چرا با وجود ریسک، ۱۰همت وارد تالار شیشهای شد؟
هفته ۷ درصدی بازار سرمایه
پروانه کُبره: در حالی پرونده معاملات بورس تهران در هفته نخست شهریور بسته شد که شاخص کل برای پنجمین هفته متوالی در مسیر صعودی قرار گرفت؛ هفتهای که در آن شاخص کل بیش از ۷درصد رشد کرد و حدود 10همت نیز وارد تالار شیشهای شد. این اتفاق در شرایطی رخ داد که بازار سهام همچنان با مجموعهای از ابهامات و ریسکهای سیاسی و اقتصادی مواجه است. بازارهای موازی نیز در همین هفته به سطوح قیمتی بالایی رسیدند. بااینحال، سقفشکنی دلار و طلا نتوانست جریان سرمایههای خرد را از بورس خارج کند. اما چه عاملی باعث شد برخلاف انتظارات، پول حقیقیها با وجود ریسکهای موجود همچنان به سمت بازار سهام حرکت کند و این ورود سرمایههای خرد چه پیامی برای ادامه مسیر بورس دارد؟ گفتوگوی «دنیای اقتصاد» با کارشناسان نشان میدهد تداوم ورود پول به تالار شیشهای را نمیتوان به روند صعودی شاخص خلاصه کرد. به گفته کارشناسان، احیای تدریجی اعتماد سرمایهگذاران در کنار ارزندگی بازار سهام و پیشبینیپذیری بورس در مقایسه با بازارهای موازی، عوامل مهمی به شمار میروند که در شرایط فعلی به ورود پول و تقویت تقاضای سهام کمک کردهاند.
بورس در 5 هفته اخیر با کسب بازدهی 31 درصدی نشان داده همچنان جذابیت خود را برای سرمایهگذاران حفظ کرده است. طی این مدت حدود 42همت پول حقیقیها نیز وارد بازار سهام شده است که به باور کارشناسان عملکرد قابلقبولی محسوب میشود. با وجود رشد اخیر بورس، از نگاه بخشی از فعالان بازار، هنوز بورس در مقایسه با برخی داراییها ظرفیت بیشتری برای رشد دارد. همین نگاه میتواند توضیح دهد چرا رسیدن بازارهای موازی به قیمتهای بالا منجر به خروج پول از سهام نشده است.
از سوی دیگر، افزایش ارزش معاملات و ورود پول نشان میدهد صعود اخیر تنها به واسطه حرکت چند نماد بزرگ شکل نگرفته است. گردش پول در گروههای مختلف بازار، در کنار رشد شاخص، این پیام را به معاملهگران داده که تقاضا همچنان در بخشهایی از بازار فعال است. عامل مهم دیگر، اثر افزایش نرخ ارز بر انتظارات سودآوری شرکتهاست. رشد دلار میتواند درآمد شرکتهای صادراتمحور و کامودیتیمحور را افزایش دهد و همین موضوع، در صورت ثبات سایر متغیرها، چشمانداز سودآوری بخشی از بازار را تقویت میکند. بنابراین افزایش نرخ ارز، اگرچه از یک سو جذابیت بازارهایی مانند طلا و دلار آزاد را بالا میبرد، از سوی دیگر میتواند برای بورس نیز سیگنال بنیادی ایجاد کند.
فوران تقاضا در تالار شیشهای
البته کارشناسان معتقدند ورود پول و سریال صعود بورس را نمیتوان به معنای پایان ریسکها یا تضمین ادامه رشد دانست. بازار سهام همچنان به ریسکهای سیاسی، نرخ ارز، سیاستهای اقتصادی و گزارش عملکرد شرکتها حساس است. بااینحال، اتفاقات این هفته یک نکته مهم را روشن کرد؛ در شرایطی که بسیاری از بازارها در ارتفاعات قیمتی قرار گرفتهاند، سرمایهگذاران هنوز برای بورس سناریوی صعودی را محتمل میدانند.
در همین رابطه حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» اظهار کرد: بازار سهام در آخرین روز معاملاتی خود یکی از قویترین و پرتقاضاترین روزهای سال ۱۴۰۵ را به نمایش گذاشت. شاخص کل بورس با جهش ۱۶۲هزارواحدی و افزایش ۲.۶۱درصدی، کانال ۶میلیون و ۳۰۰هزار واحد را نیز با قدرت پشت سر گذاشت و به محدوده ۶میلیون و ۴۰۰هزار واحد نزدیک شد. شاخص هموزن نیز با رشد ۳۷هزار واحدی و افزایش ۲.۱۳درصدی، در ارتفاع یکمیلیون و ۸۰۲هزار واحد قرار گرفت.
