معاوضه سرزمین در ازای چتر امنیتی ناتو
دنیای‌اقتصاد: درحالی‌که جنگ اوکراین در پنجمین سال خود است، دولت دونالد ترامپ فرمول تازه‌ای را برای شکستن بن‌بست صلح روی میز گذاشته است که بر اساس آن، کی‌یف در ازای واگذاری کامل منطقه دونباس به روسیه، کرسی عضویت در پیمان آتلانتیک شمالی را به‌دست می‌آورد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، فاش کرد که استیو ویتکاف و جرد کوشنر، مذاکره‌کنندگان ارشد ترامپ، این ایده را در دور اخیر مذاکرات صلح با میانجی‌گری آمریکا در ابوظبی مطرح کرده‌اند. نمایندگان کاخ سفید پس از نشست امارات، روز پنج‌شنبه در مسکو با ولادیمیر پوتین دیدار کردند و روز جمعه پیش از نشست رهبران اروپایی در دوبلین، جزئیات را به اطلاع زلنسکی رساندند.
به نوشته الجزیره، طرح این پیشنهاد از سوی دولت ترامپ، چرخشی معنادار در سیاست‌های واشنگتن به شمار می‌رود. ترامپ پیش‌تر بارها به اوکراین توصیه کرده بود رویای پیوستن به ناتو را فراموش کند؛ اما اکنون بازگشت این پرونده به میز مذاکره، حتی تحلیلگران غربی را نیز شگفت‌زده کرده است. «کریس فدرستون»، استاد علوم سیاسی دانشگاه یورک معتقد است این طرح با وجود تنش‌های پیشین میان ترامپ و زلنسکی، نوعی تعهد مجدد آمریکا به ائتلاف ناتو و تلاشی برای آزمودن انعطاف‌پذیری کی‌یف در برابر بن‌بست کنونی است. در مقابل، «ایان لسر»، پژوهشگر ارشد در «صندوق مارشال آلمان» بر این باور است که هرچند این طرح در صورت صحت، دیدگاه محافل واشنگتن درباره ضرورت امتیازدهی ارضی اوکراین را به شکلی صریح بیان می‌کند، اما موافقت مسکو و حتی برخی اعضای ناتو با آن بسیار بعید به نظر می‌رسد.
برای اوکراین، این معامله به معنای انتخابی دشوار میان امنیت آینده و تمامیت ارضی است. کی‌یف از سپتامبر۲۰۲۲ متقاضی عضویت در ناتو بوده و همسایگان روسیه مانند لهستان و لیتوانی نیز از آن حمایت کرده‌اند؛ اما اعضای ائتلاف درباره پذیرش کشوری در حال جنگ اختلاف‌نظر دارند. زلنسکی روز شنبه ضمن تکرار موضع همیشگی خود مبنی بر واگذار نکردن خاک اوکراین، لحن منعطف‌تری در پیش گرفت. او اعلام کرد اگر توافق صلح شامل تضمین‌های امنیتی معتبر، حفظ ارتشی قدرتمند با منابع مالی کافی و تامین بودجه بازسازی کشور باشد، آماده است موضوع واگذاری اراضی در برابر عضویت در ناتو را به همه‌پرسی ملی بگذارد. در سوی دیگر میدان، کرملین هنوز واکنش رسمی به این ابتکار نشان نداده است. با این حال، ممانعت از پیوستن اوکراین به ناتو همواره خط قرمز مسکو و یکی از دلایل اصلی پوتین برای آغاز جنگ در سال۲۰۲۲ بوده است.
روسیه در حال حاضر حدود ۸۸درصد از دونباس شامل استان‌های لوهانسک و دونتسک را که قلب صنعتی اوکراین محسوب می‌شوند در اشغال دارد و علاوه بر کل این منطقه، خواهان حاکمیت بر بخش‌هایی از زاپوریژیا و خرسون، بی‌طرفی کامل اوکراین و خلع سلاح این کشور است. هری ندلکو، مدیر ارشد ژئوپلیتیک در موسسه «راسموسن گلوبال»، معتقد است مسکو هرگز عضویت کی‌یف در ناتو را نخواهد پذیرفت. به گفته او، روس‌ها در مذاکرات ابوظبی به دنبال «معماری امنیتی جدید اروپا» بوده‌اند که در واقع اسم رمز کسب حق وتو در تصمیمات ناتو و خرید زمان برای وارد کردن بیشترین آسیب به اوکراین است.
مقامات آمریکایی هنوز این فرمول را به‌صورت رسمی تایید نکرده‌اند. جرد کوشنر ساعاتی پس از اظهارات زلنسکی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که رسانه‌ها صرفا مواضع حداکثری طرفین را بازتاب داده‌اند؛ درحالی‌که در گفت‌وگوهای خصوصی، ایده‌های متعددی برای پر کردن شکاف‌ها در حال بررسی است و دو طرف می‌دانند پایان جنگ نیازمند مصالحه‌های عملی خواهد بود. کوشنر روز پنج‌شنبه نیز به خبرنگاران گفته بود که پوتین با حضور کشورهای اروپایی در مذاکرات صلح موافقت کرده است و هیچ توافقی بدون حضور اروپایی‌ها بر سر میز مذاکره نهایی نخواهد شد.
