در نشست «وضعیت زنجیره ارزش محصولات پتروشیمی» بررسی شد
افق ۱۴۰۵ صنعت پلیمر
مرکز همایشهای گروه رسانهای «دنیای اقتصاد»
در همین راستا، پنل «بررسی دادهها و آخرین رخدادهای اقتصادی حاکم بر صنایع و بازار پلیمرها» که در مرکز همایشهای گروه رسانهای «دنیای اقتصاد» برگزار شد، به بررسی مهمترین چالشها و فرصتهای پیش روی این صنعت پرداخت. در این نشست، نمایندگان تشکلهای صنعتی، فعالان صنایع پاییندستی، کارشناسان حوزه مالی، بانکی و مدیران بخش خصوصی، از زوایای مختلف وضعیت بازار پلیمر را واکاوی کردند.
صنعت پلیمر در جستوجوی ثبات
سعید ترکمان، رئیس هیاتمدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، در این نشست با اشاره به چالشهای پیش روی صنعت پلیمر، بر ضرورت تغییر نگاه فعالان این صنعت به موضوع ریسک و تابآوری تاکید کرد و گفت: در سالهای گذشته همواره این مطالبه وجود داشت که دولت دخالت کمتری در فعالیتهای اقتصادی داشته باشد، اما تجربه ماههای اخیر نشان داد که بخش خصوصی نیز در بسیاری از حوزهها بیش از اندازه به دولت وابسته شده است. به گفته او، صنعت پلیمر ناگزیر است بخشی از مسوولیت تامین زیرساختهای حیاتی از جمله برق و برخی ملزومات تولید را خود بر عهده بگیرد، زیرا ادامه وضعیت فعلی میتواند واحدهای تولیدی را با مشکلات جدی مواجه کند.
او با اشاره به روند افزایشی تورم در اقتصاد ایران اظهار کرد: بررسی آمارهای چند دهه گذشته نشان میدهد که اقتصاد کشور همواره با دورههای تورمی مواجه بوده است، اما آنچه امروز در بازار مواد اولیه پلیمری رخ میدهد، تفاوت قابلتوجهی با سایر بخشهای اقتصادی دارد. درحالیکه تورم برخی حوزهها از جمله مسکن مورد توجه سیاستگذاران قرار گرفته، افزایش قیمت مواد اولیه پلیمری کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
ترکمان افزود: بر اساس آمارهای موجود، درحالیکه تورم سالانه بخش مسکن حدود ۳۴ درصد بوده، برخی گروههای پلیمری رشد قیمت بسیار بیشتری را تجربه کردهاند و این موضوع فشار قابلتوجهی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. رئیس هیاتمدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران با تاکید بر نقش گسترده پلیمرها در اقتصاد کشور گفت: از بخش کشاورزی و سامانههای آبیاری گرفته تا صنایع بستهبندی، غذایی، خودروسازی و لوازم خانگی، همگی به مواد پلیمری وابسته هستند. با این حال، تاثیر افزایش قیمت این مواد در زنجیره تولید کمتر دیده میشود و لازم است تشکلهای تخصصی، مسائل این صنعت را با شفافیت بیشتری به تصمیمگیران منتقل کنند.
او با اشاره به روند نزولی قیمتهای جهانی محصولات پلیمری بیان کرد: در بازارهای جهانی، قیمت بسیاری از پلیمرها تحتتاثیر کاهش قیمت نفتا و مواد پایه پتروشیمی روندی کاهشی داشته است. به همین دلیل باید بررسی شود که چرا در برخی مقاطع، بازار داخلی از این روند فاصله میگیرد و چه عواملی، از جمله فعالیتهای غیرتولیدی و سفتهبازانه در شکلگیری قیمتها نقش دارند.
