چگونه پهپادهای اسرائیلی زندگی روزمره را در لبنان تهدید میکنند؟
رقص «اُم کامل» در آسمان بیروت
«ایوان وارد» در گزارشی برای نیویورکتایمز نوشت، پهپادهایی که بر فراز آسمان بیروت به پرواز درمیآیند به اجتنابناپذیرترین بخش از عملیات هوایی مداوم اسرائیل در لبنان علیه حزبالله تبدیل شدهاند. صدای وزوز این پهپادها به موسیقی زندگی روزمره تبدیل شده است. این پهپادها تماسهای تلفنی، دیدارهای خانوادگی و همچنین مهمانیهای پشت بام، کلاسهای درس و روزهای حضور در ساحل را قطع میکنند.
بیش از یکسال پس از اینکه آتشبس به مرگبارترین جنگ در چند دهه اخیر بین اسرائیل و حزب الله پایان داد، ساکنان هنوز هم درحالیکه وزوز بیوقفه پهپادها را میشنوند، گردنهای خود را به سوی آسمان دراز میکنند؛ تو گویی جنگ هنوز پایان نیافته است. به گفته مقامات لبنانی و سازمان ملل، از زمان امضای آتشبس، صدها نفر که بسیاری از آنها غیرنظامی بودهاند، بر اثر حملات هوایی اسرائیل کشته شدهاند. با تشدید این حملات در ماههای اخیر، صدای پهپادها در بحبوحه ترس از حمله مجدد اسرائیل، به وضوح تیزتر شده است. نیروهای صلحبان سازمان ملل میگویند که از زمان آتشبس، بیش از ۷۵۰۰مورد نقض هوایی - از جمله پهپادها و جتهای جنگنده - را ثبت کردهاند و حملات پهپادها در ماههای اخیر افزایش یافته است. به گفته مقامات امنیتی لبنان، پهپادهای بر فراز بیروت در درجه اول برای نظارت استفاده میشوند، اما بسیاری از آنها مسلح و قادر به انجام حملات هستند. ارتش اسرائیل به درخواستها برای اظهارنظر در مورد اینکه چرا با وجود آتشبس، همچنان به پرواز پهپادها بر فراز پایتخت لبنان ادامه میدهد، پاسخی نداد. طبق این توافق، حزبالله ملزم به خلع سلاح بود، اما اسرائیل این گروه را به بازسازی قابلیتهای نظامی خود متهم کرده است. اسرائیل میگوید که در حال هدف قرار دادن نیروها و انبارهای سلاح حزبالله است، درحالیکه اقداماتی را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام میدهد.
این پهپاد آنقدر بدنام است که حتی نام مستعاری هم دارد: «اُمکامل» یا «مادر کامل»، نامی رایج در لبنان و تقلیدی از مدل پهپاد اسرائیلی MK. این صدایی است که لبنانیها در طول سالها درگیری مکرر، آن را شناختهاند، این پهپاد اغلب ساعتها بدون توقف میچرخد و سپس ساکت میشود: تماشا میکند، گوش میدهد و گاهی اوقات از آسمان موشک میریزد. این موضوع همچنین به سوژه «طنز» آنلاین تبدیل شده است . در امتداد مرز ویرانشده جنوبی با اسرائیل، جایی که حزبالله در آن نفوذ دارد، حملات تقریبا روزانه است و پهپادها از طریق بلندگوها به ساکنان هشدار میدهند. اما در بیروت، زندگی هنوز تحت نظارت ادامه دارد. «ماهر یونس»، یک راننده تحویل غذا، موتورسیکلت خود را خاموش کرد و به آسمان نگریست، درحالیکه تلفن هنوز در دستش بود. او درحالیکه شانههایش را بالا میانداخت، گفت: «وقتی پهپاد بالای سرم است، GPS من دیوانه میشود و کار نمیکند. در این صورت، باید نقشه را کنار بگذارم و مسیر را از افراد حاضر در خیابان بپرسم.»
«محمد شُقَیر»، دیجی لبنانی و بنیانگذار یکی از مشهورترین کلوپهای شبانه زیرزمینی شهر، در استودیوی ضبط خود در حومه بیروت، روی مانیتورهای کامپیوتر قوز کرده بود، درحالیکه یک پهپاد در بیرون در حال چرخش بود. در اوج جنگ، او بیش از ۲۰۰ساعت از صدای یکنواخت وزوز پهپاد را ضبط کرد. نقشه ساده بود: تبدیل آن به یک ساز مستقل؛ به گفته او، عملی زیرکانه برای سرپیچی و نوعی دهنکجی در برابر ارتش اسرائیل. او چیزی را که آن را «ساز هوایی بدون سرنشین» مینامد (به تأسی از هواپیماهای بدون سرنشین) خلق کرد که به تولیدکنندگان اجازه میدهد از ضبط صدای پهپادها نمونهبرداری کرده و آنها را به موسیقی تبدیل کنند. شُقَیر گفت: «این احساس را دارم که صدایی را که هر روز آزارم میدهد، دستکاری میکنم و این کار آرامشبخش است.»
اما همه نمیتوانند این گونه باشند. در آن سوی شهر، نقاشیهای با مداد شمعی دیوارهای اتاق انتظار کلینیک محلی «نورا سهیلی» را پوشاندهاند؛ جایی که او به آسیبپذیرترین جوانان شهر خدمات درمانی ارائه میدهد. او میگوید این اضطراب (اشاره ضمنی به نگرانیها و فشارهای اجتماعی) راهی دارد تا به تمام لحظات روزمره یک کودک نفوذ کند: از پیادهروی تا مدرسه، بازی کردن در خیابان با دوستان، و تلاش برای تمرکز بر انجام تکالیف. جلسات او گاهی قطع میشود؛ زیرا کودکان ناگهان به سمت پنجره میدوند تا نگاهی اجمالی به یکی از آن پهپادها در بالای سرشان بیندازند. او گفت: «آیا این در طول یک جلسه درمانی طبیعی است؟ آنها میدانند صدای چیست. نمیتوانید به آنها دروغ بگویید.» او گفت: «برخی میگویند ما یک ملت مقاوم هستیم، اما آیا واقعا چنین است؟ آیا اگر بدنمان همیشه در حالت هشدار مداوم باشد، مقاوم هستیم؟»
