فرمول ضدمحاصره ایران

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران روز یکشنبه، در گفت‌وگو با صدا و سیما این طرح تازه تهران را همگانی کرد و گفت که این منطقه جدید ممنوعه از نقطه‌ای که محاصره آمریکا علیه ایران شروع می‌شود، آغاز و تا بخش‌هایی از خلیج‌فارس امتداد خواهد داشت. رضایی درباره تحولات تنگه هرمز گفت: «بعد از اینکه ترامپ از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بیرون آمد، ما به این نتیجه رسیدیم که باید راهبرد جدید در زمینه جنگ و مذاکره را در پیش بگیریم، خروج آمریکا از تفاهم‌نامه ما را در مسیر جدیدی قرار داده است.»

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران همچنین گفت که نقشه‌هایی که مسیرهای عبور از تنگه هرمز را مشخص می‌کنند، به زودی تصویب خواهند شد. دبیر شورای‌عالی امنیت ملی ادامه داد: «از این به بعد، ما یک محدوده ممنوعه خارج از تنگه هرمز را اعلام می‌کنیم که از سمت محدوده محاصره آمریکا تا تنگه هرمز و داخل خلیج فارس را شامل می‌شود. هر کشتی که خلاف قانون بخواهد رد شود از این محدوده را در لیست تحریمی قرار می‌دهیم. از این به بعد کشتی‌های سمت غربی و شرقی تنگه هرمز که در حال حرکت باشند اما بخواهند متوقف شوند و تخلف کنند، در لیست تحریمی قرار می‌گیرند.» به گفته رضایی، تهران تنها زمانی متعهد به باز کردن تنگه هرمز خواهد شد که «خرابکاری، تهدیدها و حملات» آمریکا علیه ایران متوقف شود.

این در حالی است که مقام‌های آمریکایی از جمله رئیس‌جمهور ایالات متحده، مدت‌هاست که مدعی باز بودن تنگه هرمز و تسلط نیروی دریایی آمریکا بر این آبراهه هستند. تهران درحالی چنین تصمیمی گرفته که ۶ماه پس از آغاز جنگ میان آمریکا و ایران، جنگ، ظاهرا، به نقطه بن‌بست رسیده و تلاش‌های دیپلماتیک پسین نیز تاکنون راه به جایی نبرده است.در همین رابطه، مارتین کلی، کارشناس امنیت دریایی آمریکا در پیامی در شبکه ایکس نوشت که واضح است که تعداد انگشت‌شماری از شرکت‌ها نفت خلیج فارس را از طریق تنگه هرمز منتقل می‌کنند و اگر طرح تهران برای استقرار منطقه محدود جدید اجرا شود، این به آن معنا است که ایران سعی خواهد کرد تمام ترافیک ورودی به خلیج عمان را کنترل کند.

از سوی دیگر، حسن احمدیان، پژوهشگر سیاست خاورمیانه، در رابطه با تحولات اخیر گفت: «ایران با هدف قرار دادن دو ناو جنگی آمریکایی وارد مرحله تلافی نظامی و شکستن محاصره شده است، اقدامی که در پاسخ به ‌تحریم‌های آمریکایی‌ قابل انتظار بود. ایران پیش از این نیز به چنین گزینه‌‌ای اشاره کرده بود، اما واشنگتن آن را نادیده گرفت و به تلاش‌های خود برای اعمال تحریم ادامه داد.»

دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین بخش ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل (آمان) نیز عنوان کرد که بعید است پاسخ سنتکام و حملات به ایران بتواند بازدارندگی را برای واشنگتن احیا کند. وی افزود: «نکته مهم‌تر این است که به نظر می‌رسد محاسبات ایران برای تشدید تنش در حال تغییر است و در شرایط فعلی، شکستن یک آستانه دیگر که قبلا رعایت می‌شد، سابقه خطرناکی ایجاد می‌کند. مسیر به طور فزاینده‌ای روشن است: تهران در حال آماده شدن برای تشدید تنش است، نه عقب‌نشینی.» همچنین مصطفی نجفی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، عنوان کرد که اظهارات دبیر شعام درباره تنگه هرمز و محاصره را می‌توان در یک راهبرد سه‌لایه خلاصه کرد: نخست، کریدور میانی ایران-عمان برای مدیریت تردد در هرمز. دوم، ورود تقابل با ناوگان آمریکا به فاز تهاجمی و در آخر، ایجاد منطقه ممنوعه/تحریمی از خط محاصره تا هرمز و تحمیل هزینه به کشتی‌های متخلف. نجفی افزود که تهران به‌جای بستن یا باز کردن صرف هرمز، در حال تعریف یک معادله جدید برای کنترل تردد، بازدارندگی و جنگ اقتصادی است.