عینک‌های هوشمند، زیر ذره‌بین مدیران
نویسنده: Lindsay Dodgson مترجم: مریم مرادخانی
صبح روز اول هفته است و شما تصمیم می‌گیرید عینک هوشمند جدیدتان از برند متا را در محل کار استفاده کنید. از نگاه بعضی همکارها پیداست که معذب شده‌اند. تا قبل از ناهار، از طرف واحد منابع انسانی برای ارائه توضیحات فراخوانده می‌شوید.
این سناریو مربوط به یک آینده خیالی و سیاه نیست. متا سال گذشته ۷میلیون عینک هوشمند فروخت که با همکاری گروه عینک‌سازی «اسیلورلوکسوتیکا»، مالک برندهای ری‌بن و اوکلی، تولید شده بودند. در ماه ژوئن «کایلی جنر»، اینفلوئنسر معروف، برای تبلیغ جدیدترین مدل این عینک که در طراحی آن هم مشارکت داشت، به متا پیوست.
این محصولات از همین حالا نگرانی‌های گسترده‌ای درباره فیلمبرداری مخفیانه در فضاهای عمومی ایجاد کرده‌اند.
«جولین گیج»، بنیانگذار شرکت خدمات حریم خصوصی داده‌ها به نام «اینگیج کامپلاینس» می‌گوید: «مشکل حریم خصوصی، شخصی که عینک را به چشم زده نیست بلکه تمام افرادی که در کادر دوربین قرار می‌گیرند و هرگز با ضبط شدن تصویرشان موافقت نکرده‌اند مساله اصلی هستند. افرادی مثل همکاران، مشتریان، بیمار حاضر در اتاق انتظار، یا هر اطلاعاتی که اتفاقی روی صفحه مانیتور یک شخص قرار دارد.»
گیج می‌گوید شرکت‌ها باید قبل از آنکه عینک‌های هوشمند فراگیر شوند، سیاست‌ها و قوانین شفافی وضع کنند چون پیشدستی در این رابطه، امری حیاتی است. او می‌گوید: «ممنوعیتی که هرگز مکتوب نشده باشد، قابل اجرا و پیگیری نیست.»
گیج در ادامه می‌گوید: «اگر شرکتی می‌خواهد راه درست را برود باید قانون را همین حالا بنویسد؛ یعنی زمانی که وضع آن هنوز کم‌هزینه است. از یک طرف، تدوین قوانین پس از آنکه یک رفتار در میان نیروها نهادینه شد، می‌تواند بسیار پیچیده باشد. از طرف دیگر، اگر از کارکنان یا مشتریان بدون اجازه فیلمبرداری شود، کارفرمایان ممکن است با پیگردهای قانونی مواجه شوند.»
از زمان پیدایش گوشی‌های هوشمند، توافق و اجماع همگانی این بوده که نباید از همکاران یا هر فرد دیگری بدون اجازه عکس یا فیلم گرفت.
اما عینک‌های هوشمند بسیار پنهان‌کارتر و نامحسوس‌تر از بیرون آوردن یک گوشی برای فیلمبرداری هستند و پتانسیل این را دارند که هر بار فرد عینکی به شما نگاه می‌کند، از خودتان بپرسید «نکند دارد از من فیلم می‌گیرد؟»
با رایج‌تر شدن گجت‌های پوشیدنی مبتنی‌بر هوش مصنوعی، کارفرمایان مجبور شده‌اند به این سوال پاسخ دهند که «آیا محیط کار، اصلا جای استفاده از این ابزارها هست یا نه؟» تعداد معدودی از شرکت‌ها از همین حالا تصمیم خود را گرفته‌اند: «خیر». شرکت هواپیمایی «ساوث‌وست» در ماه فوریه و دادگاه‌های سراسر ایالت نیویورک نیز به تازگی استفاده از عینک‌های هوشمند را ممنوع اعلام کرده‌اند.
شرکت امنیت سایبری «اوت‌پست ۲۴» که دفتر مرکزی آن در استکهلم قرار دارد، استفاده از این عینک‌ها را به طور کامل ممنوع کرده. «اولیویا برنلوند»، مدیر ارشد امنیت اطلاعات این شرکت می‌گوید ترجیح می‌دهد پیش از بروز یک مشکل، قوانین و سیاست‌های لازم، وضع و اعمال شده باشند. او می‌گوید: «نباید زمانی دست به کار شویم که کار از کار گذشته و نیاز به تصمیم فوری است. باید از قبل اقدام کنیم.»
وکلای حوزه کار می‌گویند یکی از دغدغه‌های اصلی این است که فایل‌های ضبط‌شده در نهایت سر از کجا درمی‌آورند. اگر اطلاعات محرمانه مشتری‌ها ضبط و حتی به اشتباه روی سرویس‌های ابری آپلود شوند، شرکت‌ها ممکن است با پیامدهای قانونی و جریمه‌های سنگین روبه‌رو شوند.
