دنیای اقتصاد گزارش میدهد؛
چین: هوش مصنوعی تهدیدی برای حزب کمونیست است
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: در شرایطی که دستگاه دیپلماسی چین از واشنگتن میخواهد از بزرگنمایی خطرات هوش مصنوعی خودداری کند، عالیترین مقام امنیتی این کشور رویکردی کاملاً متفاوت در پیش گرفته و این فناوری نوین را تهدیدی مستقیم علیه بقا و اقتدار حزب کمونیست دانسته است؛ ارزیابی صریح و نامتعارفی که شفافترین و بلندپایهترین موضعگیری پکن درباره ابعاد امنیتی هوش مصنوعی تا به امروز به شمار میرود.
دیدگاه «چن ییشین»، وزیر امنیت ملی چین، تمایزی آشکار با جریان غالب مباحث هوش مصنوعی در ایالات متحده دارد. در حالی که کانون توجه کارشناسان غربی بر مهار خطرات ناشی از خروج هوش مصنوعی از کنترل انسان یا «تهدیدهای وجودی» برای بشریت متمرکز است، پکن این مسئله را از دریچه ثبات سیاسی، امنیت ملی و اقتدار حاکمیت تحلیل میکند.
وزیر امنیت ملی چین در مقالهای تفصیلی در نشریه دولتی «فضای سایبری چین»، خواستار نظارت شدیدتر دولت و تقویت سیطره حزب حاکم بر تمامی ارکان این فناوری شد. به تصریح او، گسترش این نظارتها برای صیانت از ثبات سیاسی کشور، خنثیسازی حملات پیچیده سایبری، مهار کارزارهای ضداطلاعاتی نیروهای متخاصم و حفظ توان رقابت راهبردی با قدرتهای نظامی، بهویژه آمریکا، حیاتی است.
چن در این مقاله مشخصاً از محصولات شرکتهای فناوری آمریکایی و مدلهای پیشرفتهای نظیر «کلاد میتوس» و «جیپیتی ۵.۵ سایبر» بهعنوان نمونههای بارز تهدیدهای نوظهور سایبری نام برد. او همچنین درباره بهرهبرداری سرویسهای جاسوسی بیگانه از ظرفیتهای هوش مصنوعی برای نفوذ اطلاعاتی گسترده و هدف قرار دادن زیرساختهای بنیادین چین هشدار داد.
روزنامه نیویورکتایمز به نقل از «هنری گائو»، استاد حقوق دانشگاه مدیریت سنگاپور، نوشت صدور چنین هشداری از سوی قدرتمندترین نهاد امنیتی چین نشان میدهد پکن مدلهای خارجی هوش مصنوعی را تهدیدی بالفعل علیه امنیت ملی خود تلقی میکند. این موضعگیری در آستانه دور تازه مذاکرات دوجانبه درباره ایمنی هوش مصنوعی و پیش از دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ و شی جینپینگ در واشنگتن، نوعی تعیین خط قرمز از سوی پکن به حساب میآید. این تحلیلگر معتقد است پکن ایمنی هوش مصنوعی را نه یک مأموریت مشترک جهانی، بلکه عرصهای برای تقابل ژئوپلیتیک میداند و به شرکتهای داخلی و رقبای خارجی گوشزد میکند که حاکمیت دادهها و امنیت سیاسی خود را وجهالمصالحه توافقهای بینالمللی نخواهد کرد.
ابعاد تهدید هوش مصنوعی در نگاه دستگاه امنیتی چین در چند محور کلیدی قابل تحلیل است؛ نخستین محور، تضعیف امنیت و اقتدار حزب کمونیست است که همواره اولویت بنیادین حاکمیت به شمار میرود. وزیر امنیت ملی چین هشدار داده است که جریانهای مغرض میتوانند با تولید دیپ فیکهای صوتی و تصویری، جنگ تبلیغاتی تمامعیاری علیه پکن به راه بیندازند. در همین راستا، «کایل چان»، پژوهشگر سیاستهای فناوری در اندیشکده بروکینگز، بر این باور است که مهمترین دغدغه پکن، خطر جعل مواضع رهبران ارشد نظیر شی جینپینگ و انتشار ویروسی آن در جامعه است که میتواند کشور را با بیثباتی اجتماعی روبهرو کند.
محور دوم، آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی در برابر حملات فناورانه است. به عقیده چن، هوش مصنوعی آستانه فنی و هزینه حملات سایبری را به شدت کاهش داده و مخاطرات سنگینی برای زیرساختهای دادهای کشور رقم زده است. افشای ابزاری توسط گروهی از پژوهشگران در کالیفرنیا که امکان نفوذ به میلیونها حساب کاربری در «ویچت» (پرکاربردترین پیامرسان چین) را فراهم میکرد، نمونهای عینی از این دست آسیبپذیریها به شمار میرود.
سومین نگرانی عمده، نشت دادههای حساس کشور از طریق ابزارهای خارجی است؛ چرا که ورود اطلاعات کاربران داخلی به مدلهای توسعهیافته در غرب، بستری برای درز دادههای راهبردی فراهم میکند. کمااینکه شرکت انتروپیک فاش کرد استارتآپ چینی «مونشات ایآی» درخواستهای کاربران خود را به مدل کلاد هدایت میکرده و این درخواستها حاوی دادههای حساسی از جمله تصاویر نظارتی مرتبط با ارتش چین و اطلاعات اختصاصی شرکتهای مطرح فناوری این کشور بوده است.
در عرصه نظامی نیز پکن بر این باور است که هوش مصنوعی سرشت نبردهای مدرن را دگرگون ساخته است. وزیر امنیت ملی چین کاربرد این ابزارها از سوی ارتش آمریکا در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را نمونهای از این تحول بنیادین دانسته و تأکید کرده است که تسلط بر الگوریتمها برای شناسایی و هدفگیری دقیقتر، عامل تعیینکننده برتری در میدان نبرد خواهد بود.
این هشدارها گویای چرخشی اساسی در نگرش مقامات پکن است. در دکترین شی جینپینگ، هوش مصنوعی فناوری محوری برای جهش توسعهای و موازنه قدرت با واشنگتن به شمار میرود، اما همزمان الزامات بقای سیاسی، دولت را به سمت تدوین دستورالعملهای امنیتی سختگیرانه سوق داده است. در حالی که هشدارهای پیشین بیشتر بر آسیبپذیریهای محدود تمرکز داشت، موضعگیری اخیر نشاندهنده درکی جامع از تهدیدهای کلان این فناوری علیه ساختار قدرت است.
با وجود این نگاه امنیتی در سطح حاکمیتی، رویکرد دیپلماتیک پکن سویه کاملاً متفاوتی دارد. دستگاه دیپلماسی چین شرکتهای فناوری آمریکایی را به بحراننمایی متهم میکند؛ واکنشی که مشخصاً در برابر مواضع چهرههایی چون «داریو آمودی»، مدیرعامل انتروپیک، اتخاذ شده است. آمودی در نامهای سرگشاده با تأکید بر ضرورت حفظ برتری فناورانه دموکراسیها، خواستار تشدید محدودیتها بر صادرات تراشههای پیشرفته به پکن شده بود. در مقابل، «گوئو جیاکون»، سخنگوی وزارت خارجه چین، این قبیل رویکردها را «روایتهای تهدیدمحور» و «رقابت مخرب» توصیف کرد که مانع از همکاری بینالمللی در حوزه تنظیمگری میشود. در همینراستا، روزنامه دولتی «گلوبال تایمز» نیز هرگونه تلاش برای مهار توسعه فناوری چین را «توهمی غیرواقعبینانه» خواند.