ترکمان یکی از مهمترین چالشهای فعلی واحدهای تولیدی را کمبود سرمایه در گردش دانست و گفت: سال گذشته بسیاری از واحدها مواد اولیه خود را با قیمتهایی به مراتب پایینتر تامین میکردند، اما امروز برای خرید همان حجم مواد اولیه به چند برابر نقدینگی نیاز دارند. به همین دلیل، بسیاری از واحدهای تولیدی نه به دلیل ضعف بازار، بلکه به علت ناتوانی در تامین سرمایه در گردش با کاهش تولید یا حتی خطر تعطیلی مواجه شدهاند. این فعال حوزه پلیمر افزود: مدیریت جریان نقدینگی در شرایط فعلی به مهمترین عامل بقا و پایداری واحدهای صنعتی تبدیل شده و لازم است ابزارهای نوین مالی و بانکی بیش از گذشته در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
رئیس هیاتمدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران همچنین با انتقاد از روند ثبتسفارش برخی کالاها گفت: شفافیت در فرآیند ثبتسفارش و تخصیص ارز ضروری است. به گفته وی، در برخی موارد افرادی بدون سابقه و توانایی لازم اقدام به ثبتسفارشهای بزرگ کردهاند که این موضوع میتواند تعادل بازار را بر هم بزند و فرصت فعالیت را از تولیدکنندگان و واردکنندگان واقعی سلب کند. او در پایان با تاکید بر ضرورت آمادگی صنعت برای شرایط پیشبینیناپذیر آینده اظهار کرد: تولیدکنندگان باید سناریوهای مختلف از جمله تداوم بیثباتیهای اقتصادی، احتمال تشدید تنشها و تغییرات بازارهای جهانی را در برنامهریزیهای خود لحاظ کنند. همچنین ایجاد ذخایر استراتژیک مواد اولیه، توسعه صندوقهای کالایی، تقویت همکاریهای تشکلی، بهبود نظام قیمتگذاری و توجه دقیق به بهای تمامشده تولید محصولات نهایی، از جمله اقداماتی است که میتواند تابآوری صنعت پلیمر را در شرایط پیش رو افزایش دهد.
صنعت پلیمر در جستوجوی منابع مالی جدید
آریا صادقنیت حقیقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به جایگاه صنعت پلیمر و صنایع شیمیایی در اقتصاد کشور گفت: گستردگی زنجیره ارزش این صنعت به اندازهای است که کمتر بخشی از اقتصاد را میتوان یافت که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به محصولات شیمیایی و پلیمری وابسته نباشد. به گفته او، آسیبهایی که در ماههای اخیر متوجه این صنعت شده، تنها محدود به واحدهای تولیدی نیست و آثار آن در تراز ارزی (تجارت خارجی) کشور، معیشت مردم و بسیاری از بخشهای اقتصادی قابل مشاهده است. او با بیان اینکه صنعت شیمیایی و پتروشیمی یکی از مهمترین منابع ارزآوری کشور به شمار میرود، افزود: بخشی از ظرفیت ارزآوری این صنعت در نتیجه آسیبهای واردشده کاهش یافته و همین موضوع فشار مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد کرده است. با این حال، فعالان صنعت باید ضمن پذیرش شرایط موجود، راهکارهای کاهش آثار این آسیبها را با اتکا به توان داخلی و همکاریهای تشکلی دنبال کنند.
رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران یکی از مهمترین چالشهای کنونی صنایع را کمبود سرمایه در گردش دانست و گفت: در شرایطی که نرخ واقعی تامین مالی در اقتصاد بسیار بالاتر از نرخهای رسمی است، نمیتوان انتظار داشت شبکه بانکی به تنهایی پاسخگوی نیازهای واحدهای تولیدی باشد. به همین دلیل لازم است بنگاهها بیش از گذشته به سمت استفاده از ابزارهای نوین مالی و تامین مالی زنجیرهای حرکت کنند.