سرهنگی درباره مهمترین دلیل ورود پول به بازار گفت: ورود پول در هفتههای اخیر نشاندهنده اعتماد کامل سرمایهگذاران و کوچ جدی منابع از بازارهای موازی به بازار سهام است. تثبیت ۱۲همت صف خرید پشت درهای بسته و ماندگاری صف خرید سنگین در پایان هفته نیز نشاندهنده پتانسیل بالای ادامه روند صعود در آغاز هفته آینده است. او ادامه داد: با توجه به شکست مقاومتهای تاریخی در نمادهای شاخصساز و لیدرهای صنعتی، انتظار میرود بازار سرمایه معاملات هفته بعد را نیز پرتقاضا آغاز کند.
این کارشناس در مقایسه بورس با بازارهای موازی گفت: اگر بازارهای موازی، بهویژه بازار طلا و نقره و میانگین بازدهی صندوقهای طلا و نقره، را با بازدهی شاخص کل و هموزن مقایسه کنیم، از ابتدای هفته تا پایان هفته، میانگین بازدهی صندوقهای طلا تقریبا صفر بوده است؛ اگرچه در ابتدای هفته بازدهی مثبتی داشتیم، اما بعد از تجربه کاهش قیمت طلا، بازدهی آنها نزدیک به صفر شده است. با این حال، اگر دو هفته گذشته را در نظر بگیریم، میانگین بازدهی صندوقهای طلا نزدیک به ۱۱ تا ۱۲درصد بودهاست.حجت سرهنگی افزود: میانگین بازدهی صندوقهای نقره نیز تقریبا به همین ترتیب بوده است. طی یک هفته گذشته میانگین بازدهی صندوقهای نقره صفر درصد یا حداکثر یکدرصد بوده، اما طی دو هفته گذشته نزدیک به ۸درصد بازدهی داشتهاند. اما در هفته نخست شهریور شاخص کل حدود ۷درصد بازدهی داشته است. این موضوع نشان میدهد که دستکم در هفته گذشته، بازار سهام نسبت به بازارهای موازی، بازار برتر بوده است.
سرهنگی درباره عوامل اثرگذار بر جذابیت فعلی بازار سهام گفت: با توجه به تحولاتی که اتفاق افتاده، رشد دلار و عدم قیمتگذاری دستوری محصولات شرکتها، جذابیت تازهای برای سهام شرکتها و بازار سهام ایجاد کرده است. البته با توجه به تهدیدهای عملیاتی شرکتها و محاصره اقتصادی، نمیتوان این موارد را نادیده گرفت. بازار در یک پارادوکس اقتصادی - سیاسی گرفتار شده است؛ از یک سو ارزندگی قیمتها و رشد دلار، خریداران را به بازار جذب کرده و از سوی دیگر، ریسکهای سیاسی تا حدودی فروشندگان را دستبهماشه نگه داشته تا با توجه به سودهایی که طی مدت گذشته به دست آوردهاند، در فرصتهایی سهام خود را بفروشند. سرهنگی افزود: به نظر من، بهترین موقعیت و بهترین زمان است که سرمایهگذاران سهام ارزنده را شناسایی کنند و جلو بروند تا بتوانند بازدهی مناسبی از بازار سهام بگیرند؛ چرا که این روند تقریبا در بازارهای دیگر کمتر مشاهده میشود.
پیشبینیپذیری بورس
فردین آقابزرگی،کارشناس بازارهای مالی، نیز معتقد است که این روند از قبل هم قابلپیشبینی بود. او گفت: شخصا اعتقاد دارم یکی از دلایلی که سرمایههای خرد به سمت بورس هدایت میشود، به سطح ارزندگی خود بورس بازمیگردد. هرچند چالشهایی وجود دارد که به نوعی ریسک را به بازار تحمیل میکند یا افزایش میدهد، اما در نهایت شاهد تداوم این روند هستیم؛ بهطوریکه که یک یا دو روز منفی در مقابل دو یا سه روز بهشدت مثبت قرار میگیرد.
فردین آقابزرگی افزود: این موضوع به این معنی نیست که لزوما انتظار داشته باشیم مانند سال ۱۳۹۹ نسبتهای P/E به بالای ۳۰، ۳۷ یا ۳۸ واحد برسند، اما در نهایت مقیاس اصلی اندازهگیری بازار ما ارزش دلاری آن است. آقابزرگی ادامه داد: از طرف دیگر، شاهد رشد نرخ دلار و طلا نیز بودهایم. یکی از مقیاسهایی که به نظر من باید بازارها را در این چارچوب با یکدیگر مقایسه کنیم، میزان پیشبینیپذیر بودن آنهاست. برای مثال، کسی که در بازار رمزارز فعالیت میکند، قابلیت پیشبینی او صرفا محدود به عرضه و تقاضاست؛ گذشته را میبیند، اما نمیداند چه زمانی چه توییتی منتشر میشود یا چه میزان عرضه و تقاضا در سطح بینالملل شکل میگیرد. بنابراین نوسانات این بازار قابلیت پیشبینی بالایی ندارد.