«دیوید میکلاس»، وکیل حوزه کار که ساکن فلوریداست می‌گوید: «عینک‌های هوشمند، کامل‌ترین و بارزترین نمونه از آی‌تی سایه هستند؛ یعنی سخت‌افزارهایی که کارکنان وارد محیط سازمان می‌کنند و بخش فناوری اطلاعات نه می‌تواند آنها را ردگیری کند و نه در صورت اخراج فرد می‌تواند داده‌های آن را از راه دور پاک کند. از منظر مسوولیت حقوقی، تنها یک دستگاه کافی است تا یک رخنه اطلاعاتی فاجعه‌بار رخ دهد.» کاربران در وب‌سایت‌هایی مثل ردیت و گلسدور و گروه‌های فیس‌بوک، از تجربه خود از محدودیت‌های اعمال‌شده در محل کارشان می‌گویند.
بعضی‌ها صرفا نگران این هستند که دیگران آنها را فردی «فضول و آزاردهنده» تلقی کنند، درحالی‌که برخی دیگر از اینکه مجبورند گجت گران‌قیمت و جدید خود را در خانه بگذارند، عصبانی هستند.
یکی از کاربران ردیت پرسیده بود: «آیا غیرمنطقی است که از همکارم بخواهم موقع گفت‌وگو عینک هوشمندش را بردارد؟» کاربر دیگری که به خاطر عینک جدید همکارش، احساس معذب بودن داشت، با تعجب نوشته بود: «چطور یک همچین کاری قانونی است؟»
برخی از طرفداران این تکنولوژی که از قابلیت برقراری تماس و ارسال پیام بدون برداشتن گوشی خود راضی هستند، حس می‌کنند قربانی تصمیمات شتاب‌زده شده‌اند. کارمند یک شرکت آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، می‌گوید به دلیل زدن عینک هوشمند متا که عدسی طبی هم داشت و توسط دکتر تجویز شده بود، در محل کار توبیخ شده. او گفت: «حتی با اینکه هرگز از هیچ‌کس فیلمبرداری نکرده بودم.»
او می‌گوید: «پس از آنکه یکی از همکارانم در مهمانی شرکت درباره عینکم از من سوال کرد، به واحد منابع انسانی فراخوانده شدم و به من گفتند که این کار برخلاف سیاست‌های شرکت است. چند هفته بعد به من هشدار دادند که اگر به استفاده از آن ادامه دهم، ممکن است کارم را از دست بدهم. ناراحتی‌ام از این بود که به خاطر قابلیت‌ها و پتانسیل دستگاه توبیخ می‌شدم، نه به این دلیل که واقعا از آنها استفاده کرده بودم.» این شرکت به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد.
یکی از کارکنان انبارهای آمازون در گروه ۱۵۵ هزار نفری «انجمن ری‌بن متا» در فیس‌بوک نوشت که به او گفته‌اند حق ندارد با عینک هوشمند وارد ساختمان شود، اما «هیچ قانون یا دستورالعمل عمومی در این باره ندیده است.»
آمازون می‌گوید: «ما هم مثل بسیاری از شرکت‌ها، سیاست‌هایی درباره استفاده از ابزارهای ضبط شخصی داریم. این قوانین به صورت یکپارچه در سراسر شبکه عملیاتی ما اجرا می‌شوند تا امنیت محیط کار، تضمین شود.»
چیزی که موضوع را پیچیده‌تر می‌کند این است که عینک‌های هوشمند حالا به شکلی روزافزون، به عنوان ابزار کمکی توسط نابینایان و افراد دارای معلولیت استفاده می‌شوند.
«ایزابل کانتو»، خواننده اپرا، عینک متای خود را ابزاری بدون نیاز به دست می‌داند که به او این امکان را می‌دهد هنگام استفاده از ویلچر، تماس بگیرد، پیامک بفرستد و در وب جست‌وجو کند. او می‌گوید نابینایان نیز از این عینک‌ها استفاده می‌کنند تا آنچه را در مقابلشان قرار دارد برایشان توصیف کند.
در سال ۲۰۲۵، یکی از نگهبان‌های «دیزنی پارک» از این شرکت شکایت کرد، چرا که به ادعای او، با وجود تجویز پزشک، اجازه نداشته از عینک متای نمره‌دار خود در محل کار استفاده کند. او مدعی شده که این اقدام شرکت، نقض قانون حمایت از معلولان آمریکاست.
در حال حاضر هیچ جواب ساده‌ای برای این مساله وجود ندارد و به نظر می‌رسد بسیاری از کارفرمایان، با هر پرونده چالشی‌ای، وقتی که اتفاق افتاد برخورد می‌کنند.
به باور میکلاس، این مساله، بیشتر شکل تکامل‌یافته و در ادامه همان بحران «ابزارهای شخصی در محل کار» است. او پیش‌بینی می‌کند تا زمانی که برخی شرکت‌های بزرگ، به دلیل نقض ناخواسته قوانین داده‌ها با پیامدها و جریمه‌های سنگین مواجه نشوند، اقدام الزام‌آوری در سطح عمومی برای اجرای مقررات صورت نخواهد گرفت.
در حال حاضر عینک‌های هوشمند هنوز آنقدر غیرمعمول هستند که توجه همکارها یا شکایت یکی دو نفر را برانگیزند. اما اگر روزی این عینک‌ها عادی شوند، گفت‌وگوهای معذب‌کننده امروز با واحد منابع انسانی، احتمالا به سیاست‌های رسمی محیط‌های کار تبدیل خواهند شد.
منبع: Financial Times
