آیا بازار سرمایه در کشاکش عرضه و تقاضا قرار میگیرد؟
تابلوی جدید بورس تهران
عکس : صبا طاهریان
وضعیت تالار شیشهای حاکی از آن است که صرف وجود ریسک نمیتواند بهتنهایی جریان تقاضا را متوقف کند و سرمایهگذاران در تصمیمهای خود مجموعهای از عوامل را در کنار یکدیگر قرار میدهند. به همین دلیل، حتی در شرایطی که برخی نگرانیها همچنان پابرجاست، معاملات سهام میتواند با قدرت ادامه پیدا کند. اما از طرفی به باور کارشناسان، شاخص در سطوح فعلی به تنفس و دستبهدست شدن سهام نیاز دارد و در کنار آن، نوسانات سنگین قیمت کامودیتیها در روزهای تعطیلی بازار میتواند بر معاملات سهام کامودیتیمحور اثر بگذارد. در این شرایط، احتمال افزایش عرضه در برخی نمادهای بزرگ وجود دارد، درحالیکه سهام ریالی میتوانند عملکردی متعادل داشته باشند. با این حال، سناریوی مطرحشده برای روزهای آینده بیشتر بر نوسان و جابهجایی سهام متمرکز است و نه تغییر روند کلی بازار.
جدال بازارها
از سوی دیگر، وضعیت بازارهای موازی نیز در این معادله اهمیت زیادی دارد. دلار، طلا و برخی دیگر از داراییها در سطوح بالای قیمتی قرار گرفتهاند و فاصله گرفتن آنها از قیمتهای تاریخی، دیگر به آسانی قابلتصور نیست. ازاینرو سرمایهگذاری در بازارهای موازی نیز با ریسک همراه شده است. به بیان دیگر، سرمایهگذار تنها با این پرسش مواجه نیست که بورس چقدر میتواند رشد کند، بلکه باید ببیند در صورت خروج از بازار سرمایه، جایگزین کمریسکتر و جذابتری در اختیار دارد یا نه؟
این موضوع یکی از دلایل مهم استقبال از بورس است. اگرچه پس از رشد ۹۲درصدی، نمیتوان بازار را مانند ماههای ابتدایی سال در محدودههای بسیار پایین ارزشگذاری قرار داد، اما مقایسه نسبی میان بازار سهام و سایر بازارها همچنان برای سرمایهگذاران اهمیت دارد. در شرایط تورمی، نگهداری سرمایههای خرد نیز هزینه دارد و سرمایهگذاران تمایل دارند منابع خود را به دارایی تبدیل کنند. بورس از این منظر یک مزیت مهم دارد: امکان ورود و خروج سریعتر سرمایه و دسترسی به طیف گستردهای از شرکتها و صنایع.
همچنین رشد نرخ ارز و افزایش قیمت بسیاری از کالاها و محصولات، همچنان میتواند از سودآوری بخشی از شرکتهای بورسی حمایت کند. برای شرکتهای صادراتمحور، افزایش نرخ تسعیر و رشد قیمت محصولات میتواند درآمد و سود ریالی را تقویت کند. همین موضوع باعث میشود بخشی از تقاضای موجود در بازار ناشی از هیجان قیمتی نباشد و پشتوانهای از انتظارات مربوط به سودآوری شرکتها نیز داشته باشد.
با این حال، افزایش قیمت سهام و رشد سریع شاخص میتواند بهتدریج معادله معاملات را تغییر دهد. سرمایهگذارانی که در هفتهها و ماههای گذشته بازدهی قابلتوجهی به دست آوردهاند، در سطوح فعلی انگیزه بیشتری برای شناسایی سود دارند. در نتیجه، احتمال افزایش عرضه در نمادهایی که رشد بیشتری داشتهاند، وجود دارد.
بسیاری از کارشناسان میگویند مسیر معاملات بازار سهام در روزهای آینده به کیفیت معاملات و رفتار سهامداران حقیقی بستگی خواهد داشت. حفظ ورود پول، قدرت خرید حقیقیها، ارزش معاملات و توان بازار برای جذب عرضههای جدید میتواند نشانهای از تداوم روند باشد. در سمت مقابل، کاهش جریان پول حقیقیها و افزایش شناسایی سود میتواند سرعت حرکت بازار را کاهش دهد.
از سوی دیگر، تحولات بازارهای جهانی در کوتاهمدت حکایت از افزایش قیمت نفت و حاملهای انرژی و اصلاح موقت قیمت فلزات دارد. از این رو این احتمال وجود دارد که در صورت عدم تشدید تنش، سهام پالایشی با رشد خوبی همراه شوند. بهخصوص آنکه فاصله قیمت فرآوردههای نفتی با خود نفت افزایش یافته است.
با این حال برخی از فلزات نظیر طلا، مس و نقره ممکن است به طور موقت وارد فاز اصلاح شوند. اگر هفته آینده دلار هم رفتاری متعادلتر داشته باشد، ممکن است سهام گروه فلزات گرانبها مورد استقبال قرار نگیرد. البته افزایش نرخ دلار در بازار توافقی، میتواند این معادلات را بر هم بزند. در مجموع به نظر میرسد همچنان همه متغیرها از بازار سهام حمایت میکنند؛ مشروط به آنکه سطح تنشها به طور غیر منتظرهای افزایش نیابد.
