از اختلال در صادرات غلات تا آتش در آب‌های ناتو
دنیای‌اقتصاد: جنگ روسیه و اوکراین هر روز رکورد جدیدی ثبت می‌کند و هر روز مقیاس و دامنه جنگ را جابه‌جا می‌کند. بر همین اساس، در پی حمله روسیه با استفاده از بمب‌های هدایت‌شونده (گلاید بمب) به یک مرکز کمک‌های بشردوستانه در جنوب اوکراین، دست‌کم ۲۴نفر کشته شدند. «شیوون اوگریدی» و «لیوبوف شولودکو» در گزارشی برای نیویورک‌تایمز نوشتند، به گفته مقامات اوکراینی، روسیه دست‌کم ۹ بمب هدایت‌شونده (که هر کدام حاوی حدود ۳۰۰۰ پوند معادل حدود ۱۳۶۰ کیلوگرم مواد منفجره بودند) به سمت روستای «کومیشوواخا» در منطقه زاپوریژیا در جنوب اوکراین پرتاب کرد. دست‌کم یکی از این بمب‌ها به مدرسه‌ای اصابت کرد که به‌عنوان پناهگاه و مرکز کمک‌های بشردوستانه مورد استفاده قرار می‌گرفت. این در حالی است که «آتش‌بس موقت» در منطقه همجوار، خرسون، از سه‌شنبه (۵ آبان) تا یکشنبه (۱۰ آبان) برقرار بود. این توافق امکان تخلیه صدها غیرنظامی را فراهم کرد که در شهر محاصره‌شده «اولشکی» که از سال۲۰۲۲ تحت اشغال روسیه قرار دارد، با خطر قحطی و گرسنگی مواجه بودند.
این نخستین آتش‌بس از این نوع، پس از تهاجم روسیه در سال۲۰۲۲ محسوب می‌شد. زلنسکی پس از بمباران کومیشوواخا نوشت که این توافق (که بخشی از میانجی‌گری آن بر عهده بانوی اول آمریکا، ملانیا ترامپ، بود) می‌توانست «لحظه‌ای باشد که گام‌های بعدی نشان دهند حرکت به سوی صلح امکان‌پذیر است.» او افزود: «روسیه با این کشتارها، پیامی کاملا معکوس می‌فرستد؛ روسیه روی کشتارهای بیشتر حساب باز کرده است.»
زاپوریژیا یکی از چهار منطقه اوکراین است که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در سال۲۰۲۲ مدعی الحاق آنها به خاک روسیه شد؛ هرچند نیروهای او هرگز موفق به تصرف مرکز این منطقه - که همنام خودِ منطقه است - نشدند. خط مقدم در سراسر این منطقه امتداد دارد و درگیری‌های شدید سال‌هاست که ادامه دارد؛ از جمله در اطراف «کومیشوواخا» جایی که پهپادهای روسی غیرنظامیانی را که در منطقه مانده‌اند، به ستوه آورده‌اند. به نوشته گزارشگران نیویورک‌تایمز، روسیه مدت‌هاست که از این تاکتیک (که به نام «حمله دو مرحله‌ای» شناخته می‌شود) برای هدف قرار دادن نیروهای امدادی که به محل حملات اعزام می‌شوند، استفاده می‌کند.
«تیم لیستر» و «عیاض کردی» هم در گزارش دیروز سه‌شنبه در سی‌ان‌ان نوشتند، پهپادهای روسی در هفته‌های اخیر دست‌کم به ۱۲کشتی تجاری در دریای سیاه حمله کرده‌اند. هدف روسیه خفه کردن تجارت از طریق بندرهای اوکراین است که تقریبا تمام غلات این کشور را صادر می‌کنند. اما برخی از این حملات در نزدیکی یا داخل آب‌های سرزمینی دو کشور عضو ناتو، یعنی رومانی و بلغارستان رخ داده است. کارزار روسیه به دنبال ماه‌ها حملات اوکراین به کشتی‌هایی که از بندرهای روسیه در دریای سیاه و دریای آزوف استفاده می‌کردند، آغاز شده و در یک ماه گذشته سرعت گرفته است. به گفته منابع کشتیرانی و امنیتی، روسیه در چند مورد، پهپادهای دریایی و هوایی را با هم ترکیب کرده است. بر اساس خدمات ردیابی دریایی و دولت‌های رومانی و بلغارستان، در مجموع حداقل ۳۰ملوان در موج اخیر حملات کشته یا مفقود شده‌اند.
در تازه‌ترین حمله، هفته گذشته سه پهپاد به یک کشتی کانتینربر در نزدیکی یک بندر رومانیایی برخورد کردند. هنگام اصابت، این کشتی تنها ۲۵ کیلومتر با ساحل بلغارستان فاصله داشت. «آندری سیبیها»، وزیر امور خارجه اوکراین، گفت که افزایش این حملات «دریای سیاه را به منطقه‌ای خطرناک برای کشتیرانی غیرنظامی تبدیل می‌کند». روسیه در طول تابستان حملات موشکی و پهپادی خود را به بندرهای اوکراینی دریای سیاه، به‌ویژه اودسا، افزایش داد. بر اساس آمارهای دولتی، اوکراین در ماه سپتامبر ۱.۰۹میلیون تن گندم صادر کرد که این رقم نسبت به ۲.۰۵میلیون تن در سال گذشته به نصف کاهش یافته است.
اوکراینی‌ها تلاش کردند صادرات را به بندرهای کوچک‌تر در رودخانه دانوب - که با رومانی هم‌مرز است - تغییر مسیر دهند، اما پهپادهای روسی آنها را تعقیب کردند. حق بیمه‌های بالاتر خبر بدی برای صادرات حیاتی کشاورزی اوکراین است که ۹۰درصد آن از این آبراه ترانزیت می‌شود. اوکراین حدود ۱۵درصد از صادرات ذرت جهان و ۱۰درصد از گندم جهان را تامین می‌کند و بزرگ‌ترین صادرکننده روغن آفتابگردان در جهان است. این تنش‌ها در حالی است که «استیو ویتکاف» نماینده ویژه ترامپ گفت که نشستی بین مقامات روسی و اوکراینی را در تاریخ دهم نوامبر (۱۳ آبان) در امارات میانجی‌گری خواهد کرد.
