خلأ قدرت در جبهه ضدحوثی
دنیای‌اقتصاد: عربستان در جنگ خود با حوثی‌ها در یمن با فهرست روزافزونی از مشکلات دست‌وپنجه نرم می‌کند. حوثی‌ها در هفته‌های اخیر حملات مرگبارشان به خاک عربستان افزایشی چشم‌گیر داشته است؛ از جمله حمله ۱۰اکتبر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض که دست‌کم ۱۳کشته و بیش از ۳۰۰زخمی بر جای گذاشت. «جان‌هالت‌وانگر»، خبرنگار ارشد فارن‌پالیسی، در گزارشی نوشت، عربستان برای متقاعد کردن شرکای بین‌المللی خود برای ورود به این جنگ یا ارائه حمایتی فراتر از کمک‌های دفاعی با مشکلات فراوانی روبه‌رو بوده است. ائتلاف تحت حمایت عربستان که برای عقب راندن حوثی‌ها در جبهه‌های زمینی یمن می‌جنگد نیز موفقیت‌های ترکیبی و متفاوتی داشته است. بخش بزرگی از مشکل در این نبرد، عدم انسجام میان نیروهای ضدحوثی در جنوب یمن است که به تنش‌های میان عربستان و امارات گره خورده است. یک متخصص مسائل یمن می‌گوید که مصالحه میان ریاض و ابوظبی (و استفاده همزمان از اثربخشی نظامی امارات و نفوذ این کشور بر جناح‌های یمنی مخالف حوثی) می‌تواند بازی را در این نبرد به کلی تغییر دهد. «آپریل لانگلی الی»، پژوهشگر ارشد «موسسه واشنگتن» که پژوهش‌هایش بر یمن و خلیج فارس متمرکز است، می‌گوید: «این مهم‌ترین اتفاقی است که می‌تواند برای تغییر روند نبرد در میدان رخ دهد.» اما او خاطرنشان می‌کند که به‌دلیل «کدورت‌ها» میان ریاض و ابوظبی بر سر تحولات یمن، و همچنین تنش‌ها بر سر سودان و «رقابت‌های گسترده‌تر منطقه‌ای»، این امر به یک «چالش پیچیده برای سازش» تبدیل شده است.
الی گفت: «اگر نوعی همراستایی میان سعودی‌ها و اماراتی‌ها شکل بگیرد که اماراتی‌ها را به گونه‌ای بازگرداند» که به تقویت جبهه جنوب و امتداد ساحل دریای سرخ یاری رساند، آن‌گاه این سناریو «احتمالا بهترین شانس دولت یمن و سعودی‌ها برای پیاده‌سازی یک پاتک موثرتر خواهد بود.» الی افزود: «برای چرخش به روند اوضاع در میدان، به سیستم‌های فرماندهی و کنترل موثرتری برای این گروه‌های محلی نیاز است.» به گفته وی، امارات می‌تواند در این زمینه نقشی حیاتی ایفا کند؛ چرا که تجربیات ارزنده‌ای در زمینه همکاری با نیروهای محلی در یمن داشته و شبکه‌های ارتباطی‌اش را همچنان حفظ کرده است. با توجه به اینکه هر دو کشور حوثی‌ها را یک تهدید تلقی می‌کنند، از زمان بازگشت جنگ تمام‌عیار به یمن، نشانه‌هایی از بهبود روابط میان عربستان و امارات پدیدار شده است. بر اساس گزارش‌ها، به دنبال مذاکرات اخیر میان دو طرف، امارات موافقت کرده که بودجه نیروهای مستقر در جنوب یمن را از سر بگیرد. آخرین دور شناخته‌شده این گفت‌وگوها در ۱۸اکتبر انجام گرفت؛ زمانی که خالد بن‌سلمان، وزیر دفاع عربستان، در ابوظبی با شیخ محمد بن‌زاید آل‌نهیان، رئیس امارات، دیدار کرد. با این حال، جزئیات پیشرفت‌های حاصل‌شده و مفاد دقیق توافق‌نامه هنوز مبهم است. اختلافات بر سر طیفی از مسائل همچنان پابرجا است و مشارکت بیشتر امارات در یمن احتمالا تا حدودی به نحوه برخورد ریاض با پرسش‌های مربوط به آینده سیاسی یمن (از جمله اهداف گروه‌های جدایی‌طلب دارای روابط دیرینه با ابوظبی مانند «شورای انتقالی جنوب») بستگی خواهد داشت. نیروهای جدایی‌طلب جنوب سال‌هاست که با امارات هم‌پیمان هستند و به گفته الی، ابوظبی «می‌خواهد خواسته‌های آنها بسیار واضح و صریح در یک توافق سیاسی بازتاب یابد.» ابوظبی همچنین نسبت به نقشی که هرگونه گروه وابسته به «اخوان‌المسلمین»، مانند حزب «اصلاح»، ممکن است ایفا کند، دغدغه‌ها و نگرانی‌هایی دارد.