تحولات جهانی و بورس
اکنون بورس پس از ۷هفته مثبت و ثبت ۹۲درصد بازدهی، در نقطهای قرار گرفته که ادامه رشد آن نیازمند تقاضای تازه است. بازار دیگر تنها با اتکا به ارزندگی نسبی نمیتواند به مسیر خود ادامه دهد و متغیرهایی مانند چشمانداز سودآوری شرکتها، نرخ ارز، وضعیت بازارهای موازی و رفتار نقدینگی اهمیت بیشتری پیدا کردهاند. بنابراین، روزهای آینده میتواند آزمونی برای سنجش این باشد که آیا رالی بورس هنوز سوخت کافی برای ادامه مسیر دارد یا پس از این رشد پرشتاب، بازار برای مدتی وارد مرحلهای آرامتر خواهد شد.
محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» درباره روند معاملات بازار سرمایه در روزهای آینده گفت: بازار در هفته گذشته توانست به بالای محدوده ۷میلیون و ۱۰۰هزار واحد نفوذ کند و در این مسیر رکوردهای جدیدی را به ثبت برساند. با توجه به این رشد و قرار گرفتن شاخص در سطوح جدید، به نظر میرسد بازار سرمایه برای معاملات هفته آینده در محدوده ۷میلیون واحد نیاز به تنفس و جابهجایی داشته باشد. به عبارت دیگر، انتظار نمیرود بازار در این محدوده با همان شتاب هفتههای گذشته حرکت کند و احتمال دارد برای مدتی شاهد تغییر استراتژی سهامداران و متعادل شدن معاملات باشیم. او افزود: یکی از متغیرهایی که میتواند در معاملات روزهای آینده مورد توجه قرار گیرد، وضعیت قیمت کامودیتیهاست. طی یکی دو روز گذشته که بازار سرمایه تعطیل بود، قیمت کامودیتیها با نوسانات سنگینی همراه شد و تغییرات قابلتوجهی را تجربه کرد. به همین دلیل، بازار سهام در آغاز معاملات هفته جاری ناگزیر است بخشی از این تغییرات را در قیمت سهام مرتبط با این صنایع منعکس کند.
این کارشناس اظهار کرد: به نظر میرسد بازار سرمایه و بهویژه در روزهای ابتدایی هفته، سهام کامودیتیمحور میتوانند با نوسان منفی مواجه شوند. این گروه از سهام بهطور مستقیم از تغییرات قیمتهای جهانی اثر میپذیرند و بنابراین طبیعی است که نوسانات اخیر کامودیتیها در رفتار معاملهگران این نمادها نیز منعکس شود. در نتیجه، نمیتوان انتظار داشت همه گروههای بازار در هفته آینده رفتار یکسانی داشته باشند.
او ادامه داد: در کنار عوامل جهانی، کانال ۷میلیون واحد نیز از منظر قیمتی برای بازار اهمیت دارد. شاخص در هفته گذشته توانست وارد سطوح بالاتر شود و رکوردهای جدیدی ثبت کند، اما پس از چنین حرکتی، بازار معمولا به زمانی برای استراحت نیاز پیدا میکند. این استراحت به معنای اصلاح شدید قیمتها یا تغییر روند کلی بازار نیست، بلکه میتواند به شکل جابهجایی سهام و دستبهدست شدن معاملات اتفاق بیفتد.
محمد غفوری افزود: بخشی از سهامداران که در رشد اخیر بازار بازدهی مناسبی کسب کردهاند، ممکن است در این محدوده اقدام به شناسایی سود کنند و در مقابل، گروه دیگری از سرمایهگذاران وارد معاملات شوند. بنابراین ممکن است در برخی نمادها شاهد افزایش عرضه باشیم، اما همزمان تقاضا در بخشهای دیگری از بازار فعال باقی بماند. همین موضوع میتواند باعث شود شاخص طی روزهای پایانی شهریورماه با نوسان بیشتری نسبت به هفتههای گذشته همراه باشد.
این کارشناس درباره وضعیت گروههای مختلف بازار گفت: پیشبینی من یک هفته نوسانی برای بازار سرمایه است. بنابراین باید همزمان دو موضوع را در نظر گرفت؛ نخست، بازار پس از عبور از محدوده ۷میلیون واحد به تنفس و جابهجایی نیاز دارد و دوم، تغییرات قیمت کامودیتیها در روزهای تعطیلی بازار میتواند در شروع معاملات خود را نشان دهد. ترکیب این دو عامل میتواند فضای معاملات را نوسانی کند و موجب شود روند حرکت گروههای مختلف بازار از یکدیگر فاصله بگیرد. به گفته محمد غفوری، بازار سهام ممکن است در محدودههای فعلی برای مدتی با نوسان و دستبهدست شدن سهام همراه شود.
