محدودیتهای انرژی، روند تولید در صنعت پیشران بخش ساختوساز را با اختلال مواجه کرده است
تامین برق؛ چالش بزرگ صنعت سیمان
فعالان صنعت سیمان در طول سالهای گذشته با اعمال محدودیت جدی در تامین برق طی ماههای گرم سال مواجه بودهاند. با وجود این محدودیتها بهگونهای که تولید برای یک دوره طولانی متوقف شود، تاکنون اجرایی نشده است.
در همینحال خرید برق از بورس انرژی نیز با توجه به فرآیندهای حاکم بر تعیین نرخ پایه سیمان در بورس کالا، ممکن نخواهد بود. درواقع با اتکا به خرید برق از بورس انرژی، بهای تولید سیمان رشد قابلتوجهی خواهد یافت که با توجه به نرخ فروش این محصول در بازار داخلی، عملا صرفه اقتصادی تولید در این صنعت از دست خواهد رفت. با توجه به تشدید ناترازی انرژی در اثرجنگ و تداوم تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه، اعمال قطعیهای گستردهتر برق بر صنایع میتواند در شرایط حساس کنونی به افت بیشتر سطح فعالیتهای صنعتی منجر شود.
افزایش محدودیتهای انرژی در صنعت
علیمحمد بُد، فعال صنعت سیمان، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» در ارزیابی محدودیتهای اعمالشده بر صنایع سیمانی کشور برای تامین برق گفت: در حال حاضر محدودیت جدی برای تامین برق صنایع سیمانی آغاز شده و پیشبینی میشود این محدودیتها در ماههای آتی افزایش یابد. در حال حاضر صنایع سیمانی کشور با اتکا به ذخیره کلینکر خود به تولید ادامه میدهند. درواقع برق تخصیصیافته به صنایع، تنها امکان فعال شدن دستگاههای سایش را فراهم میکند. با وجود این، چنانچه محدودیت تحمیلشده به صنایع افزایش یابد، در تداوم فرآیند تولید و تامین نیاز کشور به این محصول با چالش مواجه خواهیم شد.
علیمحمد بُد درباره پیشبینی تقاضا برای خرید سیمان در سال جاری و احتمال بروز کمبود در این بخش گفت: تقاضا برای خرید سیمان تابعی از رشد اقتصادی کشور و بودجه تخصیص یافته به فعالیتهای عمرانی است. چنانچه شرایط کنونی به صلح برسد، با توجه به خسارات ناشی از جنگ، طبعا تقاضا برای سیمان رو به رشد خواهد بود. با وجود این نباید فراموش کرد که ظرفیت تولید سیمان ما در کشور بهمراتب بالاتر از نیاز بازار داخلی است. بسیاری از صنایع در طول سالهای گذشته نیز بهدلیل محدودیتهای برق و گاز، همواره با ظرفیت پایینی به تولید مشغول بودهاند و همین موضوع نیز خسارات جدی را به آنها تحمیل کرده است. با اینحال صنعت سیمان توان تامین نیاز داخلی را دارد؛ هرچند توقف تولید میتواند به بروز التهاب در این بازار منجر شود.
این فعال صنعت سیمان در ادامه افزود: فعالان صنعت سیمان در طول سالهای گذشته دورههای محدودیت طولانی انرژی را پشت سر گذاشتهاند، در عینحال توانستهاند خود را با این محدودیتها وفق دهند. ازجمله این راهکارها میتوان به اجرای فعالیتهای تعمیر و نگهداری در دوره بروز محدودیت انرژی اشاره کرد. در ادامه با ذخیرهسازی کلینکر و استفاده از کلینکر ذخیرهشده، بخشی از مشکلات این بخش مرتفع شده و تولید در بیشتر ماههای سال ادامه داشته است؛ البته اجرای این دست راهکارها به الزاماتی ازجمله تامین بهموقع قطعات یدکی و تامین نقدینگی صنعت نیاز دارد. بنابراین بخش بزرگی از تولید حداکثری سیمان را باید ناشی از برنامهریزی بهتر صنایع دانست. آماده به کار نگه داشتن حداکثری در شرایطی که محدودیت انرژی نداریم پایه اساسی این حجم از تولید است.
