دیپلماسی بدون تضمین
بن‌بستی را که به‌نظر می‌رسد در مذاکرات ایران و آمریکا به‌وجودآمده است، نمی‌توان صرفا به اختلاف بر سر مفاد توافق یا بازگشایی تنگه هرمز تقلیل داد. مساله اصلی، بی‌اعتمادی متقابل و اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است؛ وضعیتی که در آن هیچ‌یک از طرفین حاضر نیست پیش از دریافت امتیازی ملموس، از اهرم‌های فشار خود چشم‌پوشی کند. طرح دو روزه ایران نیز در چنین فضایی شکل گرفته است؛ تلاشی برای تنظیم توالی اقدامات و جلوگیری از آنکه گام نخست هر طرف به امتیازی یک‌جانبه برای طرف مقابل تبدیل شود.
با این حال، اختلاف بر سر تقدم بازگشایی تنگه هرمز یا رفع محاصره و محدودیت‌های اقتصادی، همچنان مانع اصلی پیشرفت مذاکرات است. در واشنگتن نیز نشانه‌هایی از تغییر در محاسبات سیاسی و فاصله گرفتن از گزینه جنگ تمام‌عیار دیده می‌شود؛ هرچند این تغییر لزوما به معنای آمادگی برای توافق نیست. دولت آمریکا همچنان می‌کوشد مطالبات خود را در پرونده هسته‌ای به تفاهمی ولو اندک با تهران پیوند بزند. ایران هم بنا بر تجربه‌های پیشین خود، حاضر نیست بدون دریافت تضمین‌های عملی و متقابل، از اهرم‌های فشار خود صرف‌نظر کند. در چنین شرایطی، محاصره دریایی و تداوم فشار اقتصادی می‌تواند جایگزین تقابل نظامی گسترده شود و وضعیت نه جنگ و نه صلح را به دوره‌ای فرسایشی تبدیل کند. میانجی‌گری کشورهای منطقه نیز، بدون تغییر در محاسبات دو طرف و شکل‌گیری سازوکاری معتبر برای اجرای همزمان تعهدات، به‌تنهایی راهگشا نخواهد بود. اکنون مساله اصلی، یافتن ترتیبی است که در آن هیچ‌یک از طرفین خود را بازنده گام نخست نداند. باشگاه اقتصاددانان در این پرونده تلاش دارد به بررسی طرح دو روزه ایران بپردازد.
