تکیه‌گاه لرزان اسکناس سبز
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ فروش گسترده در بازار اوراق قرضه به دلار کمک می‌کند، اما قدرت اسکناس سبز دیگر مانند گذشته قابل اتکا نیست.
در بازارهای مالی هیچ پیش‌بینی و چشم‌اندازی با اجماع کامل همراه نیست، اما گاهی نظرات به این اجماع نزدیک می‌شوند. اواخر سال ۲۰۲۵، پیش‌بینی تضعیف دلار یکی از همین موارد بود. در آن زمان کمتر کسی به رشد دلار امید داشت و تحلیلگران بیشتر بانک‌های سرمایه‌گذاری بزرگ و شرکت‌های مدیریت دارایی، آینده بدبینانه‌ای را برای آن متصور بودند. نشریه اکونومیست هم در ماه فوریه نوشته بود که اسکناس سبز پس از عملکرد ضعیف خود در سال ۲۰۲۵ و با کم‌رنگ شدن جایگاهش به‌عنوان یک پناهگاه امن مالی، احتمالا سقوط بیشتری را تجربه خواهد کرد.
با این حال، به نوشته اکونومیست، دلار تاکنون خط بطلانی بر تمام این تردیدها کشیده است. شاخص دلار، که ارزش این ارز را در برابر سبدی از ارزهای اقتصادهای توسعه‌یافته می‌سنجد، در سال ۲۰۲۶ حدود ۴ درصد رشد کرده است. این شاخص اکنون به بالاترین سطح خود از آوریل سال گذشته، یعنی زمان آغاز جنگ تجاری جهانی دونالد ترامپ رسیده است. عوامل متعددی، و در راس آن‌ها اشتیاق جهانی به بازار سهام آمریکا، پیش‌بینی‌های بدبینانه درباره دلار را نقش بر آب کرده‌اند. البته این عوامل نمی‌توانند حامی همیشگی اسکناس سبز باشند.
نوسانات دیگر ارزها نیز در این میان نقش دارند. سرمایه‌گذاران به‌طور خاص از یورو رویگردان شده‌اند. ارزش پول واحد اروپا به دلیل افزایش نگرانی‌ها درباره ثبات سیاسی و مالی این اتحادیه، از ۱.۱۷ دلار به محدوده ۱.۱۲ دلار کاهش یافته است. امسال در پی نگرانی از بروز آشفتگی‌های مالی، بازده اوراق قرضه دولتی ده‌ساله فرانسه از ۳.۵ درصد به ۴.۸ درصد رسید که حدود ۱.۳ تا ۱.۴ واحد درصد بالاتر از اوراق مشابه آلمانی است. سرمایه‌گذارانی که یورو می‌فروشند، مقاصد امن زیادی پیش رو ندارند و دلار یکی از پناهگاه‌های بدیهی آن‌هاست. فراموش نکنیم که یورو در سال جاری در برابر پوند انگلیس و ین ژاپن نیز تضعیف شده است.
دلیل دیگر تقویت دلار، طنزی تلخ در خود نهفته دارد و آن افزایش قیمت انرژی ناشی از جنگ آمریکا و ایران است. در گذشته، قیمت بالای نفت معمولا ارز آمریکا را تضعیف می‌کرد. آمریکا واردکننده نفت بود و با وجود قیمت‌گذاری نفت خام به دلار، بخش عمده‌ای از دلارهای پرداختی به فروشندگان خارجی در نهایت به ارزهای دیگر تبدیل می‌شد. اما از اواخر دهه ۲۰۱۰ و با شکوفایی استخراج نفت شیل، آمریکا به صادرکننده خالص انرژی تبدیل شد و این روند کاملا معکوس گشت. شاید بنزین و گازوئیل گران، آن هم یک ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای، دردسر سیاسی بزرگی برای حزب جمهوری‌خواه ترامپ باشد، اما برای اسکناس سبز به نقطه قوتی جدی تبدیل شده است.
موتور محرک اقتصاد آمریکا
ریشه عمیق‌تر قدرت دلار را باید در اقتصاد آمریکا جست‌وجو کرد. این اقتصاد همچنان خوش‌بین‌ترین تحلیلگران را هم شگفت‌زده می‌کند. اواخر سال گذشته، انتظار اقتصاددانان این بود که رشد اقتصادی سالانه در هر فصل از سال جاری بین ۱.۶ تا ۱.۹ درصد باشد. اما در عمل، رشد سه‌ماهه اول و دوم به ترتیب به ۲.۵ و ۲.۲ درصد رسید. مصرف بالای خانوارها و سرمایه‌گذاری‌های تجاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، محرک اصلی این رشد بود. احتمالا رشد سه‌ماهه سوم از این هم فراتر رفته است. نظرسنجی‌های فدرال رزرو عدد ۲.۵ درصد را نشان می‌دهند و هم‌زمان، برخی شاخص‌ها حاکی از رشد سالانه بالای ۳ درصد هستند.
اقتصاد پررونق ممکن است فدرال رزرو را به تداوم افزایش نرخ بهره وادار کند که همین امر، خرید اوراق قرضه خزانه‌داری و دیگر دارایی‌های سودآور آمریکایی را جذاب‌تر می‌کند. در دوازده ماه منتهی به ژوئیه، خریداران خارجی حدود ۴۵۰ میلیارد دلار از بدهی‌های شرکتی آمریکا را خریدند. این رقم حتی با احتساب تورم، در دو دهه اخیر بی‌سابقه بوده است. اشتهای سرمایه‌گذاران خارجی برای بازار سهام آمریکا از این هم بیشتر است. در همان بازه زمانی، خالص خرید سهام و واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری آمریکایی از سوی آن‌ها به مرز ۹۰۰ میلیارد دلار رسید. این عدد برای یک دوره دوازده‌ماهه رکورد تاریخی محسوب می‌شود و ۸۰ درصد بالاتر از نقطه اوج قبلی در سال ۲۰۲۱ است.
اما مشکل فعلی دلار این است که منابع قدرت آن محدودتر از گذشته شده است. از نظر تاریخی، ارزش ارز آمریکا هم‌زمان با رونق اقتصادی این کشور و همچنین در دوران آشفتگی اقتصاد جهانی افزایش می‌یافت. استیون جن، استراتژیست ارزی و سرمایه‌گذار، این پدیده را «لبخند دلار» نام‌گذاری کرده بود.
اکنون اما این لبخند بیشتر به یک پوزخند کج شبیه شده است. هرچند نوسانات دلار در برابر یورو نشان می‌دهد جذابیت آن به‌عنوان یک پناهگاه امن ارزی کاملا از بین نرفته است، اما این ویژگی در سایه جذابیت بالای دارایی‌های پرخطر آمریکایی، کمتر به چشم می‌آید. اگر این دارایی‌ها ناامیدکننده ظاهر شوند و برای مثال، تب هوش مصنوعی به حبابی تبدیل شود و بترکد، سرمایه‌گذارانِ سودجو به همان سرعتی که این دارایی‌ها را خریده‌اند، آن‌ها و دلار را رها خواهند کرد. با این اوصاف، معامله‌گران ارزی باید خود را برای نوسانات شدیدتری در بازار آماده کنند.
