کلید پایان «نتانیاهو» در دست اعراب
دنیایاقتصاد: درحالیکه گادی آیزنکوت، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، پس از انتخابات ماه گذشته برای تشکیل کابینهای ائتلافی تلاش میکند، اسرائیل بار دیگر با یک معضل سیاسی آشنا روبهرو شده است. احزاب مخالف بنیامین نتانیاهو و ائتلاف راست افراطی او، با در اختیار داشتن ۶۷کرسی از ۱۲۰کرسی کنست، اکثریت روشنی را در اختیار دارند. با این حال، چهار حزب یهودی در اردوگاه آیزنکوت تنها ۴۸کرسی دارند و به تنهایی نمیتوانند کابینه تشکیل دهند. اما اینبار یک تفاوت وجود دارد. احزاب عربمحور اسرائیل، یعنی «فهرست مشترک» و «رعم»، بیش از هر زمان دیگری قدرتمند شدهاند. این احزاب به پشتوانه مشارکت چشمگیر در میان شهروندان عرب اسرائیل، به رکورد ۱۹کرسی در کنست دست یافتند: ۱۱ کرسی برای فهرست مشترک و ۸ کرسی برای رعم. احزاب عرب اکنون در مجموع این توان را دارند که در یک ائتلاف ضدنتانیاهو به نیرویی تعیینکننده تبدیل شوند و پشتوانه پارلمانی لازم برای تشکیل کابینه را فراهم آورند.
«ایمن عوده» که از سال۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ در کنست عضویت داشت و رهبر پیشین «فهرست مشترک» و حزب «هدش» است، در مقالهای در «فارنافرز» نوشت، عواملی که شمار بیسابقهای از شهروندان فلسطینی اسرائیل را در ماه اکتبر به پای صندوقهای رأی کشاند، طی سالها شکل گرفته است. با این حال، اشتباه است اگر تصور کنیم طرد شدن اعراب تنها توسط نتانیاهو و راست رادیکال هدایت شده است. احزاب صهیونیستی میانه و چپ نیز با فاصله گرفتن از رأیدهندگان عرب یا نادیده گرفتن ساده آنها، در این امر سهیم بودهاند. این باور که تنها یهودیان باید در نهایت مسیر سیاسی اسرائیل را تعیین کنند و شهروندان عرب باید در چارچوب محدودیتهای تعیینشده برایشان باقی بمانند، در سیاست اسرائیل ریشه عمیقی دارد. نتانیاهو از همان ابتدا فهمید که چگونه این تناقض را به یک راهبرد سیاسی تبدیل کند. او از دهه۱۹۹۰ بارها از یک فرمول ثابت استفاده کرده است: تحریک حامیانش علیه شهروندان عرب، سلب مشروعیت از نمایندگان عرب در پارلمان و متقاعد کردن اسرائیلیهای یهودی به اینکه کابینهای که به حمایت سیاسی اعراب متکی باشد، به نوعی نامشروع خواهد بود.
در انتخابات سالهای اخیر، میزان مشارکت رأیدهندگان در میان شهروندان فلسطینی اسرائیل معمولا بین ۵۰ تا ۶۰درصد باقی مانده بود. چه چیزی جهش بیسابقه ۲۰درصدی مشارکت در انتخابات اکتبر را توضیح میدهد؟ سه تحول برجسته است: اول، جنگ در غزه و جان باختن دهها هزار فلسطینی؛ دوم، نژادپرستی و خصومت روزمرهای که شهروندان عرب اکنون در خیابانها، فضاهای عمومی و تقریبا در تمامی ابعاد زندگی خود با آن روبهرو هستند و سوم، جرم و جنایتی که تحت نظر وزیر امنیت داخلی، ایتامار بنگویر در جوامع عرب از کنترل خارج شده است و در کنار آن، خشونت بیوقفه شهرکنشینان علیه فلسطینیان در کرانه باختری که وزیر دارایی، بتسالل اسموتریچ، زمینه آن را فراهم کرده است.
اگر آیزنکوت بخواهد همانطور که وعده داده جایگزین نتانیاهو شود، ممکن است گزینههای چندان دیگری نداشته باشد. فوریترین و اولویتدارترین هدف امروز، پایان دادن به کابینه راست افراطی نتانیاهو است. این اولویتی است که هم اپوزیسیون صهیونیستی و هم احزاب عرب میتوانند بر سر آن توافق کنند. فراتر از این هدف پایه و مشترک، احزاب عرب باید از نفوذ سیاسی خود برای فعالیت در دو سطح استفاده کنند. نخست، آنها باید به دنبال بهبودهای ملموس در زندگی موکلان خود باشند: مبارزه با جرائم سازمانیافته در جوامع عرب، تامین بودجه، رسیدگی به بحران مسکن، پایان دادن به رفتار ظالمانه با فلسطینیان ساکن مناطق تحت اشغال در کرانه باختری و تلاش برای برقراری آتشبس دائمی و بازسازی غزه. در سطحی گستردهتر، آنها باید همچنان برای پیشرفت واقعی در مسیر صلح اسرائیلی-فلسطینی تلاش کنند که در نهایت بر همزیستی دو دولت در کنار یکدیگر استوار باشد.
تا این لحظه، آیزنکوت نشانههای اندکی از آمادگی برای پیمودن این مسیر بروز داده است. با این حال، بسیاری از احزاب جریان اصلی صهیونیستی در اردوگاه آیزنکوت متعهد شدهاند که با احزاب عرب همکاری نکنند. با وجود این، آیزنکوت باید پیامدهای چنین تصمیمی را در نظر بگیرد. این یک طنز تلخ است که در سرزمینی که میکوشد هژمونی سیاسی را منحصرا در دستان یهودیان نگه دارد، اقلیت فلسطینی پس از دههها مبارزه برای به رسمیت شناخته شدن سیاسی و حقوق برابر، به یکی از مهمترین نیروهایی تبدیل شده که آینده سیاسی سرزمینهای اشغالی را شکل میدهند.