او با اشاره به وضعیت بازار طلا نیز اظهار کرد: در مورد طلا حتی پیشرفتهترین و متخصصترین شرکتهای پردازش اطلاعات مالی و مشاوران سرمایهگذاری در سطح بینالملل هم نمیتوانند با قاطعیت قیمت آن را پیشبینی کنند. آنها صرفا احتمال میدهند و میگویند استنباط ما این است که روند مثلا صعودی یا نزولی خواهد بود، اما نمیتوانند عدد و رقم مشخصی را تعریف کنند. بنابراین قابلیت پیشبینی در این بازار نیز محدود است. این کارشناس بازار سرمایه درباره بازار ارز گفت: دلار هم به همین شکل است. اینکه دولت چه زمانی مانند چند روز گذشته وارد بازار شود و اعلام کند ۵۰۰میلیون دلار عرضه میکند، قابلیت پیشبینی بسیار کمی دارد و احتمال چنین حرکتهایی وجود دارد، اما زمان و میزان آن مشخص نیست.
آقابزرگی تاکید کرد: در بورس، وضعیت فعلی، وضعیت گذشته و همچنین تا حدود بسیار زیادی وضعیت آتی شرکتها را میتوان بررسی کرد و قابلیت پیشبینی بیشتری نسبت به سایر بازارها وجود دارد. این موضوع در کنار افت P/E، کاهش ارزش دلاری، پتانسیل افزایش درآمد و حاصل فروش محصولات ناشی از ایجاد تورم، قابلیت نقدشوندگی بالا و ارزندگی بورس در مقایسه با سایر بازارها، مجموعه عواملی است که نشان میدهد بورس میتواند مقصد شمارهیک پولهای سرگردان باشد.
وی افزود: در کنار این موارد، نکاتی که قبلا نیز درباره آنها صحبت کردهایم وجود دارد. حمایت قانونگذار، نه لزوما دولت، از جمله قانون مالیات بر عایدی سرمایه، سایر بازارها را با هدف جلوگیری از سفتهبازی و از طریق یک ابزار بازدارنده مانند مالیات کنترل میکند و این موضوع در عمل یک آیتم منفی برای سایر بازارها محسوب میشود. بورس از این موضوع مستثناست و معافیت دارد. آقابزرگی ادامه داد: بنابراین، این موارد و شاخصهای دیگری که بخش عمده آنها را مطرح کردم، در کنار هم مؤید و تاییدکننده تحلیل کارشناسی مبنی بر تداوم روند افزایشی بورس هستند. البته انتظار نداریم روند مثبت بازار بهصورت پیوسته ادامه داشته باشد. منظور این است که ذات اصلی بازار، سیر سینوسی و نوسانی دارد؛ یعنی روزهای مثبت و منفی در کنار یکدیگر قرار میگیرند، اما برآیند حرکت مثبت است.
او گفت: در آینده بسیار نزدیک، ۷میلیون واحد را پشت سر خواهیم گذاشت. پیش از این هم فکر میکردم شاخص تا انتهای سال به ۷میلیون واحد برسد، اما اکنون با قاطعیت بیشتری این موضوع را مطرح میکنم. البته برای اعلام دقیق عدد و رقم و اینکه شاخص را با چه معیارهایی باید اندازهگیری کرد، نیاز به بررسی دقیقتر و کاملتر وجود دارد. این کارشناس بازار سرمایه درباره برخی تحولات پیش روی بازار اظهار کرد: با ورود شرکت پتروشیمی تاوان در روزهای آینده، مانند هلدینگ خلیج فارس، قطعا روند رو به رشد و صعودی این شرکت پس از پذیرش و عرضه اولیه، اثرات مثبتی بر شاخص کل خواهد داشت. همچنین اخبار مربوط به بازسازی فولاد خوزستان و محتملترین حالت، فولاد مبارکه، با توجه به وزن سرمایهای که دارد، مؤید روند افزایشی بورس است.
آقابزرگی در بخش دیگری از صحبتهای خود تاکید کرد: لزوما ورود پول حقیقیها به منزله تایید و توجیه کارشناسی برای افزایش بازدهی بورس نیست و خروج پول نیز به معنای کاهش بازدهی یا از بین رفتن بازار سهام نیست. در بورس با توجه به نقدشوندگی بالایی که دارد، یکسری حساسیتها وجود دارد. بورس نخستین بازاری است که تحتتاثیر اخبار قرار میگیرد. این کارشناس در ادامه با تاکید بر اهمیت سناریوهای سیاسی گفت: در بدترین حالت اگر منازعات و تنشهای منطقهای شدت پیدا کند، مطمئنا قیمت ارز افزایش پیدا خواهد کرد. محدودیتهای اقتصادی نیز باعث تضعیف وضعیت مالی دولت و در نتیجه اقتصاد کشور خواهد شد. در چنین شرایطی، هر نوع دارایی، از جمله داراییهای مالی و سهام، روندی صعودی خواهند داشت.
