• جدال ریسک و بازده

    بورس تهران طی سال جاری شرایط متفاوتی به نسبت دیگر بازارهای موازی داشته است. تشدید موج تقاضا و هجوم سرمایه‌گذاران برای خرید سهام تا همین یک ماه پیش باعث شد تا روزهای رویایی برای بازار سرمایه رقم بخورد. اما حالا این بازار در آن روی سکه قرار دارد و دوباره به روزهای کم‌رمق و رخوت‌زده برخورد کرده است. با این حال تحلیلگران و فعالان این بازار معتقدند هنوز هم این بازار جذابیت دارد و اگر سیاستگذار دست از اعمال محدودیت‌ها و کنترل شاخص بردارد مسیر توسعه بازار باز می‌شود.
  • بر مدار رکوردشکنی

    هدیه لطفی
    رکوردشکنی‌های پیاپی بورس تهران در سال ۹۸ در حالی با ثبت بازدهی ۷۱درصدی این بازار تا نیمه آبان‌ماه دنبال شد که پیشتازی این بازار مالی در مقایسه با زیان دیگر بازارهای سرمایه‌گذاری قابل‌توجه است. فتح قله‌های جدید، رشد ارزش معاملات روزانه، ورود سرمایه‌گذاران تازه‌وارد و نقدینگی جدید به بازار سهام از جمله مهم‌ترین مواردی بود که بورس تهران را پیشتاز دیگر بازارهای موازی در سال جاری کرده است. هرچند با اصلاح اخیر شاخص کل بورس، کمی از سرعت رشد بازار سهام کاسته شده، ولی همچنان امیدواری به ادامه صعود مجدد این بازار وجود دارد.
  • برندگان کوچک

    فاطمه اسماعیلی
    بورس تهران هشت ماه ابتدای سال ۹۸ را در حالی پشت سر گذاشت که شاخص اصلی این بازار تا نیمه آبان‌ماه موفق به کسب بازدهی حدود ۷۱درصدی شد. در این میان نگاهی به عملکرد صنایع سی‌و‌هشت‌گانه بورسی نشان از صدرنشینی گروه‌های کوچک در کسب بازدهی دارد. موضوعی که با نگاهی به وضعیت شاخص کل هم‌وزن که نشانی از اثرگذاری یکسان نمادها دارد کاملاً آشکار است. این نماگر از ابتدای امسال تا ۱۴ آبان‌ماه سال جاری رشدی بالغ بر ۱۶۰ درصد را تجربه کرده است. از این‌رو نه‌تنها در میان صنایع رشدیافته در این بازه زمانی، بلکه در لیست خرید معامله‌گران خرد بورس تهران نیز این صنایع کوچک و متوسط هستند که خودنمایی می‌کنند. اما دلیل توجه بورس‌بازان به گروه‌های کوچک بورسی چه بود؟ صنایع بزرگ و کالامحور بازار سهام چرا از رشد بازماندند؟
  • آفت سیاستگذاری کلان اقتصادی

    محمد گرجی‌آرا مدرس و تحلیلگر بازار سرمایه
    بورس اوراق بهادار ایران به عنوان مهم‌ترین بازار مالی ایران سابقه‌ای دیرینه دارد و از بسیاری از بورس‌های بین‌المللی فعال در عرصه جهانی زودتر پایه‌گذاری شده است. اما این نوزاد ۶۰ساله هنوز نیز درگیر مشکلات ساختاری و زیربنایی در میان سایر بازارهای مالی است که هرازچندگاهی با تغییرات مدیران سازمان بورس و شرکت بورس به بخشی از آنها رسیدگی می‌شود و بخش دیگری از مشکلات تشدید می‌شود. برای بررسی چالش‌های کلان پیش روی بازار موارد را در دو دسته کلان بیرونی و درونی بورس می‌توان دسته‌بندی کرد.
  • نیاز به سیاستگذاری هوشمندانه

    علیرضا توکلی‌کاشی معاون توسعه کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران
    سیاستگذاری از مقوله‌هایی است که نیاز به دانش، تخصص، آینده‌نگری، هوش و تجربه دارد. با مشاهده تجربیات کشورها در اعصار مختلف به این نتیجه بدیهی می‌رسیم که چگونه سیاستگذاری‌های صحیح موجبات پیشرفت و سعادت یک کشور و سیاستگذاری‌های نادرست، نابخردانه، منفعت‌طلبانه و سیاستگذاری‌های با دید کوتاه‌مدت چگونه موجب نابودی رفاه و آسایش کشور دیگری شده است.برای انجام یک سیاستگذاری صحیح، شناخت کامل از جامعه و نیازهای آن و همچنین شناخت استعدادهای موجود، شامل توانمندی‌های اجرایی و سازمانی از اهمیت بسزایی برخوردار است.
  • دوره بلوغ بورس

