واگرایی شاخص‌ها در تالار شیشه‌ای

معاملات روز دوشنبه بورس تهران با رشد ۰.۴۹درصدی شاخص کل همراه شد و این نماگر همچنان در مسیر صعودی حرکت کرد. با این حال، تصویر بازار در سطح صنایع و نمادها چندان مشابه شاخص کل نبود. شاخص هموزن که طی ۲۷ روز معاملاتی متوالی افزایش ارتفاع داده بود، روز گذشته ۰.۳۴درصد کاهش یافت تا یکی از طولانی‌ترین دوره‌های صعودی این نماگر در سال جاری متوقف شود. بررسی وضعیت نمادهای معاملاتی نیز از افزایش احتیاط در بازار حکایت داشت. 

در پایان دادوستدهای روز گذشته، نیمی از نمادهای بازار در محدوده مثبت و نیمی دیگر در محدوده منفی قرار گرفتند. این موضوع نشان می‌دهد رشد شاخص کل در روز گذشته بیش از آنکه حاصل یک حرکت فراگیر در کلیت بازار باشد، تحت‌تاثیر عملکرد بخشی از نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز رقم خورده است. در همین حال، ارزش معاملات خرد بازار سهام به حوالی ۵۲همت رسید؛ سطحی که از تداوم حضور نقدینگی در بازار حکایت دارد. با‌این‌حال، جریان پول حقیقی‌ها تصویر متفاوتی ارائه کرد. سرمایه‌گذاران حقیقی در مجموع حدود ۲هزار و ۱۰۰‌میلیارد تومان از بازار خارج کردند. بنابراین در شرایطی که حجم دادوستدها در سطح بالایی قرار دارد، خروج پول حقیقی‌ها می‌تواند نشانه‌ای از افزایش ریسک‌گریزی معامله‌گران و انتقال بخشی از نقدینگی به موقعیت‌های کم‌ریسک‌تر باشد.

سایه تنش‌های سیاسی بر بورس

مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر معاملات روز گذشته، تحولات نظامی ساعات پایانی یکشنبه بود. درگیری میان ایران و آمریکا و حمله نیروهای آمریکایی به دو پرتابگر ایرانی در جزیره لارک در تنگه هرمز، فضای بازارها را تحت‌تاثیر قرار داد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، یک مقام آمریکایی این حمله را نخستین حمله شناخته‌شده آمریکا به ایران از اواخر ژوئیه عنوان کرده است. در ادامه، روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز وقوع این حمله را تایید کرد و از پاسخ به اقدام آمریکا خبر داد. همچنین در اطلاعیه‌ای اعلام شد که زیرساخت‌های فنی و تعمیراتی و محل استقرار جنگنده‌های آمریکایی در دو پایگاه هوایی ملک حسین و الازرق هدف قرار گرفته است. 

افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک در شرایطی به بازار سهام بازگشت که بورس تهران در هفته‌های اخیر عملکرد قدرتمندی را تجربه کرده بود. در چنین فضایی، طبیعی است که معامله‌گران نسبت به اثر احتمالی تحولات سیاسی بر متغیرهایی مانند نرخ ارز، صادرات شرکت‌ها، هزینه‌های حمل‌ونقل و چشم‌انداز سودآوری بنگاه‌ها محتاط‌تر شوند. با وجود این، واکنش شاخص کل در معاملات روز دوشنبه نشان داد که بازار هنوز به‌طور کامل وارد فاز هراس نشده است. رشد شاخص کل در کنار افزایش ارزش معاملات بیانگر آن است که بخشی از سرمایه‌گذاران همچنان به پشتوانه عوامل بنیادی و روند صعودی ماه‌های اخیر در بازار حضور دارند. با این حال، خروج پول حقیقی‌ها و منفی شدن شاخص هموزن می‌تواند نخستین نشانه‌های افزایش احتیاط در میان معامله‌گران باشد.

رکوردشکنی در عرضه اولیه

در کنار تحولات سیاسی، معاملات روز دوشنبه یک اتفاق مهم دیگر نیز برای بازار سهام به همراه داشت. عرضه اولیه شرکت پتروشیمی تابان فردا در بورس تهران انجام شد و بیش از ۲‌میلیون کد معاملاتی در این عرضه مشارکت کردند. این میزان مشارکت، رکورد جدیدی در عرضه‌های اولیه سال جاری به ثبت رساند و در عین حال، این عرضه به بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ بازار سهام تبدیل شد. 

مشارکت گسترده سرمایه‌گذاران در عرضه اولیه تابان را می‌توان از دو منظر بررسی کرد. از یک سو، استقبال بیش از ۲‌میلیون کد معاملاتی نشان‌دهنده تداوم جذابیت بازار سرمایه برای طیف گسترده‌ای از سرمایه‌گذاران است. این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بازار در ماه‌های اخیر بازدهی قابل‌توجهی را ثبت کرده و توجه عمومی بیشتری را به خود جلب کرده است. از سوی دیگر، ثبت چنین رکوردی می‌تواند نشانه‌ای از ظرفیت بالای بازار برای توسعه عرضی و ورود شرکت‌های جدید باشد. افزایش تعداد شرکت‌های پذیرفته‌شده و عرضه اولیه بنگاه‌های بزرگ می‌تواند به تعمیق بازار و افزایش گزینه‌های سرمایه‌گذاری کمک کند. با این حال، تداوم این روند نیازمند آن است که عرضه شرکت‌های جدید متناسب با شرایط بازار و ظرفیت جذب نقدینگی انجام شود.

اکنون بازار سهام در نقطه‌ای قرار گرفته که از یک طرف، نقدینگی و ارزش معاملات در سطوح بالایی قرار دارند و از طرف دیگر، ریسک‌های سیاسی بار دیگر به معادلات معامله‌گران بازگشته‌اند. توقف روند صعودی شاخص هموزن پس از ۲۷ روز و خروج بیش از ۲ همت پول توسط حقیقی‌ها، اهمیت معاملات روزهای آینده را دوچندان می‌کند. در صورتی که تنش‌های منطقه‌ای تشدید نشود، بازار می‌تواند همچنان از پشتوانه نقدینگی و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها بهره ببرد؛ اما تداوم نااطمینانی سیاسی می‌تواند مسیر بازار را پرنوسان‌تر کرده و موجب افزایش فاصله میان عملکرد نمادهای بزرگ و کلیت بازار شود.