دنیای اقتصاد گزارش میدهد؛
شوک پهپادهای اوکراین به شریان نفتی مسکو
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: صادرات نفت خام روسیه، به دلیل تشدید حملات پهپادی و تهدیدهای امنیتی در دریای سیاه، همچنان در مسیر نزولی قرار دارد و به پایینترین سطح خود از اواخر ماه آوریل رسیده است. این افت در هفتههای اخیر با توقف کامل بارگیری نفت خام در پایانه حیاتی نووروسیسک، ابعاد تازهای به خود گرفت و سبب شد تا صادرات مسکو برای پنجمین هفته متوالی کاهش یابد.
این کاهش در مقایسه با هر بازه مشابهی از زمان آغاز جنگ اوکراین، بیسابقه بوده است.
بر اساس دادههای ردیابی نفتکشها در بازه چهار هفتهای منتهی به اواسط اوت، صادرات مسکو به سه میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. پیش از این، حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه باعث شده بود تا نفت خام مازاد بیشتری برای صادرات در دسترس قرار گیرد؛ اما این روند صعودی اکنون در مسیر معکوس شدن قرار دارد.
موج جدید حملات به تأسیسات پالایشگاهی در هفتههای گذشته نتوانست همان جهش صادراتی را ایجاد کند، زیرا کییف در استراتژی جدید خود کشتیها و بنادر کلیدی صادرات نفت را نیز مستقیماً هدف قرار داده است.
به گزارش بلومبرگ، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که یکی از نفتکشهایی که در زمان حمله روز چهارشنبه به پایانه نفتی شسخاریس در نووروسیسک پهلو گرفته بود، تا روز دوشنبه همچنان در همان مکان متوقف مانده است؛ هرچند سایر اسکلههای این بندر در پایان هفته دوباره فعال شدند.
تبعات این ناامنیها به وضوح در سطح تولید نفت خام روسیه نیز نمایان شده است. بر اساس برآوردهای منابع ثانویه اوپک، تولید ماه گذشته روسیه به هشت میلیون و ۸۹۰ هزار بشکه در روز رسید که پایینترین رقم در شش سال اخیر به شمار میرود. این میزان تقریباً یک میلیون بشکه در روز کمتر از سهمیه تولید مجاز روسیه در چارچوب توافق با متحدانش در اوپکپلاس است.
با وجود این سقوط آزاد، صادرات دریایی نفت خام روسیه در یک نگاه کلیتر همچنان بالا ارزیابی میشود. حجم محمولهها در بازه چهار هفتهای اخیر تنها اندکی زیر میانگین سال جاری است و جریان صادرات در سال ۲۰۲۶ تاکنون بسیار بالاتر از میانگین تمام سالهای پس از آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ بوده است.
در حالی که پایانه نووروسیسک روزهای بدون محمولهای را سپری کرد، عملیات بارگیری در بندر اوستلوگا در دریای بالتیک توانست به سطح عادی بازگردد و بخشی از این خلأ را جبران کند.
در همین حال، حجم نفت خام سرگردان روسیه در دریا کاهش یافته و با رسیدن به حدود ۹۴ میلیون بشکه، کمترین میزان را از ماه سپتامبر ثبت کرده است.
عامل اصلی این کاهش موجودی روی آب، افت بارگیری در کنار تداوم تحویل پرحجم محمولهها به هند بوده است؛ روندی که در ماه گذشته با ثبت حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز، همچنان نزدیک به رکورد ماه ژوئن باقی ماند. همزمان، تأخیر در تخلیه محمولههای اورال در بندر مرسیالحمرا در سواحل مدیترانهای مصر طولانیتر شده است. کشتیها اکنون به جای توقفهای کمتر از یک هفته در ابتدای سال، حدود یک ماه و نیم در لنگرگاهها معطل میمانند. از سوی دیگر، بیشتر محمولههای بارگیریشده در مورمانسک پس از هفتهها توقف، در شرق سنگاپور به کشتیهای دیگری منتقل میشوند. این انتقالها اغلب به شکل پنهانی و با خاموش کردن سیستمهای موقعیتیاب صورت میگیرد که رهگیری جریان نفت روسیه را بسیار دشوار کرده است.
از منظر درآمدی، میانگین چهار هفتهای ارزش ناخالص صادرات مسکو با تغییر اندکی در سطح یک میلیارد و ۷۱۰ میلیون دلار در هفته تثبیت شد. افت چشمگیر حجم صادرات، تا حد زیادی با افزایش قیمت نفت خام روسیه در بازارهای جهانی جبران شده است. قیمت نفت اورال در بالتیک و دریای سیاه با افزایش همراه بود و به ترتیب مرز ۶۷ و ۶۵ دلار را رد کرد. قیمت تحویل محمولهها در هند نیز برای چهارمین هفته متوالی صعودی بود و به بیش از ۸۸ دلار در هر بشکه رسید؛ اما در مقیاس هفتگی، افت حجم محمولهها اثر افزایش قیمت را خنثی کرد و درآمدهای صادراتی مسکو را کاهش داد.
در بخش مقاصد، جریان صادرات به مشتریان آسیایی روسیه، از جمله محمولههای بدون مقصد نهایی، به سه میلیون و ۴۳۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. با وجود افت ظاهری محمولههای عازم هند، حجم عظیمی از نفتکشها هنوز مقصد نهایی خود را در سیستمها ثبت نکردهاند. بسیاری از کشتیها مقاصد موقتی مانند کانال سوئز را اعلام میکنند و انتظار میرود با رسیدن این ناوگان خاموش به بنادر هند، ارقام صادراتی بار دیگر به بالای دو میلیون بشکه در روز اصلاح شود. صادرات به ترکیه به حدود ۸۰ هزار بشکه در روز و به مصر به ۳۰ هزار بشکه – یعنی نصف دوره پیشین – کاهش یافت؛ در حالی که جریان نفت به سوریه با حدود ۴۰ هزار بشکه بدون تغییر ماند. رهگیری دقیق کشتیهای عازم خاورمیانه و بهویژه سوریه، به دلیل تاکتیکهای پنهانکاری در ناوبری، تنها از طریق رصد تصاویر ماهوارهای در زمان پهلوگیری امکانپذیر است.
