سایه پهپادها بر فراز میدان سرخ

«والری‌ هاپکینز» در گزارش دیروز جمعه برای نیویورک تایمز نوشت، اما امسال، حال و هوای جشن به سختی حس می‌شود. قیمت‌ها و مالیات‌ها در حالی افزایش یافته که اقتصاد برای تحمل هزینه‌های جنگ در اوکراین سخت به تقلا افتاده است. موج جدیدی از اقدامات دولتی به محدودیت‌های غیرقابل تصور اینترنت و همچنین دور دیگری از خاموشی‌ها در مسکو و سن پترزبورگ منجر شده است. مذاکرات برای پایان دادن به جنگ، درست در زمانی که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد تعداد بی‌سابقه‌ای از روس‌های خسته از جنگ خواهان صلح هستند، متوقف شده است.

در این فصل رژه، جنگ به مسکو رسیده است. پارک‌های آنجا نه تنها با گل، بلکه با فلزیاب نیز تزئین شده‌اند. رژه ۹مه (امروز شنبه ۱۹اردیبهشت) در میدان سرخ -یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای سال که در قلب قدرت کرملین برگزار می‌شود- به‌دلیل احتمال حملات پهپادهای اوکراینی محدود شده است. این خطر روز دوشنبه، زمانی که یک پهپاد به یک ساختمان مسکونی مجلل در مسکو برخورد کرد، به اثبات رسید. دولت روسیه با نشان دادن ضعف غیرمعمول، از اوکراین درخواست آتش‌بس در روز رژه کرد که ناموفق بود. دولت روسیه اذعان کرد که «اقدامات امنیتی مضاعف» برای محافظت از ولادیمیر پوتین (رئیس‌جمهور روسیه) در نظر گرفته شده است (دنیای‌اقتصاد در گزارش «شبح‌ کودتا بر سر پوتین» که ۱۵اردیبهشت‌ماه جاری منتشر شد، به این مساله پرداخته بود). کرملین با استناد به «تهدیدهای تروریستی از کی یف» تقریبا همه روزنامه‌نگاران را از پوشش این رویداد منع کرده است.

اوکراین که از پایتخت بسیار دور است، بارها به تاسیسات نفتی روسیه، از جمله در پرم، ۹۳۰مایلی مرز، و در شهر تواپسه در دریای سیاه که در آن یک حمله باعث فاجعه زیست‌محیطی شد، حمله کرده است. زنی به نام سوتلانا، که در تواپسه زندگی می‌کند، خستگی فزاینده خود را از جنگ در اوکراین، که بیش از چهار سال طول کشیده است، طولانی‌تر از مشارکت شوروی در آنچه روس‌ها جنگ بزرگ میهنی می‌نامند، توصیف کرد. او گفت ساکنان کم‌کم متوجه می‌شوند که جنگ «فقط هرج و مرج و پیامدهای منفی برای مردم» به همراه دارد.

تعطیلات ۹ مه، روز پیروزی، مهم‌ترین روز در تقویم روسیه است. کرملین پیروزی شوروی در جنگ جهانی دوم را به یک آیین مدنی برای روس‌ها تبدیل کرده است. تخمین زده می‌شود که ۲۷‌میلیون نفر از مردم شوروی - سرباز و غیرنظامی - در این جنگ جان باختند که بالاترین هزینه انسانی در بین کشورهای شرکت‌کننده بود. پیروزی قهرمانانه‌ای که جایگاه اتحاد جماهیر شوروی را به عنوان یک قدرت جهانی به ارمغان آورد، نیرویی متحدکننده در روسیه است. همچنین این پیروزی در تضاد آشکار با باتلاق فعلی در اوکراین است. روسیه سال‌هاست که با وجود تلفات عظیم، قلمرو کمی را در اوکراین به دست آورده است. به گفته خبرگزاری مستقل «مدیازونا» که گزارش‌های عمومی مرگ و میر را شمارش می‌کند، حداقل ۲۱۳ هزار سرباز روسی جان خود را از دست داده‌اند. محققان غربی تعداد واقعی را بسیار بالاتر از ۳۰۰ هزار نفر تخمین زده‌اند.

از آنجا که جنگ، اقتصاد را تحت فشار قرار داده است و به عنوان بهانه‌ای برای محدودیت‌های اینترنتی استفاده می‌شود، یک سفیر غربی در مسکو -به شرط ناشناس ماندن- به نیویورک‌تایمز گفت: «یک اضطراب جمعی وجود دارد، زیرا هیچ کس نمی‌تواند ببیند که این جنگ چگونه به پایان می‌رسد». طبق گزارش مرکز لوادا، یک نظرسنجی مستقل، ۴۷درصد از روس‌ها در ماه آوریل نسبت به زندگی خود ابراز نگرانی کردند که نسبت به سال گذشته ۱۱درصد افزایش داشته است. نارضایتی از وضعیت اقتصادی و محدودیت‌های اینترنتی در میزان محبوبیت پوتین به وضوح قابل مشاهده است؛ محبوبیتی که هفته‌هاست روند کاهشی داشته و اکنون به پایین‌ترین سطح خود از زمان آغاز جنگ رسیده است. اما فراتر از ابراز گلایه از نظرسنجی‌ها، روس‌ها راه‌های اندکی برای ابراز ناخشنودی خود دارند، چرا که کرملین بیش از پیش هرگونه انتقاد علنی را تهدیدی علیه امنیت ملی قلمداد می‌کند. مقامات تلاش‌ها برای برگزاری اعتراضات در چندین شهر را به دلیل قطع اینترنت و مسدود کردن برنامه‌های محبوب مانند تلگرام ممنوع کردند.