معاوضه دونباس با ناتو؟
دنیای اقتصاد: روسیه در آستانه دیدار ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ در شنژن چین، بار دیگر خواهان بازگشت ناتو به مرزهای سال ۱۹۹۷ شده و امنیت اروپا را به موضوع اصلی مذاکرات صلح اوکراین تبدیل کرده است. همزمان، رئیس‌جمهور اوکراین فاش کرد که مذاکره‌کنندگان آمریکایی برای نخستین بار از کی‌یف پرسیده‌اند آیا حاضر است در ازای عضویت در ناتو، از دونباس عقب‌نشینی کند یا نه؟
به نوشته نیویورک‌تایمز، این خواسته در سندی غیررسمی و بدون امضا به تاریخ ۱۰نوامبر (۱۹ آبان) مطرح شده که موضع مسکو را در مذاکرات سه‌جانبه ابوظبی مشخص می‌کند. این متن که در بخش‌هایی تکرار کلمه‌به‌کلمه پیشنهادهای دسامبر ۲۰۲۱ مسکو در ۲ماه پیش از آغاز جنگ است، تاکید دارد که ناتو باید قید هرگونه گسترش بیشتر را بزند و از هر فعالیت نظامی در اوکراین، شرق اروپا، قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی دست بکشد. مسکو در این سند توقف ارسال سلاح‌های غربی به اوکراین را نیز مطالبه کرده و حتی پا را از شروط سال۲۰۲۱فراتر گذاشته است. روس‌ها این بار از فرانسه و بریتانیا هم خواسته‌اند که چتر هسته‌ای خود را به دیگر کشورهای اروپایی تعمیم ندهند.
بر اساس این گزارش، مقام‌های روس استدلال کرده‌اند که تفکیک حوزه‌های نفوذ آمریکا و شوروی در دوران جنگ سرد، خطر درگیری را کاهش داده بود. دو تن از حاضران در مذاکرات، این سند را موضع اولیه مسکو برای شروع چانه‌زنی دانسته و گفته‌اند نشانه‌هایی از انعطاف‌پذیری احتمالی پوتین به چشم می‌خورد. با این حال، یوری اوشاکوف، مشاور کرملین، اعلام کرد پوتین روز ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان) در دیدار با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه ترامپ به مسکو، تاکید کرده که طرح سال ۲۰۲۱ همچنان دیدگاه روسیه را درباره اصول یک ساختار امنیتی تفکیک‌ناپذیر بازتاب می‌دهد.
یک مقام آمریکایی هم گفت فرستادگان واشنگتن به طرف روس یادآوری کرده‌اند که شرایط نسبت به سال۲۰۲۱ بسیار تغییر کرده است. با وجود این، به گفته این مقام، آنها پذیرای پیشنهادهای تازه‌ای از سوی مسکو هستند که شامل گام‌های ملموس روسیه برای تنش‌زدایی باشد. در واکنش به این تحولات، دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، هشدار داد که پذیرش شروط روسیه تهدیدی مستقیم برای امنیت کشورش خواهد بود. به گزارش یورونیوز، رهبران اتحادیه اروپا روز ۱۳ نوامبر در نشست دوبلین توافق کردند که نهادهای این اتحادیه به همراه بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا و لهستان، نمایندگی اروپا را در مذاکرات بر عهده بگیرند. هرچند فرستادگان آمریکا از آمادگی مسکو برای گفت‌وگوی مستقیم با اروپایی‌ها خبر داده بودند، کرملین به این موضوع بهایی نداد.
از سوی دیگر، ولودیمیر زلنسکی در اظهاراتی که روز ۱۴ نوامبر منتشر شد، گفت پرسش آمریکایی‌ها درباره معاوضه دونباس با عضویت در ناتو، با هیچ پیشنهاد مشخصی همراه نبوده است. به گزارش الجزیره، او تاکید کرد کی‌یف نیروهایش را عقب نمی‌کشد، اما اگر تضمین‌های امنیتی محکم و منابع مالی دریافت کند، امکان برگزاری همه‌پرسی وجود دارد. زلنسکی همچنین درباره تلاش مسکو برای بازنگری در نظم امنیتی اروپا هشدار داد و اتحادیه اروپا و ناتو را تنها ضامن واقعی امنیت این قاره خواند. به نوشته «کی‌یف‌پست»، رئیس‌جمهور اوکراین هرگونه به رسمیت شناختن قانونی حاکمیت روسیه بر مناطق تحت کنترل مسکو را نیز قاطعانه رد کرد.