او همچنین بر ضرورت توسعه سازوکارهای جدید برای جذب منابع ارزی و سرمایههای خارج از کشور تاکید کرد و افزود: بخش خصوصی باید نقش فعالتری در طراحی و راهاندازی صندوقهای مالی و سرمایهگذاری ایفا کند تا بخشی از نیازهای مالی تولید از مسیرهای غیر بانکی تامین شود. به اعتقاد صادقنیت حقیقی، تقویت همکاری میان فعالان اقتصادی و تمرکز بر منافع مشترک میتواند قدرت چانهزنی و تابآوری صنعت را در برابر چالشهای پیشرو افزایش دهد و زمینه را برای عبور از شرایط دشوار فعلی فراهم سازد.
صنعت پلیمر و آزمون تامین مالی جدید
سارا احمدی، کارشناس مدیر دپارتمان انرژی بانک تجارت، با اشاره به همکاری چندساله شبکه بانکی با صنایع پتروشیمی و پلیمر، بر ضرورت بهرهگیری گستردهتر از ابزارهای نوین تامین مالی تاکید کرد و گفت: طی سالهای اخیر تلاش شده است ارتباط میان بانک و صنعت از سطح خدمات سنتی فراتر رفته و به سمت ارائه راهکارهای تخصصی تامین مالی زنجیرهای حرکت کند. در این مسیر، ابزارهایی مانند برات الکترونیک و سایر ابزارهای اعتباری توانستهاند بخشی از نیاز واحدهای تولیدی را پوشش دهند و هزینههای مالی بنگاهها را کاهش دهند.
او با اشاره به تجربه اجرای نخستین برات الکترونیک در صنعت پتروشیمی اظهار کرد: همکاری میان شبکه بانکی و فعالان این صنعت موجب شد شناخت و پذیرش این ابزارها بهتدریج افزایش یابد و بسیاری از بنگاهها از مزایای آن در مدیریت نقدینگی و تامین سرمایه در گردش بهرهمند شوند. اگرچه شرایط ماههای اخیر و پیامدهای ناشی از جنگ، روند توسعه این ابزارها را با وقفه مواجه کرده است، اما زیرساختهای ایجادشده همچنان ظرفیت قابلتوجهی برای کمک به تولید دارند. احمدی با تاکید بر اینکه تامین مالی زنجیرهای در بسیاری از کشورهای جهان به ابزاری موثر برای پشتیبانی از تولید تبدیل شده است، افزود: این سازوکار امکان انتقال اعتبار در طول زنجیره تامین را فراهم میکند و بدون تحمیل هزینههای مضاعف، منابع مالی را در اختیار حلقههای مختلف تولید قرار میدهد. او تصریح کرد که توسعه این ابزارها میتواند بخشی از مشکلات نقدینگی واحدهای صنعتی را کاهش دهد و زمینه پایداری بیشتر تولید را فراهم سازد و خواستار تداوم گفتوگو میان تشکلهای تخصصی و نظام بانکی برای بهبود و تکمیل سازوکارهای تامین مالی شد.
رد پای پلیمر در سبد معیشت خانوار
علی لشکری، عضو هیأتمدیره جامعه صنعت کفش ایران، با تاکید بر پیوند صنعت کفش با زنجیره تامین مواد پلیمری، گفت: برخلاف تصور عمومی، بخش عمدهای از تولید کفش در جهان و ایران به مواد پلیمری وابسته است و حتی بسیاری از کفشهایی که ظاهر چرمی دارند، در بخشهای مختلف خود از موادی مانند پلییورتان استفاده میکنند. به همین دلیل هرگونه اختلال در تامین مواد اولیه پلیمری، بهطور مستقیم بر تولید، قیمت و عرضه کفش اثر میگذارد.
او با اشاره به سهم کفش و پوشاک در سبد هزینه خانوار اظهار کرد: افزایش قیمت مواد اولیه پلیمری در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود و فشار آن در بازار کفش بهوضوح قابل مشاهده است. به گفته او، در سالهای اخیر نرخ تورم کفش همواره در سطحی نزدیک به تورم عمومی کشور قرار داشته و در برخی دورهها حتی از آن پیشی گرفته است؛ موضوعی که نشان میدهد نوسانات بازار مواد اولیه تا چه اندازه بر صنایع پاییندستی تاثیرگذار است.