    شاهین چراغی عضو شورای عالی بورس
    شواهد نشان می‌دهد که بورس توانسته جایگاه خود را در اقتصاد ملی کشور پیدا کند و هم‌اکنون نمایندگان مجلس و اعضای دولت و حتی مردم بیش از گذشته، بورس را مورد توجه قرار می‌دهند؛ به این معنا که بورس به عنوان بخش اساسی اقتصاد کشور، در شرایط کنونی کاملاً در بخش‌های مختلف اقتصادی معرفی شده و آحاد مردم و مسوولان با کارکرد بورس آشنا شده‌اند. در واقع، اگر ۱۵ سال قبل در رابطه با بورس، صحبتی به میان می‌آمد، مردم و مسوولان پذیرش بالایی نسبت به آن نداشتند؛ اما اکنون ورق برگشته است. در این میان، موضوع دیگری که باید به آن توجه و در ساختار اقتصادی ایران، آن را لحاظ کرد، بحث تحریم‌هاست، یعنی در دور اول تحریم‌ها، بورس و شرکت‌های بورسی، مورد آسیب بودند؛ ولی به تدریج که تحریم اعمال شد، محدودیت‌ها باعث شد ظرفیت اقتصادی داخلی فعال شود.
  • از ویترین سهام چه می‌خواهیم؟

    علی ابراهیم‌نژاد استادیار دانشگاه صنعتی شریف
    یکم؛ تاریخچه مقررات و رفتار نظارتی دستگاه‌های ناظر در نظام مالی ایران به‌طور معمول، مبتنی بر انتخاب ساده‌ترین راهکار، و نه لزوماً بنیادی‌ترین و مناسب‌ترین راهکار بوده است، و متاسفانه پیامدهای تغییرات برای افرادی که با اعتماد به قوانین و مقررات پیشین برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کرده‌اند به‌درستی لحاظ نمی‌شود. محدودسازی دامنه نوسان و ایجاد محدودیت‌های معاملاتی طبیعتاً ساده‌ترین راه برای جلوگیری از حرکت و رشد سریع قیمت‌هاست، اما در ادبیات مالی، مطالعات مختلف نشان داده که اصطلاحاً، پاشیدن شن در چرخ‌دنده‌های بازار(throwing sand in the gears) برای کند کردن بازار در بلندمدت به این چرخ‌دنده‌ها آسیب زده و این موضوع، در بازارهای مختلف و در شرایط مختلف به اثبات رسیده است.
  • فقدان چارچوب

    بهنام بهزادفر کارشناس بازار سرمایه
    شرکت‌ها، موسسات و در کل بنگاه‌های اقتصادی در طول زمان یک جریان درآمدی و یک جریان هزینه‌ای خواهند داشت که لزوماً بر هم منطبق نیستند و نهایتاً شکافی بین این دو جریان به وجود می‌آید؛ در نتیجه لازم است طی فرآیندی این شکاف پر شود. به این فرآیند که به دنبال ایجاد، جمع‌آوری و افزایش منابع مالی یا سرمایه‌ای برای هر نوع مخارجی است، تامین مالی می‌گویند. عموماً تامین مالی از سه طریق بازار پول (نظام بانکی)، بازار سرمایه و تامین مالی خارجی انجام می‌شود. از آنجا که اقتصاد کشور بانک‌محور است، در نتیجه بخش عمده‌ای از مسوولیت تامین مالی، در گردش بنگاه‌های اقتصادی و تولیدی کشور بر عهده بانک‌هاست.
  • ماهیت حباب‌ساز

    بهزاد بهمن‌نژاد نویسنده نشریه
    برخلاف بحث‌های رایجی که درباره حبابی بودن یا نبودن بازار سهام مطرح می‌شود، این مطلب به ضعف ساختاری بورس تهران که همواره مستعد تشکیل حباب است توجه دارد. در حالی که یکی از رویایی‌ترین دوره‌های رونق بازار سهام کشورمان در بیش از یک سال گذشته تجربه شد، مدتی است که روند اصلاحی و فرسایشی را در این بازار شاهد هستیم. در چنین شرایطی عمده نظرات به ارزندگی قیمت سهام محدود می‌شود و از ذات ناکارآمد بورس تهران کمتر سخن به میان می‌آید. نبود گفتمان و بی‌توجهی به اندیشه‌هایی که دائماً محل بحث در جهان است باعث می‌شود نه‌تنها فعالان بازار، بلکه سیاستگذاران بورسی نیز دچار نوعی روزمرگی شوند. نتیجه این امر چیزی نیست جز بازاری کم‌عمق و ناکارا با موج‌هایی از رونق که خیلی زود فروکش می‌کنند.
  • نبود شناخت

