشریت است.» نتانیاهو نیز در واکنش، اردوغان را یک «دیکتاتور یهودستیز» خواند.
ترکیه اکنون به یکی از صریحترین منتقدان حملات اسرائیل به ایران، غزه و لبنان تبدیل شده است. روابط بین دو طرف زمانی به شدت رو به وخامت گذاشت که آنکارا در ماه مه سال ۲۰۲۴ روابط تجاری خود را با اسرائیل قطع کرد و به پرونده نسلکشی آفریقای جنوبی در دیوان بینالمللی دادگستری پیوست. با این حال، در شرایطی که صادرات ترکیه به اسرائیل پس از تحریمها کاهش یافته است، ارسال کالا از طریق کشورهای واسط ادامه داشته و در سال ۲۰۲۵ به ۹۲۴ میلیون دلار رسیده است.
در همین حال، نفت جمهوری آذربایجان نیز از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان همچنان از طریق بنادر ترکیه به اسرائیل روانه میشود.
تنشها میان اسرائیل و ترکیه در هفتههای اخیر و در بحبوحه شکاف عمیق ژئوپلیتیکی با محوریت جنگ جاری در غزه و رقابت بر سر نفوذ در سوریه، با اتهامات تند رهبران دو طرف بیشتر تشدید شده است.
این جنگ لفظی در هفتههای اخیر شدت گرفته و شکاف عمیق میان این دو بازیگر منطقهای را نمایان کرده است. دور جدید خصومتها زمانی آغاز شد که دادستانی کل استانبول علیه ۳۵ نفر، از جمله بنیامین نتانیاهو، به دلیل حمله سال گذشته به ناوگان جهانی «صمود» در آبهای بینالمللی اعلام جرم کرد.
بسیاری استدلال کردهاند که ترکیه میتواند جریان نفت جمهوری آذربایجان را از طریق خط لوله متوقف کند. این نفت نزدیک به ۵۰ درصد از مصرف نفت اسرائیل را شامل میشود. بهرغم تحریم تجاری ترکیه علیه اسرائیل، جریان نفت همچنان ادامه دارد و خریداران از ترتیبات پیچیدهای از جمله «ناوگان سایه» بهره میبرند. اگر ترکیه شیرهای نفت را ببندد، قطعا اختلالات کوتاهمدتی ایجاد خواهد شد؛ اما در حال حاضر هیچ تحریم بینالمللی در حوزه انرژی علیه اسرائیل وجود ندارد و این رژیم میتواند نفت را از بازار آزاد خریداری کند.
اقدام تنبیهی دیگر، احتمال بستن حریم هوایی ترکیه به روی پروازهای غیرنظامی اسرائیل است. این امر به معنای افزایش زمان پرواز، مصرف سوخت بیشتر و افزایش قیمت بلیتها خواهد بود. با این حال، دسترسی اسرائیل به کریدورهای هوایی جایگزین ( از جمله حریم هوایی عربستان و سایر کشورهای منطقه ) تاثیر راهبردی هرگونه محدودیت از سوی ترکیه را به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد.
تجارت دوجانبه پس از اعمال تحریمها کاهش یافته است، اما برخی محصولات ترکیهای هنوز از طریق کشورهای ثالث به اسرائیل میرسند. اهرم فشار محدود آنکارا ناشی از فقدان وابستگی متقابل واقعی است. یکی از اهرمهای بالقوه میتوانست خط لوله گاز «ایستمَد» باشد که جنگ اسرائیل در غزه عملا این پروژه را نابود کرد.
به نظر میرسد آنکارا فراتر از تقویت ارتش و صنایع دفاعی خود، تلاش میکند با تعمیق همسویی خود با ناتو و همگرایی مجدد با قدرتهای منطقهای مانند پاکستان، عربستان سعودی و مصر، رفتار اسرائیل را شکل دهد. ترکیه بر این باور است که روابط پیچیدهاش با اروپا، روسیه، اوکراین، آسیا و آفریقا، لایههای حفاظتی کافی برای جلوگیری از هرگونه تشدید جدی تنشها را فراهم خواهد کرد. گذر زمان این موضوع را ثابت خواهد کرد.