لشکری افزود: کاهش قدرت خرید خانوارها موجب افت تقاضا در بازار کفش شده و این روند نهتنها تولیدکنندگان را با مشکل مواجه کرده، بلکه استفاده مجدد از محصولات و رشد بازار بازیافت را نیز افزایش داده است. وی تاکید کرد که هر تصمیمی در حوزه قیمتگذاری، عرضه مواد اولیه، واردات یا تنظیم بازار محصولات پلیمری، آثار مستقیمی بر صنایعی همچون کفش خواهد داشت. رئیس جامعه صنعت کفش ایران همچنین خواستار توجه بیشتر به پیامدهای اجتماعی تصمیمات اقتصادی شد و گفت: صنعت پلیمر تنها یک زنجیره تولید مواد اولیه نیست، بلکه بر مجموعهای گسترده از صنایع اشتغالزا اثر میگذارد. از این رو لازم است سیاستگذاریها با در نظر گرفتن آثار آن بر صنایع پاییندستی، اشتغال و معیشت خانوارها انجام شود تا از انتقال بحران به حلقههای بعدی زنجیره تولید جلوگیری شود.
امنیت مواد اولیه؛ اولویت جدید صنعت پلیمر
محمدحسین بابالو، دبیرکل انجمن ملی صنایع پلیمر ایران، با اشاره به تجربه ماههای اخیر و آسیبهای واردشده به صنعت پتروشیمی، تاکید کرد که شرایط جدید، نگاه فعالان صنعتی به تامین مواد اولیه را دگرگون کرده است. به گفته او، در شرایطی که بخش قابلتوجهی از ظرفیت تولید پتروشیمی کشور در معرض تهدید قرار گرفت، بنابراین امنیت تامین مواد اولیه باید به یکی از ارکان اصلی برنامهریزی واحدهای تولیدی تبدیل شود. او با بیان اینکه نمیتوان برای همه صنایع و گروههای کالایی نسخهای واحد تجویز کرد، اظهار کرد: هر واحد تولیدی باید متناسب با شرایط خود، سناریوهای مختلف را بررسی کرده و برای تامین پایدار مواد اولیه برنامه اختصاصی داشته باشد. بابالو افزود: فعالان صنعت باید علاوه بر قیمت، موضوع امنیت عرضه و تداوم تولید را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند؛ زیرا در شرایط خاص، حفظ جریان تولید از دستیابی به مواد اولیه ارزانقیمت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
دبیرکل انجمن ملی صنایع پلیمر ایران همچنین به روند بازارهای جهانی اشاره کرد و گفت: تجربه سالهای اخیر نشان داده است که جهشهای قیمتی در بازارهای بینالمللی دائمی نیستند و بسیاری از محصولات پتروشیمی پس از دورههای افزایش شدید قیمت، وارد مسیر اصلاح و کاهش نرخ شدهاند. از سوی دیگر، با بازگشت تدریجی ظرفیتهای تولید و افزایش عرضه، زمینه برای تعدیل قیمتها در بازار داخلی نیز فراهم میشود.
او تاکید کرد که صنعت پلیمر در ماههای اخیر توانسته با وجود محدودیتها، نیاز بخشهای مختلف اقتصادی و مصرفکنندگان را تامین کند و از بروز کمبودهای گسترده جلوگیری شود. با این حال، تداوم این وضعیت مستلزم آن است که واحدهای تولیدی با نگاه بلندمدت، بخشی از منابع خود را به ایجاد ذخایر راهبردی اختصاص دهند و برای سناریوهای مختلف پیشرو آماده باشند. بابالو در پایان گفت: در شرایط فعلی حفظ تولید، حتی با حاشیه سود پایین، برای بسیاری از واحدها اهمیت راهبردی دارد؛ زیرا توقف تولید میتواند هزینههایی بهمراتب سنگینتر از کاهش سودآوری به همراه داشته باشد و به از دست رفتن بازار، سرمایه انسانی و توان عملیاتی بنگاهها منجر شود.
