بازگشت ریسک جنگ به بازار نفت
جرقه این رشد قیمتی پس از اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، زده شد. ترامپ در پیامی ادعا کرد ایران فرصت کافی برای دستیابی به توافق را از دست داده و «اکنون باید بهای آن را بپردازد». همزمان رسانههای آمریکایی ادعا کردند که کاخ سفید در حال بررسی گزینه حمله به برخی نیروگاهها و پلهای راهبردی ایران است؛ موضوعی که بلافاصله نگرانی معاملهگران درباره گسترش دامنه درگیریها را افزایش داد. این موضعگیری در حالی مطرح شد که طی روزهای گذشته دو طرف بار دیگر وارد چرخهای از حملات و اقدامات متقابل شدهاند.
پس از حملات آمریکا به برخی اهداف ایرانی در واکنش به سرنگونی یک بالگرد آپاچی، ایران نیز پایگاههای آمریکا را در چند کشور منطقه از جمله بحرین، اردن و کویت مورد حمله قرار داد. مجموعه این تحولات باعث شد «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» بار دیگر به قیمت نفت بازگردد؛ عاملی که طی هفتههای اخیر تا حدی از بازار حذف شده بود. در معاملات روز چهارشنبه، نفت برنت با افزایش ۱.۷۴دلاری به ۹۳ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد بیش از دو درصدی در محدوده ۹۰ دلار معامله شد. معاملهگران معتقدند بازار اکنون بیش از هر زمان دیگری تحولات سیاسی و نظامی منطقه را دنبال میکند و هر نشانهای از شکست مذاکرات یا تشدید درگیریها میتواند قیمتها را به سرعت به سطوح بالاتر سوق دهد.
عامل مهم دیگر حمایت از قیمتها، ادامه اختلال در تردد نفتکشها از تنگه هرمز است. این آبراه راهبردی که پیش از بحران محل عبور حدود یکپنجم نفت جهان بود، همچنان با محدودیتهای جدی مواجه است. ایران بخش عمدهای از تردد کشتیها را محدود کرده و در مقابل، آمریکا نیز محدودیتهایی را علیه بنادر ایران اعمال کرده است. هرچند وزیر انرژی آمریکا اعلام کرده حجم عبور کشتیها و صادرات نفت از منطقه نسبت به ماههای نخست بحران افزایش یافته، اما جریان تجارت انرژی هنوز فاصله زیادی با شرایط عادی دارد. در کنار ریسکهای ژئوپلیتیک، عوامل بنیادین بازار نیز از قیمت نفت حمایت میکنند. تازهترین آمار مؤسسه نفت آمریکا (API) نشان میدهد ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته ۹ میلیون بشکه کاهش یافته و به پایینترین سطح چهار ماه اخیر رسیده است.
کاهش ذخایر معمولاً نشانه تقویت تقاضا یا محدودیت عرضه تلقی میشود و به افزایش قیمتها کمک میکند. با این حال، تحلیلگران معتقدند مسیر آینده بازار همچنان به تحولات سیاسی وابسته است. اگر تهدیدهای جدید آمریکا به اقدام نظامی عملی شود یا مذاکرات میان تهران و واشنگتن بیش از پیش به بنبست برسد، بازار ممکن است با موج تازهای از نگرانیهای عرضه روبهرو شود. در مقابل، هرگونه پیشرفت دیپلماتیک میتواند بخشی از ریسکهای فعلی را از قیمت نفت حذف کند. در شرایط کنونی، نفت بیش از آنکه به دادههای اقتصادی واکنش نشان دهد، چشم به تحولات میدان سیاست و امنیت در خاورمیانه دوخته است؛ جایی که هر اظهارنظر یا اقدام نظامی میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد.