    فرهنگ قراگوزلو عضو هیات‌مدیره کارگزاری توسعه معاملات کیان و عضو هیات‌مدیره کانون کارگزاران
    به نظر من اگر ابزارهای مالی را به دو دسته سنتی (traditional instrument) و مدرن (modern instrument) تقسیم‌بندی کنیم بهتر بتوانیم موضوع را بررسی کنیم. از طرف دیگر در تحلیل خود سعی می‌کنیم از تاریخچه این ابزارها صرف‌نظر کنیم و با یک دید آینده‌نگر به بررسی موانع توسعه هریک از ابزارهای مالی بپردازیم. به‌طور کلی عدم توسعه این ابزارها یکسری دلایل کلی و یکسری دلایل مختص آن حوزه را دارد. شاید یکی از دلایل این باشد که در ایجاد هر ابزار قوانین و مقرراتی گذاشته می‌شود، جلوتر می‌رویم ابزار و بازار مختص آن بزرگ می‌شود اما گاهی بعضی از قوانین و مقررات گذاشته‌شده اشتباه بوده، یا اینکه مربوط به آن مقطع زمانی بوده است و حالا برای توسعه بیشتر نیاز به اصلاح و بازنگری دارد اما متاسفانه آیین‌نامه و دستورالعمل‌های جدید برای اصلاح شرایط قبلی وضع می‌شود و تلاش در جهت کمی اصلاح بیشتر یا جلوگیری از حالت‌های استثنا داریم در صورتی که شاید بهتر باشد مثل مفاهیم فیزیک سیستم شکل‌گرفته را به اجزای کوچک‌تر تقسیم و هدف کلی خود را در نظر گرفته و در صورت نیاز همان قوانین پایه‌ای را که موجب عدم توسعه شده‌اند تغییر دهیم. بررسی و بازنگری قوانین پایه‌ای در حوزه بازار سرمایه با هدف توسعه ابزارهای مالی شامل بازنگری قانون تجارت، قانون بازار سرمایه مصوب ۱۳۸۴ و سایر آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها مثل حاکمیت شرکتی و حفظ منافع سرمایه‌گذاران خرد یا... است.
  • دریایی به عمق یک متر

    محمدسعید حیدری تحلیلگر بازارهای مالی
    امروز با همت محققان و مدیران سازمان بورس طیف وسیعی از ابزارهای مالی طراحی شده است که عملاً تا حد بسیار زیادی کل نیازهای بالقوه و بالفعل فعالان بازار سرمایه و حتی کل فعالان اقتصادی کشور را برآورده می‌کند. اما این ابزارها عمق کافی نیافته‌اند و حجم و ارزش آنها نسبت به کلیت اقتصاد رقم بالایی نیست و هنوز با وجود این طیف وسیع از ابزارها شاهد رشد محسوسی برای کاهش وابستگی اقتصاد به شبکه بانکی نیستیم. هفته گذشته در کنار برخی از مدیران و فعالان بازار سرمایه مهمان کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران بودیم، تا در آن با محوریت بررسی پیش‌نویس قانون ارتقای بازار سرمایه نظرات مرتبط با وضعیت حال حاضر بازار و ساختارهای جاری آن جمع‌آوری شود. برخی مسائل مطرح‌شده در این جلسه و انتقادات وارده عملاً مربوط به موضوعاتی می‌شد که در نهایت باعث کند شدن سرعت توسعه ابزارها در بازار سرمایه می‌شود. عدم توسعه بازار سرمایه در سراسر کشور، انعطاف پایین در دستورالعمل‌های مربوطه، هماهنگی ناکافی با بخش خصوصی در حوزه طراحی ابزارها و دستورالعمل‌ها و... گوشه‌ای از مواردی است که باعث معضل فوق‌الذکر شده است. و اجازه نداده از ظرفیت‌های ایجادشده به خوبی استفاده شود که در ادامه مورد بررسی قرار می‌گیرند.
  • خلاف قاعده

