گنجینه نوین پیوند ارزشمند بانک اقتصاد نوین و بازار هنر
بانک اقتصادنوین، گزیدهای از مجموعه هنری خود با عنوان «گنجینه نوین» را در این موزه به نمایش گذاشت؛ رویدادی که علاوه بر نمایش ۲۵ اثر بهصورت فیزیکی، تمامی آثار این مجموعه نیز در قالب فوتوـویدئو برای حاضران به نمایش درآمد.
این رویداد در شرایطی در حال برگزاری است که موضوع رابطه میان سرمایه، اقتصاد و هنر در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. مجموعهداری شرکتها و بانکها، حمایت از تولید و عرضه آثار هنری و در مرحلهای جدید، تلاش برای ایجاد ابزارهای مالی متناسب با بازار هنر، از جمله محورهایی است که میتواند پیوند میان نظام مالی و اقتصاد هنر را تقویت کند.
در افتتاحیه این رویداد از دومین کتاب «گنجینه گالری نوین»، هویت شعاری جدید بانک اقتصادنوین با عنوان "با شما نوینیم" و یک اثر خوشنویسی از استاد یدالله کابلی با الهام از این شعار رونمایی شد.
۲۵ اثر از یک مجموعه ۱۰۶ اثری
«گنجینه نوین» حاصل بیش از دو دهه فعالیت بانک اقتصادنوین در حوزه حمایت از هنر و خرید آثار هنری است. براساس اطلاعات اعلامشده از سوی بانک، این مجموعه در حال حاضر ۱۰۶ اثر را دربر میگیرد و سه حوزه اصلی نقاشی، عکاسی و خوشنویسی و تذهیب را پوشش میدهد.
۲۵ اثر از این مجموعه بهصورت فیزیکی در موزه هنرهای معاصر تهران به نمایش درآمد و در کنار آن، مجموعه کامل آثار در قالب محتوای فوتوـویدئویی در اختیار بازدیدکنندگان قرار دارد.
اهمیت این اقدام را میتوان از دو منظر بررسی کرد؛ نخست، انتقال بخشی از مجموعههای هنری متعلق به یک نهاد اقتصادی از فضای سازمانی و خصوصی به فضای عمومی موزه و دوم، برجسته شدن نقش نهادهای اقتصادی در حفظ و توسعه سرمایه فرهنگی.
بانک اقتصادنوین خود را نخستین بانک خصوصی ایران معرفی میکند که از ابتدای فعالیت، خرید آثار هنری و حمایت از جامعه هنری را در دستور کار قرار داده است. سابقه ایجاد گالری و مجموعهداری این بانک نیز به سالهای نخست فعالیت آن بازمیگردد.
وقتی بانک از «مالکیت اثر» به «تسهیل بازار هنر» میرسد
یکی از بخشهای قابل توجه این رویداد، صحبتهای علی موسویزاده، قائممقام بانک اقتصادنوین درباره رویکرد آینده بانک در حوزه اقتصاد هنر بود.
به گفته او، هدف بانک صرفا تملک آثار هنری نیست و تلاش این مجموعه بر آن است که امکان مشاهده و دسترسی مخاطبان به این آثار فراهم شود.
اما بخش مهمتر اظهارات موسویزاده به موضوعی مربوط میشود که میتواند از منظر اقتصاد هنر اهمیت بیشتری داشته باشد: ایجاد ابزارهای مالی برای خرید و فروش آثار هنری.
او از ظرفیت پلتفرم «نوینتک» برای عرضه آثار سخن گفت و اعلام کرد بانک اقتصادنوین در رویکردی جدید، امکان پذیرش آثار هنری بهعنوان وثیقه تسهیلات را دنبال خواهد کرد.
این ایده، در صورت طراحی و اجرای دقیق، میتواند یکی از نقاط اتصال مستقیم نظام بانکی با بازار داراییهای هنری باشد.
در اقتصاد سنتی، داراییهایی مانند ملک، سپرده و برخی داراییهای مالی قابلیت بیشتری برای وثیقهگذاری دارند؛ اما آثار هنری به دلیل مشکلاتی مانند ارزشگذاری، نقدشوندگی، اصالتسنجی، نوسان قیمت و نبود بازار ثانویه عمیق معمولا در زمره داراییهای دشوار برای وثیقهگذاری قرار میگیرند.
بنابراین ورود بانک به این حوزه، بیش از آنکه صرفا یک اقدام تبلیغاتی باشد، در صورت تبدیل شدن به یک سازوکار عملیاتی، نیازمند ایجاد یک چارچوب حرفهای برای ارزیابی و مدیریت ریسک خواهد بود.
چالش اصلی؛ قیمتگذاری و نقدشوندگی آثار هنری
بازار هنر با بازارهای متعارف مالی تفاوت اساسی دارد. قیمت یک اثر تنها بر اساس هزینه تولید تعیین نمیشود و عواملی همچون نام هنرمند، سابقه نمایش، اصالت، provenance یا سابقه مالکیت، شرایط اثر، دوره خلق، تقاضای بازار و حتی شرایط کلی اقتصاد میتواند بر ارزش آن اثر تأثیر بگذارد.
