معامله‌گران محتاط شدند
ترمز بورس در قله تاریخی
بورس تهران در جریان معاملات دیروز، فراز و فرود بسیاری را پشت سر گذاشت و درحالی‌که به نظر می‌رسید فضا برای جهش دوباره شاخص‌ها فراهم است اما این اتفاق رخ نداد و حدود ۴هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول حقیقی‌ها از بازار خارج شد. معاملات روز گذشته بورس تهران با ثبت دو اتفاق مهم همراه شد. ارزش معاملات خرد سهام به رکورد تاریخی ۷۳همت رسید و از طرفی سیگنال‌هایی مشخص از افزایش احتیاط معامله‌گران در تابلو نمایان شد.
این وضعیت در حالی رقم خورد که بورس تهران در ساعات ابتدایی معاملات، وارد مسیر صعودی شد، اما در ادامه با افزایش فشار فروش، بخشی از رشد روزانه خود را از دست داد و در نهایت شاخص‌های اصلی بازار در محدوده منفی بسته شدند.
به این ترتیب، بازار سهام یک روز پس از ثبت رکورد تاریخی شاخص کل، با تغییر فضای معاملات مواجه شد. در بازارهای موازی نیز دلار، طلا و سکه نوسانات متفاوتی را تجربه کردند.
شاخص کل بورس در روز یکشنبه تا سطح ۸میلیون و ۳۱۴هزار واحد پیش رفت، اما با افزایش عرضه‌ها، این روند صعودی دوام نیاورد و نماگر اصلی از قله روزانه خود عقب نشست.
در پایان معاملات، شاخص کل با افت ۰.۲۷درصدی در سطح ۸میلیون و ۲۴۲هزار واحد ایستاد و شاخص هموزن نیز ۰.۳۴درصد کاهش ارتفاع داد. عقبگرد این دو نماگر نشان داد که فشار فروش، فراتر از چند سهم بزرگ بوده و بخش گسترده‌تری از بازار را در بر گرفته است.
از سویی، بررسی معاملات یکشنبه نشان می‌دهد ۶۲درصد نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند و سهم نمادهای مثبت به ۳۸درصد رسیده است. این تغییر آرایش معاملات می‌تواند از افزایش تمایل به شناسایی سود پس از رشدهای اخیر و ثبت رکورد تاریخی شاخص کل حکایت داشته باشد. البته افت محدود شاخص کل نشان می‌دهد حتی فشار فروش سنگین، دست‌کم در معاملات این روز، به عقب‌نشینی شدید نماگر اصلی منجر نشده است.
عبور از ابرکانال‌ها
شاخص کل بورس، دیروز برای اولین بار به سطح تاریخی ۸.۳میلیون واحد نیز رسید. با این حال عرضه‌ها در بازار شدت گرفته است. البته تحلیلگران معتقدند زمانی که نماگر اصلی در بالای کانال حساس ۸میلیون واحد تثبیت شود، می‌توان انتظار داشت که بورس به روند صعودی بازگردد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که با نزدیک شدن شاخص کل به اعداد رند احتمال اصلاح نیز افزایش می‌یابد.
با این حال تجربه بیش از ۴ماهه بورس نشان داده است که اصلاح نماگرهای سهامی محدود به چند روز بوده است. هرچند به لحاظ تکنیکال در صورت تداوم روند اصلاحی، شاخص کل بورس در بدبینانه‌ترین حالت می‌تواند به محدوده ۷.۵ تا ۷.۷میلیون واحد برسد و در این محدوده مورد حمایت قرار گیرد.
انتظارات واقع‌بینانه
پس از رشد ۱۲۰درصدی بورس تهران از ابتدای سال، ترمز جهش شدید شاخص‌ها دیروز کشیده شد. در همین رابطه، فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد» معتقد است که شرایط فعلی بورس با ماه‌های گذشته تفاوت دارد و ادامه مسیر صعودی به انتخاب دقیق سهام و بررسی عوامل اثرگذار بر سودآوری شرکت‌ها وابسته است.
