چرا عربستان به دنبال توافق ایران و آمریکاست؟

بر اساس گزارش نیوزویک، اعزام ناوگان عظیم دریایی آمریکا به منطقه و هشدارهای دونالد ترامپ مبنی بر اینکه «زمان برای تهران رو به اتمام است»، لرزه بر اندام بازارهای جهانی و زیرساخت‌های منطقه انداخته است. با‌این‌حال، مقامات سعودی در دیدارهای دیپلماتیک خود در واشنگتن تاکید کرده‌اند که ثبات منطقه نباید فدای سیاست‌های ماجراجویانه شود. ریاض اکنون به جای تکیه بر «فشار حداکثری» مطلق، از ایده ترامپ مبنی بر یک «توافق صلح هسته‌ای راستی‌آزمایی‌شده» حمایت می‌کند؛ توافقی که نه تنها برنامه هسته‌ای ایران را مهار کند، بلکه تضمینی برای پایان دادن به درگیری‌های منطقه‌ای و بازگشت تهران به مسیر توسعه اقتصادی باشد.

عامل اصلی این تغییر رویکرد را باید در «چشم‌انداز ۲۰۳۰» جست‌وجو کرد. عربستان سعودی در میانه اجرای پروژه‌های غول‌آسایی نظیر شهر «نئوم» و میزبانی رویدادهای بزرگ جهانی است که همگی به امنیتی خلل‌ناپذیر وابسته‌اند. تجربه «جنگ ۱۲روزه» در تابستان ۲۰۲۵، که طی آن بخش‌هایی از زیرساخت‌های منطقه آسیب دید، به ریاض ثابت کرد که در یک جنگ تمام‌عیار میان ایران و آمریکا، هیچ برنده‌ای وجود نخواهد داشت و کشورهای حاشیه خلیج فارس اولین قربانیان تلافی‌جویی‌های متقابل خواهند بود. از این رو، عربستان با همکاری قدرت‌هایی نظیر ترکیه و قطر، در حال فشار بر هر دو طرف برای بازگشت به میز مذاکرات در عمان است.

در جبهه دیپلماتیک، ریاض و آنکارا با صدور بیانیه‌های مشترک، واشنگتن را به سمت تنش‌زدایی سوق داده‌اند. این همگرایی نوین میان رقبای سابق، بلوکی را ایجاد کرده است که معتقد است امنیت خاورمیانه باید توسط خود بازیگران منطقه‌ای مدیریت شود. نیوزویک اشاره می‌کند که اگرچه اسرائیل همچنان بر گزینه‌های نظامی تاکید دارد، اما نفوذ عربستان بر محاسبات ترامپ به قدری است که می‌تواند کفه ترازو را به نفع دیپلماسی سنگین کند. برای محمد بن‌سلمان، توافقی که ایران را به یک بازیگر متعارف تبدیل کند، بسیار ارزشمندتر از جنگی است که ممکن است به تغییر رژیم در تهران منجر شود، اما ویرانی کل منطقه را به دنبال داشته باشد.

در نهایت، سال ۲۰۲۶ آزمونی برای دکترین «اول عربستان» است. پادشاهی اکنون نه به‌عنوان یک دنباله‌رو، بلکه به عنوان یک میانجی قدرتمند عمل می‌کند که می‌داند شکوفایی اقتصادی در گروی عبور از گسل‌های قدیمی است. نیوزویک نتیجه می‌گیرد که اگر تلاش‌های ریاض برای جوش دادن یک معامله میان ترامپ و تهران به ثمر برسد، خاورمیانه ممکن است برای اولین بار در دهه‌های اخیر، شاهد نظامی باشد که نه بر پایه موازنه وحشت، بلکه بر پایه منافع متقابل اقتصادی بنا شده است؛ نظمی که در آن عربستان سعودی نه میدان نبرد، بلکه قطب ثبات و پیشرفت منطقه خواهد بود.