بُد گفت: محدودیتهای انرژی کشور از توسعهنیافتگی زیرساختهای انرژی نشات میگیرد؛ یعنی چالشی که ادامهدار است. بنابراین تامین پایدار انرژی همچنان بهعنوان چالش جدی صنعت سیمان مطرح خواهد بود. این محدودیت تقریبا برای نیمی از سال عملکرد صنایع را تحتتاثیر قرار میدهد. در طول دهههای اخیر سرمایهگذاری قابلتوجهی در بخش صنایع معدنی و صنعت سیمان انجام گرفته است. در چنین فضایی بروز محدودیت بهدلیل تامین نشدن انرژی، بهمنزله هدررفت بخشی از این سرمایهگذاری در صنعت سیمان است. وی افزود: در همین حال با بروز مشکلات محدودیتها در تامین انرژی، بازار خرید و فروش این محصول نیز ملتهب میشود. عموما ماههای تیر و مرداد که اوج گرمای سالانه هستند و همچنین دی و بهمن که سرما به اوج خود میرسد، التهاب در بازار سیمان، شدت میگیرد. این فعال صنعت سیمان درباره اثرگذاری محدودیت انرژیبر صادرات صنعت سیمان گفت: ظرفیت تولید در صنعت سیمان کشور به مراتب بالاتر از نیاز این صنعت است. بنابراین صادرات جزء مهم و غیرقابل جایگزین برای تداوم تولید در این صنعت است. در این میان اما بروز محدودیت در تامین انرژی، عملکرد صنایع سیمان در بازارهای صادراتی را هم تحتتاثیر قرار میدهد.
تحمیل خسارات به صنعت
سعید برزگر کارشناس بخش معدن و صنایع معدنی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» در ارزیابی خسارات ناشی از اعمال محدودیت برق بر صنایع گفت: با شدت گرفتن ناترازی برق کشور شاهد اعمال محدودیت جدی بر صنعت سیمان هستیم که بر اثر آن تولید این صنعت در خطر قرار گرفته است. محدودیتهای پیشبینیشده برای تامین برق صنعت سیمان در سال جاری بهمراتب پررنگتر از سالهای گذشته است. اعمال محدودیت در تامین برق بهمنزله کاهش تولید است، در چنین فضایی شاهد تحمیل فشار بر بازار مصرف سیمان هستیم و التهاب در جریان خریدوفروش این محصول ایجاد خواهد شد. به این ترتیب فعالیتهای عمرانی و ساختوساز تحتتاثیر محدودیت عرضه سیمان قرار میگیرد. همواره با کاهش تولید یک محصول، عدهای واسطه اقدام به سودجویی از کمبود حاکم بر بازار میکنند. صنعت سیمان نیز بهدلیل کاهش تولید، آسیب میبیند.
وی در ادامه تاکید کرد: نیمه نخست هر سال بهطور سنتی فصل اوج ساختوساز و اجرای فعالیتهای عمرانی است. بنابراین افت تولید سیمان به ضرر صنایع مصرفکننده این محصول و بهویژه فعالیتهای ساختوساز منتهی خواهد شد. این کارشناس در ادامه درباره خسارات تحمیل شده به صنایع تحتتاثیر محدودیتهای انرژی گفت: بسیاری از صنایع در سایه کمبود برق، ناچار به افت تولید میشوند. میزان خسارت تحمیلشده به واحدهای مختلف براساس شرایط آن صنعت و اینکه آیا کلینکر ذخیره برای سایش داشتهاند یا خیر، تفاوت میکند. برزگر گفت: سیمان نقش جدی در زنجیره ساختوساز و فعالیتهای عمرانی دارد. سیمان کالایی حجیم با زمان مصرف نسبتا پایین است. بنابراین نوع برنامهریزی برای این صنعت باید با لحاظ ویژگیهای آن باشد. بهطور مثال در مواردی ازجمله تیر و مرداد پیش رو، تخصیص برق صنایع سیمان بهگونهای انجام میگیرد که عملا بود و نبود آن بیفایده است. درواقع با برق تخصیصی در صنعت سیمان، نه کورهای در مدار تولید قرار میگیرد و نه آسیابی برای سایش کلینکر موجود میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: در این میان چنانچه بازار با التهاب مواجه شود، نمیتوان از رویههای قدیمی استفاده کرد؛ چراکه نهایتا موجب تقویت بازار سیاه سیمان میشود. درواقع تنها راهکار مقبول برای تنظیم این بازار، تقویت تولید و افزایش حجم کالا در بازار است. چنانچه امکانی برای تعدیل قیمت سیمان در بازار توسط تولیدکننده وجود داشته باشد، این صنایع تشویق میشوند تا با اتخاذ تدابیری ولو پرهزینه مانند خرید برق «قطع نشو» از بورس انرژی تولید خود را ادامه دهند.
