ماموریت ویژه برای قالیباف

دنیای‌اقتصاد: انتصاب محمدباقر قالیباف به‌عنوان نماینده ویژه جمهوری اسلامی ایران در امور چین، فراتر از یک جابه‌جایی دیپلماتیک ساده یا عنوانی تشریفاتی، نشان‌دهنده تغییری بنیادین در ساختار تصمیم‌گیری‌های کلان سیاست خارجی است. این حکم که بنا به روایت تسنیم با پیشنهاد رئیس‌جمهور و تایید مستقیم مقام معظم رهبری صادر شده، از نظر سطح اختیارات با ماموریت‌های پیشین تفاوت ساختاری دارد. پیش از این، شهید علی لاریجانی نماینده رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران در امور چین بود و عبدالرضا رحمانی‌فضلی نیز به‌عنوان نماینده رئیس‌جمهور در این حوزه فعالیت می‌کرد. اما مدل جدید، ترکیبی از هر دو سازوکار است؛ چرا که برخلاف دوره‌های گذشته که نمایندگی‌ها میان دولت و رهبری تفکیک می‌شد، این بار هر دو منبع قدرت بر سر یک چهره واحد به توافق رسیده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد که قالیباف ماموریت دارد روابط تهران و پکن را در دوران حساس کنونی مدیریت کند. اهمیت این انتصاب زمانی روشن‌تر می‌شود که به جایگاه چین به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک اقتصادی و تکیه‌گاه سیاسی ایران در نظم جدید جهانی نگریسته شود. در شرایطی که مذاکرات با غرب با ابهام روبه‌روست و فشارهای بین‌المللی بر تهران افزایش یافته، تقویت کانال ارتباطی با پکن برای حاکمیت جنبه‌ای راهبردی یافته است. قالیباف نیز با اتخاذ مواضعی همسو با گفتمان «جنوب جهانی» و تاکید بر افول نظم غربی، تلاش کرده است خود را به‌عنوان چهره‌ای عمل‌گرا در این بلوک‌بندی جدید معرفی کند.

از سوی دیگر، پررنگ شدن نقش دیپلماتیک و امنیتی قالیباف، واکنش‌های تندی را در میان جریان‌های رادیکال اصولگرا برانگیخته است. حملات اخیر چهره‌های تندرو به مدیریت او در مجلس و انتقاد از رویکردهای مذاکراتی وی، نشان از نگرانی عمیق این طیف نسبت به افزایش نفوذ سیاسی و رویکرد عمل‌گرایانه او در سطح بین‌المللی دارد. با این حال، دریافت چنین حکم حکومتی سنگینی، پاسخ روشنی به منتقدان داخلی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که او نه تنها در تعامل با شرق، بلکه در مذاکرات حساس با غرب نیز چهره‌ای مورد اعتماد برای کل حاکمیت است. این وضعیت، قالیباف را در موقعیتی قرار می‌دهد که می‌تواند میان فشارهای داخلی و ضرورت‌های خارجی توازن برقرار کند و به‌عنوان وزنه‌ای تعادل‌بخش در ساختار قدرت عمل کند.