    در بازارهای مالی گاه رفتارهایی مشاهده می‌شود که با اصول منطقی یا اصول کلاسیک اقتصاد و مالی قابل توجیه نیست. رفتار و تصمیم‌گیری هر یک از بازیگران عرصه بازارهای مالی از معامله‌کنندگان و سهامداران خُرد و بزرگ گرفته تا مدیران رده بالای شرکت‌ها و سبدگردان‌های بزرگ گاهی غیرعقلایی به نظر می‌رسد. آیا علم اقتصاد و اصول مالی می‌تواند این نوع از تصمیم‌گیری‌ها را در کنار همه مدل‌های منطقی که دارد، توضیح دهد؟ پاسخ این پرسش را اقتصاددانان رفتاری (tconomistsE havioralBe) جست‌وجو کرده‌اند. در مقابل رفتار عقلایی که ستون فقرات مالی استاندارد است، دو حالت وجود دارد: یا رفتار سرمایه‌گذاران عقلایی محدود (Rationality Bounded) است به این معنی که سرمایه‌گذاران به علت اطلاعات ناقص در دسترس یا فرآیند ناقص پردازش اطلاعات، منطقی رفتار می‌کنند اما به صورت محدود! حالت دوم، رفتار غیرعقلایی یا احساسی است که موضوع مالی رفتاری است و موضوع اصلی است که این یادداشت قصد دارد به آن بپردازد.
  • رشد پاییزی

    محمدمهدی مومن‌زاده کارشناس بازار سرمایه
    بازار اوراق تامین مالی (بازار بدهی) یکی از مهم‌ترین اجزای بازارهای پولی و مالی نوین در هر کشوری به شمار می‌رود. به همین دلیل ضرورت توسعه آن در کشور غیرقابل انکار است. در واقع می‌توان مدعی بود که دستیابی به نظام مالی پویا، عمیق و کارا، بدون وجود بازار بدهی سالم با کارکرد مناسب و عمق کافی اساساً امکان‌پذیر نیست (کلوز و دیگران، ۲۰۱۰، ۲۳). بر اساس تعریف، بازار بدهی بازاری است که در آن انواع اوراق مبتنی بر بدهی مبادله می‌شوند. در بازار اوراق تامین مالی (بازار بدهی) ذی‌نفعان می‌توانند دیون جدید را در بازار اولیه خرید و فروش کنند یا اینکه در بازار ثانویه اوراق مبتنی بر بدهی وارد شده و به خرید و فروش این اوراق بپردازند. در بازار بدهی انواعی از اوراق بدهی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت مبادله می‌شود که می‌تواند مرتبط با دولت، شرکت‌ها، شهرداری‌ها و... باشد (میشکین، ۲۰۱۳، ۳۵۶).
  • دورخیز یا عقب‌نشینی؟

    محمدحسین بابالو
    هفت ‌ماه نخست سال جاری زمانی برای رونق معاملات در بورس کالا به شمار نمی‌رود. آمارهای رسمی بورس کالای ایران در هفته منتهی به ابتدای آبان‌ماه یا همان هفت ‌ماه نخست سال جاری نشان می‌دهد که ارزش معاملات کل در این بازار رسمی در کشور ۲۹ درصد کاهش یافته است که نشانه‌ای از عدم کسب رکوردهای پیشین در این بازار یا دقیق‌تر عقبگرد ارزش معاملات کل در مهم‌ترین بازار رسمی کالایی در کشور به شمار می‌رود.
  • روند طبیعی

    ستار مرادی تحلیلگر بازار سرمایه
    بیش از یک دهه از عمر صنعت صندوق‌های سرمایه‌گذاری در ایران می‌گذرد و هم‌اکنون حدود دو میلیون و ۱۲۰ هزار شخص حقیقی و حقوقی از طریق ۲۰۲ صندوق در بازار سهام، اوراق با درآمد ثابت، طلا و دیگر ابزارهای مالی بازار سرمایه، اقدام به سرمایه‌گذاری می‌کنند. طبق آمارهای سازمان بورس و اوراق بهادار، در شهریورماه ۱۳۹۸ نسبت به اسفند ۱۳۸۹، استقبال سرمایه‌گذاران به این صنعت طی حدود ۹ سال اخیر، رشد ۱۲۵۷۶درصدی را ثبت کرده است. این استقبال را از روانه شدن حدود ۹ درصد نقدینگی کشور به صنعت مذکور نیز می‌توان مشاهده کرد؛ نقدینگی یا خالص ارزش دارایی موجود در این بازار در انتهای شهریور ۱۳۹۸ نزدیک به ۱۷۴۰ هزار میلیارد ریال بوده است که نسبت به سال ۱۳۸۹ رشد ۲۸ هزار و ۱۳۲درصدی را نشان می‌دهد. گفتنی است، طبق گزارش‌های دیگر، خالص ارزش دارایی در تاریخ ۲۰ آبان‌ماه سال جاری به بیش از ۱۸۱۰ هزار میلیارد ریال رسیده است.طبق گزارش‌های دیگر، خالص ارزش دارایی در ۲۰ آبان‌ماه سال جاری به بیش از ۱۸۱۰ هزار میلیارد ریال رسیده است.

بیشتر