از همین رو، اگر قرار باشد آثار هنری بهعنوان وثیقه تسهیلات بانکی مورد استفاده قرار گیرند، ایجاد یک سیستم کارشناسی مستقل و استاندارد اهمیت ویژهای پیدا میکند.
بانک باید بتواند میان ارزش اسمی یک اثر و ارزش قابل اتکای آن برای وثیقه تفاوت قائل شود. برای مثال، اگر ارزش کارشناسی یک اثر مشخص باشد، لزوما به این معنا نیست که بانک بتواند در کوتاهمدت آن اثر را با همان قیمت به فروش برساند.
به همین دلیل، در چنین مدلی احتمالا مفهومی مشابه «ضریب تنزیل وثیقه» در داراییهای مالی باید در مورد آثار هنری نیز تعریف شود.
این موضوع میتواند مسیر جدیدی را برای همکاری میان بانکها، گالریها، خانههای حراج، کارشناسان رسمی، بیمهگران و پلتفرمهای تخصصی هنر ایجاد کند.
هنر در سبد مسئولیت اجتماعی بانک
بخش دیگری از این رویداد به مسئولیت اجتماعی بانک اقتصادنوین اختصاص داشت.
مریم یعقوبزاده، رئیس اداره کل روابط عمومی و تبلیغات بانک اقتصادنوین، در این برنامه با اشاره به تداوم حمایت بانک از حوزه هنر، پیوند اقتصاد و هنر را یکی از محورهای فعالیت این مجموعه عنوان کرد.
فعالیتهای مسئولیت اجتماعی اقتصادنوین تنها به حوزه هنر محدود نمیشود و احداث ۵۳ مدرسه در مناطق محروم و کمتر برخوردار کشور و فعالیتهای خیرخواهانه در حوزههای بهداشت و درمان، فرهنگ و هنر نیز در کارنامه این بانک قرار دارد.
از این منظر، نمایش «گنجینه نوین» را میتوان بخشی از یک استراتژی گستردهتر در حوزه مسئولیت اجتماعی شرکتی دانست؛ استراتژیای که تلاش دارد نقش یک بانک را فراتر از ارائه خدمات مالی تعریف کند.
"با شما نوینیم"؛ تغییر زبان ارتباطی بانک
یکی دیگر از بخشهای این رویداد، رونمایی از هویت شعاری جدید بانک اقتصادنوین با عنوان "با شما نوینیم" بود.
در واقع، رویداد اخیر تنها یک نمایشگاه آثار هنری نبود و سه لایه متفاوت را همزمان دنبال کرد:
گنجینه هنری → هویت برند → اقتصاد هنر
همین ترکیب، وجه تمایز این برنامه با یک نمایشگاه معمولی را رقم میزند.
۲۵ سال فعالیت و یک گنجینه خصوصی
بانک اقتصادنوین نخستین بانک خصوصی جمهوری اسلامی ایران است، از ابتدای فعالیت خود حمایت از جامعه هنری و خرید آثار هنری را دنبال کرده است.
سابقه بانک در ایجاد «گالری نوین» نیز به سالهای ابتدایی فعالیت آن بازمیگردد؛ زمانی که مجموعهای از آثار خریداریشده از گالریهای تهران در محل گالری بانک به نمایش گذاشته شد. در آن دوره بیش از ۶۰ اثر از هنرمندان شناختهشده هنر معاصر ایران در این گالری عرضه شده بود.
اکنون پس از گذشت بیش از دو دهه، بخشی از این مسیر در قالب «گنجینه نوین» به موزه هنرهای معاصر تهران رسیده است.
اقتصاد هنر؛ از حمایت فرهنگی تا یک بازار مالی
اهمیت رویداد اخیر را شاید بتوان فراتر از تعداد آثار به نمایش درآمده بررسی کرد.
بازار هنر در ایران هنوز فاصله قابل توجهی با یک بازار مالی سازمانیافته دارد. اگرچه حراجها، گالریها، مجموعهداران خصوصی و نمایشگاهها طی سالهای گذشته به توسعه این بازار کمک کردهاند، اما همچنان موضوعاتی مانند شفافیت قیمت، استاندارد ارزشگذاری، بیمه، تأمین مالی، بازار ثانویه و نقدشوندگی از چالشهای اصلی آن محسوب میشوند.
این تغییر، در صورت شکلگیری، میتواند رابطه میان هنرمند، گالری، مجموعهدار و نظام مالی را نیز تغییر دهد.
نقطهای میان فرهنگ و سرمایه
رویداد دو روزه موزه هنرهای معاصر تهران نشان داد که رابطه میان بانک و هنر میتواند از حمایت مالی و خرید آثار فراتر رود.
"گنجینه نوین" در یک سو نماینده بیش از دو دهه مجموعهداری و حمایت از هنر است و در سوی دیگر، طرح پذیرش آثار هنری بهعنوان وثیقه میتواند نشانه تلاش برای حرکت به سمت مالیسازی بخشی از داراییهای هنری باشد.
ارسال نظر