«شورای انتقالی جنوب» به‌دلیل اهداف تجزیه‌طلبانه خود، روابط بسیار پیچیده‌ای با دولت تحت حمایت عربستان در یمن دارد. این شورا در گذشته با دولت تحت حمایت ریاض هم‌پیمان بوده، اما علیه آن نیز جنگیده است؛ بارزترین نمونه آن در ماه ژانویه رخ داد، یعنی یک ماه پس از آنکه این شورا دو استان را به تصرف خود درآورد. ریاض این اقدام را تهدیدی علیه امنیت ملی خود دید و به نیروهای دولتی کمک کرد تا آن مناطق را پس بگیرند. متعاقب این رویداد، این گروه دچار یک انحلالِ مناقشه‌برانگیز شد و «عیدروس الزبیدی»، رهبر «شورای انتقالی جنوب»، به ابوظبی گریخت.
با وجود این، «شورای انتقالی جنوب» علی‌رغم شکست‌هایی که اوایل امسال متحمل شد، همچنان نفوذ خود را در جنوب یمن حفظ کرده است. عربستان همچنین در اواخر دسامبر، در راستای تلاش برای خنثی کردن پیشروی‌های «شورای انتقالی جنوب»، یک محموله تسلیحاتی اماراتی برای یمن را بمباران کرد. این رویداد باعث شد ابوظبی نیروهای خود را از یمن خارج کند. متعاقب آن، ریاض مسوولیت سازماندهی مجدد نیروهای ضدحوثی را بر عهده گرفت؛ اما پس از خروج امارات، در پر کردن خلأ قدرت و متحد کردن شبه‌نظامیان رقیب با مشکلات جدی مواجه شد.
«عمرو البیض»، از مقامات ارشد «شورای انتقالی جنوب»، گفت: «از زمانی که ابوظبی از یمن خارج شد، خلأ بزرگی در بازدارندگی در برابر حوثی‌ها و مدیریت اوضاع پدید آمد؛ به‌ویژه در ارتباط با قابلیت‌های عملیاتی در میدان.» البیض با اینکه امارات را «متحدی بسیار کارآمد» توصیف می‌کند، افزود: «ما زمان طولانی با امارات در زمینه مبارزه با تروریسم، نبرد با حوثی‌ها، مدیریت مناطق جنوبی و انجام کارهای بشردوستانه همکاری کردیم. ما کارهای زیادی را در کنار هم به انجام رسانده‌ایم و به آنها اعتماد داریم.»
با این حال، البیض گفت هنوز مشخص نیست امارات با چه ظرفیتی قرار است به درگیری‌های یمن بازگردد. او افزود: «آیا این بازگشت تنها در حد تامین مالی است که شنیده‌ایم، یا ابعاد فراتری دارد؟» وی خاطرنشان کرد که اگر ابوظبی دوباره به طور مستقیم وارد عمل شود، این امر قطعا از نظر سیاسی و نظامی در برخی جنبه‌ها «کمک‌کننده خواهد بود.» شورای انتقالی جنوب اعلام کرده تا زمانی که ریاض با فراخوان این گروه برای برگزاری همه‌پرسی استقلال موافقت نکند، فراتر از مرزهای یمنِ جنوبیِ سابق نخواهد جنگید. البیض گفت: «دغدغه اصلی ما دفاع از مناطقمان است. دفاع از جنوب، هدف اصلی ما در اینجاست.» با این حال، با توجه به شرایط موجود، به نظر می‌رسد ریاض تمایلی به انجام یک مصالحه بزرگ برای بازگرداندن امارات ندارد. الی گفت: «به نظر نمی‌رسد آنها در حال حاضر در چنین جایگاهی قرار داشته باشند.»