او گفت: بورس تهران پس از ثبت بازدهی حدود ۱۲۰درصدی در چهار و نیم ماه و رسیدن شاخص کل به محدوده ۸میلیون و ۲۰۰هزار واحد، طبیعی است که نسبت به تحولات اقتصادی و غیراقتصادی واکنش بیشتری نشان دهد. حتی می‌توان گفت بازار در برخی مقاطع ممکن است دچار بیش‌واکنشی شود. با افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و رشد میانگین نسبت قیمت به سود (P/E) از حدود ۶واحد در ابتدای سال به بیش از ۹واحد در شرایط فعلی، شناسایی شرکت‌ها و صنایعی که همچنان از ارزندگی مناسبی برخوردارند، دشوارتر شده است.
آقابزرگی با بیان اینکه در ماه‌های گذشته، خرید بخش قابل‌توجهی از سهام می‌توانست بازدهی مثبتی به همراه داشته باشد، اما اکنون شرایط تغییر کرده است، گفت: دیگر نمی‌توان انتظار داشت هر سهمی صرفا با ورود به بازار، بازدهی مناسبی ایجاد کند. در وضعیت فعلی، همه شرکت‌ها از شرایط ارزندگی برخوردار نیستند و انتخاب سهم مناسب به بررسی و تحلیل دقیق‌تری نیاز دارد. به همین دلیل، در معاملات دیروز نیز شاهد بودیم که برخی نمادها در ابتدای بازار با صف خرید همراه شدند، اما در پایان معاملات به صف فروش رسیدند؛ تغییری که از افزایش حساسیت معامله‌گران به اخبار و تحولات روز حکایت دارد. او ادامه داد: اگرچه بازار سهام در مقاطعی نسبت به رویدادهای سیاسی حساسیت کمتری نشان داد، اما اکنون افزایش سطح قیمت‌ها و بالا رفتن نسبت‌های ارزش‌گذاری، این حساسیت را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی، انتشار یک خبر سیاسی می‌تواند به‌سرعت رفتار معامله‌گران را تغییر دهد. به گفته این کارشناس، شرایط کنونی از نظر سطح قیمت‌ها و میزان ارزندگی شرکت‌ها با دو تا سه ماه قبل تفاوت دارد. در آن مقطع، قیمت سهام پایین‌تر بود و دامنه انتخاب شرکت‌های ارزنده گسترده‌تر به نظر می‌رسید؛ اما اکنون، حتی در خوش‌بینانه‌ترین برآوردها، تنها حدود نیمی از شرکت‌های بازار ممکن است ویژگی‌های لازم برای یک سرمایه‌گذاری جذاب را داشته باشند. بنابراین، نمی‌توان مانند گذشته بخش بزرگی از بازار را به‌طور یکسان ارزنده دانست و انتظار داشت همه صنایع و شرکت‌ها بازدهی مشابهی ثبت کنند.
او همچنین برخی سیاستگذاری‌های ارزی را عاملی منفی برای بازار سهام دانست و افزود: ثبات یا کاهش نرخ ارز می‌تواند بر چشم‌انداز درآمد و سودآوری شرکت‌های صادرات‌محور سایه بیندازد. در شرایطی که نرخ ارز روندی باثبات یا نزولی پیدا کند، انتظارات مربوط به رشد درآمد شرکت‌ها نیز تعدیل می‌شود و این موضوع می‌تواند از جذابیت بخشی از سهام بکاهد.
او در جمع‌بندی اظهارات خود بیان کرد: در وضعیت کنونی، سرمایه‌گذاری به بررسی دقیق صورت‌های مالی، چشم‌انداز سودآوری و شرایط هر شرکت نیاز دارد و تعداد گزینه‌هایی که می‌توان با اطمینان بیشتری برای خرید انتخاب کرد، محدودتر شده است. به گفته او، نباید انتظار داشت بازار تا پایان سال نیز بازدهی مشابه نیمه نخست را تکرار کند. او بازدهی حدود ۲۰ تا ۲۵درصدی تا پایان سال را برآوردی واقع‌بینانه‌تر دانست و تاکید کرد که انتظار بازدهی فراتر از این محدوده تا پایان سال، چندان واقع‌بینانه نیست.
