کیم به دنبال نمایش قدرت، چین در پی احیای نفوذ؛
پیونگیانگ در انتظار شی
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمد امین مکرمی؛ سفر قریبالوقوع شی جینپینگ به کرهشمالی در شرایطی انجام میشود که دو طرف با اهداف متفاوتی به استقبال این دیدار میروند. برای کیم جونگاون، این سفر فرصتی برای نمایش اعتمادبهنفس و تثبیت جایگاه خود بهعنوان رهبری است که با وجود سالها تحریم و فشار بینالمللی، نهتنها منزوی نشده بلکه روابط خود را با روسیه گسترش داده و برنامه هستهای کشورش را نیز توسعه داده است. در مقابل، چین تلاش میکند نفوذ سنتی خود را بر همسایه شرقیاش تقویت کرده و مانع از آن شود که پیونگیانگ بیش از پیش به مدار مسکو نزدیک شود.
این دیدار نخستین سفر رهبر چین به پیونگیانگ در هفت سال گذشته خواهد بود؛ سفری که در مقایسه با دیدار سال ۲۰۱۹ در فضایی کاملا متفاوت برگزار میشود. آن زمان کرهشمالی هنوز به دنبال توافق با آمریکا و کاهش تحریمها بود، اما امروز نشانهای از تمایل پیونگیانگ برای بازگشت به مذاکرات با واشنگتن دیده نمیشود. در عوض، کیم تلاش دارد تصویری از یک کشور هستهای باثبات و برخوردار از پشتوانه شرکای قدرتمند ارائه دهد.
براساس گزارش رویترز، کرهشمالی در آستانه ورود شی جینپینگ مجموعهای از پیامهای سیاسی و نظامی را مخابره کرده است. اعلام برنامه ساخت یک ناوشکن ۱۰ هزار تنی و تاکید دوباره بر جایگاه این کشور بهعنوان یک قدرت هستهای را میتوان بخشی از تلاش پیونگیانگ برای نمایش قدرت در آستانه این دیدار دانست. چنین اقداماتی نشان میدهد که کیم قصد دارد میزبان رهبر چین باشد، اما از موضعی متفاوت با گذشته و با اعتمادبهنفسی بیشتر.
بخش مهمی از این اعتمادبهنفس به روابط رو به گسترش کرهشمالی و روسیه بازمیگردد. جنگ اوکراین فرصت تازهای برای همکاری میان دو کشور ایجاد کرده و گزارشها از گسترش همکاریهای نظامی و اقتصادی میان مسکو و پیونگیانگ حکایت دارند. این روابط برای کرهشمالی تنها یک دستاورد اقتصادی نیست، بلکه ابزاری برای ایجاد توازن در برابر نفوذ چین نیز محسوب میشود.
با وجود این تحولات، چین همچنان مهمترین شریک اقتصادی کرهشمالی است. پکن به خوبی میداند که کاهش نفوذش در پیونگیانگ میتواند موازنه قدرت در شمال شرق آسیا را تغییر دهد. از همین رو بسیاری از تحلیلگران معتقدند سفر شی جینپینگ بیش از آنکه با هدف حل مسائل امنیتی انجام شود، تلاشی برای تثبیت جایگاه چین در معادلات آینده کرهشمالی است.
در حوزه اقتصادی، انتظار میرود دو طرف درباره افزایش همکاریهای تجاری، سرمایهگذاری و توسعه گردشگری گفتوگو کنند. کرهشمالی در قالب برنامه توسعه پنجساله جدید خود به دنبال جذب منابع مالی بیشتر و احیای صنعت گردشگری است؛ بخشی که پیش از همهگیری کرونا تا حد زیادی به گردشگران چینی وابسته بود. ازسرگیری گسترده سفرهای توریستی و افزایش مبادلات اقتصادی میتواند یکی از مهمترین دستاوردهای عملی این دیدار باشد.
با این حال، پرونده هستهای همچنان مهمترین نقطه اختلاف میان دو کشور باقی مانده است. چین بارها مخالفت خود را با آزمایشهای هستهای کرهشمالی اعلام کرده، اما کیم جونگاون در سالهای اخیر نهتنها از این مسیر عقبنشینی نکرده، بلکه بر گسترش هرچه بیشتر توان بازدارندگی هستهای کشورش تاکید کرده است. همین موضوع نشان میدهد که حتی در صورت گسترش همکاریهای اقتصادی، اختلافات راهبردی میان دو طرف همچنان پابرجا خواهد بود.
دیدار پیش روی شی جینپینگ و کیم جونگاون بیش از هر چیز بازتابدهنده تغییر موازنه در روابط دو کشور است. کرهشمالی میخواهد نشان دهد که دیگر تنها به چین متکی نیست و از موضعی قدرتمند وارد گفتوگو میشود. در مقابل، چین نیز در تلاش است جایگاه محوری خود را در پیونگیانگ حفظ کند. به همین دلیل، این سفر را میتوان همزمان نمایش قدرت کیم و آزمونی برای نفوذ منطقهای چین دانست./
