چرخش بزرگ وال‌استریت

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی؛ رونق هوش مصنوعی در دو سال گذشته موتور اصلی صعود بورس آمریکا بود و ارزش بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری را به رکوردهای تازه رساند. اما اکنون نشانه‌های یک تغییر مهم در وال‌استریت دیده می‌شود. سرمایه‌گذاران به‌تدریج از شرکت‌هایی که صدها میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه می‌کنند فاصله گرفته و به سمت شرکت‌هایی رفته‌اند که از این سرمایه‌گذاری‌ها سود مستقیم می‌برند. این جابه‌جایی نشان می‌دهد بازار بیش از گذشته به سودآوری واقعی توجه دارد و دیگر صرف وعده‌های آینده برای سرمایه‌گذاران کافی نیست.

این تغییر نگرش، ارزش سهام بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری آمریکا را تحت فشار قرار داده است. گروه موسوم به «هفت شگفت‌انگیز» شامل انویدیا، اپل، مایکروسافت، آلفابت، آمازون، متا و تسلا تنها در ماه ژوئن بیش از ۲.۳ تریلیون دلار از ارزش بازار خود را از دست داده‌اند. این شرکت‌ها که طی سال‌های اخیر موتور اصلی رشد شاخص‌های سهام بودند، اکنون با این پرسش روبه‌رو هستند که آیا سرمایه‌گذاری‌های عظیم آنها در هوش مصنوعی در نهایت به درآمد و سودی متناسب با انتظارات بازار منجر خواهد شد یا خیر.

براساس گزارش فایننشال تایمز، سرمایه‌گذاران در حال خروج از سهام شرکت‌هایی هستند که میلیاردها دلار صرف ساخت مراکز داده، توسعه مدل‌های هوش مصنوعی و گسترش زیرساخت‌های پردازشی می‌کنند و در مقابل، سرمایه خود را به سمت تولیدکنندگان تراشه، حافظه، تجهیزات خنک‌کننده، کابل و سایر شرکت‌های تامین‌کننده زیرساخت هدایت کرده‌اند. نتیجه این چرخش، جهش چشمگیر شاخص شرکت‌های نیمه‌هادی آمریکا در نیمه نخست سال بوده؛ رشدی که بهترین عملکرد این صنعت از دوران رونق شرکت‌های اینترنتی در اواخر دهه ۱۹۹۰ محسوب می‌شود.

چرا تراشه‌سازان؟

منطق این تغییر ساده است. شرکت‌هایی مانند مایکروسافت، متا، آمازون و گوگل امروز هزینه‌های هنگفتی برای توسعه هوش مصنوعی پرداخت می‌کنند، اما هنوز مشخص نیست این هزینه‌ها چه زمانی به درآمدهای قابل‌توجه تبدیل خواهد شد. در مقابل، شرکت‌های تولیدکننده تراشه و تجهیزات، همین امروز سفارش‌های بزرگی دریافت می‌کنند و درآمد و سود آنها مستقیما از موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی افزایش یافته است. به همین دلیل بسیاری از مدیران سرمایه ترجیح داده‌اند به جای سرمایه‌گذاری روی شرکت‌های هزینه‌کننده، سهام شرکت‌هایی را خریداری کنند که تامین‌کننده این پروژه‌ها هستند.

این تغییر را می‌توان در عملکرد سهام شرکت‌های تولیدکننده حافظه و نیمه‌هادی به‌خوبی مشاهده کرد. کمبود جهانی تراشه‌های حافظه باعث شده قیمت این محصولات افزایش یابد و پیش‌بینی می‌شود محدودیت عرضه تا چند سال آینده ادامه داشته باشد. در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان حافظه و تجهیزات ذخیره‌سازی رشدهای چندصددرصدی را تجربه کرده‌اند. شرکت تایوانی TSMC، بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه‌های پیشرفته جهان، نیز امسال رشد قابل‌توجهی داشته و ارزش بازار آن از دو تریلیون دلار عبور کرده است. شرکت هلندی ASML، تامین‌کننده اصلی تجهیزات ساخت تراشه، نیز از دیگر برندگان این روند بوده است.

در سوی دیگر، شرکت‌های بزرگ فناوری با افزایش مداوم هزینه‌های تولید روبه‌رو هستند. رشد قیمت تراشه‌های حافظه، تجهیزات الکتریکی و سایر قطعات موردنیاز مراکز داده، هزینه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی را به‌شدت افزایش داده است. حتی برخی از این شرکت‌ها برای جبران هزینه‌ها، قیمت محصولات خود را بالا برده‌اند. افزایش قیمت برخی محصولات اپل و همچنین کنسول‌های بازی مایکروسافت نمونه‌ای از فشاری است که رشد هزینه قطعات بر غول‌های فناوری وارد کرده است.

عامل دیگری که نگرانی سرمایه‌گذاران را افزایش داده، ابهام درباره سرعت درآمدزایی هوش مصنوعی است. اگرچه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی همچنان در حال گسترش است، اما برخی شرکت‌های بزرگ که از نخستین کاربران این فناوری بودند، پس از مواجهه با هزینه‌های بالا، استفاده از این خدمات را محدود کرده یا به سراغ مدل‌های ارزان‌تر رفته‌اند. چنین تحولاتی این نگرانی را ایجاد کرده که درآمد شرکت‌های بزرگ فناوری از خدمات هوش مصنوعی شاید با سرعتی که بازار انتظار دارد رشد نکند.

تردید، نه توقف

با این حال، این تغییر به معنای پایان موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی نیست. شرکت‌های بزرگ فناوری همچنان برنامه دارند طی سال‌های آینده نزدیک به یک تریلیون دلار برای ساخت مراکز داده و توسعه زیرساخت‌های موردنیاز هوش مصنوعی هزینه کنند. از آنجا که تقاضا برای توان پردازشی هنوز از ظرفیت موجود بیشتر است، تولیدکنندگان تراشه و تجهیزات همچنان از این روند منتفع خواهند شد.

آنچه امروز در وال‌استریت رخ داده، بیش از آنکه نشانه پایان رونق هوش مصنوعی باشد، بیانگر تغییر معیارهای سرمایه‌گذاران است. بازار دیگر تنها به وعده‌های آینده توجه نمی‌کند و خواهان مشاهده آثار مالی این سرمایه‌گذاری‌های عظیم است. تا زمانی که غول‌های فناوری نتوانند نشان دهند هزینه‌های سنگین آنها به رشد پایدار درآمد و سود منجر می‌شود، احتمال تداوم این چرخش سرمایه به سمت تولیدکنندگان تراشه و سایر تامین‌کنندگان زیرساخت‌های هوش مصنوعی همچنان بالا خواهد بود. این تغییر می‌تواند آغاز مرحله تازه‌ای در رقابت میان بازیگران اصلی صنعت فناوری باشد؛ مرحله‌ای که در آن، دست‌کم فعلا، برندگان اصلی نه مصرف‌کنندگان فناوری، بلکه فروشندگان ابزارهای آن هستند.