بحران روزمره بندرعباس
دنیای‌اقتصاد - بندرعباس- خداکریمی: پمپ بنزین «خلیج‌فارس» در بلوار امام حسین(ع) این روزها بیشتر شبیه یک پارکینگ بزرگ است تا یک جایگاه سوخت. خودروها در سه ردیف ممتد، از ورودی جایگاه تا کیلومترها در بلوار امام حسین صف بسته‌اند. پمپ بنزین «ترنج» در بلوار راه‌آهن نیز همین داستان را روایت می‌کند. شرجی با درصد بالا، موتورهای روشن، کولرها در حال کار و رانندگانی که ساعت‌ها باید منتظر بمانند.
این صحنه‌ها دیگر یک استثنا نیست. در جایگاه‌های دیگر بندرعباس، از شهر نمایش و سورو تا جایگاه بلال و ایسین، الگوی مشابهی تکرار می‌شود. صف‌هایی که در برخی ساعات به بیش از یک کیلومتر می‌رسند. اما نکته عجیب این است که این صف‌ها فقط در بندرعباس دیده می‌شوند. در میناب، بندرلنگه، قشم و حتی بندرخمیر، جایگاه‌ها خلوت‌ترند. چرا؟
سهمیه‌ای که اقلیم را نمی‌شناسد
دمای هوای بندرعباس همچون دیگر شهرهای جنوب ایران در بیش از ۶ماه از سال، بالای ۴۰ درجه می‌رود. در این گرمای طاقت‌فرسا کولر خودرو در بندرعباس یک وسیله لوکس نیست، یک ضرورت حیاتی است. اما سهمیه بنزین یارانه‌ای، براساس یک میانگین کشوری تعیین می‌شود؛ شیوه‌ای که گرما و شرجی هرمزگان را نمی‌فهمد. خودرویی که در شهرهای مرکزی، شمالی و حتی غربی و شرقی کشور با یک باک، بیش از ۱۰روز کار می‌کند، در بندرعباس با کولر روشن، سه تا چهار روز بیشتر دوام نمی‌آورد. این یعنی تقاضا در بندرعباس به‌طور طبیعی، چند برابر میانگین کشوری است. از سویی دیگر، محدودیت عرضه با کارت آزاد در جایگاه‌های بندرعباس، عملا رانندگانی را که سهمیه شخصی‌شان تمام شده، به سمت صف‌های طولانی سوق می‌دهد. درحالی‌که در شهرستان‌ها، همین کارت آزاد بدون محدودیت عرضه می‌شود. نتیجه؟ تمرکز تقاضا در مرکز استان و تشکیل صف‌هایی که در شهرهای اطراف وجود ندارند.
اما عجیب‌ترین نکته این ماجرا، خودروهای پلاک غیربومی است. بندرعباس به‌عنوان مرکز استان و دروازه ورود به جزایر و بنادر جنوبی، مقصد و معبر هزاران خودروی غیربومی است. بخشی از این خودروها نه برای سفر، بلکه برای سوخت‌گیری وارد بندرعباس می‌شوند. الگویی که در ماه‌های اخیر با اعمال محدودیت‌های سوخت در استان‌های همجوار، تشدید شده است. راننده‌ای که در استان محل سکونتش نمی‌تواند با کارت آزاد سوخت‌گیری کند، راهی بندرعباس می‌شود.
حدود چند ماه پیش، ورود میدانی دستگاه قضایی هرمزگان به موضوع سوخت، یک شوک کوتاه اما موثر به این چرخه وارد کرد. رئیس کل دادگستری استان با بازدیدهای سرزده از جایگاه‌ها، دستور رفع فوری محدودیت‌های محلی، فعال‌سازی نازل‌های غیرفعال و افزایش سقف سوخت‌گیری با کارت آزاد را صادر کرد. نتیجه، یک اصلاح فوری برای چند روز بود. صف‌ها در بندرعباس به شکل چشم‌گیری کوتاه و برخی پمپ‌بنزین‌ها کمی خلوت‌تر شد. اما بعد از مدتی صف‌ها دوباره سر برآوردند. گویی مشکل، نه یک جراحی مقطعی، بلکه یک بیماری مزمن است که با مُسکن بهبود موقت می‌یابد و با قطع دارو، بازمی‌گردد. این تجربه نشان می‌دهد که حل مساله سوخت بندرعباس نیازمند یک تصمیم ساختاری و پایدار است، نه دستورهای موردی.
مردم بندرعباس دیگر به وعده‌های «به‌زودی» عادت کرده‌اند. آنچه می‌خواهند، یک اقدام عملی و پایدار است. شهروندان از شرکت پخش فرآورده‌های نفتی هرمزگان می‌خواهند شفاف‌سازی فوری درباره وضعیت عرضه بنزین با کارت آزاد و اضطراری انجام دهد. اگر محدودیتی وجود دارد، مبنای قانونی آن اعلام شود. تعداد کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های پرتردد بندرعباس به‌طور واقعی و نه مقطعی افزایش یابد و نازل‌های معیوب با سرعت تعمیر شوند. از سویی دیگر، از استاندار هرمزگان تقاضا دارند برای افزایش سهمیه بنزین آزاد متناسب با شرایط اقلیمی و جمعیتی استان و واریز آن به کارت‌های شخصی شهروندان پیگیری جدی‌تری داشته باشد. پیشنهاد نمایندگان مجلس و کارشناسان در این زمینه باید با فوریت در سطح ملی پیگیری شود. همچنین تسریع در احداث جایگاه‌های جدید سوخت در بندرعباس که وعده آن داده شده بود.
