• راه و رسم جهش تولید

    حضرت آیت‌الله خامنه‌ای هدف اقتصاد کشور را تولید ثروت و تقسیم عادلانه‌ آن بین آحاد مردم خواندند و افزودند: برای رسیدن به اقتصاد سالم، کارگر یکی از ستون‌های اصلی و از عوامل درجه یک تولید ثروت در کشور است.
  • مدار منفی

    با توجه به اینکه در سال ۱۳۹۹ بسیاری از عوامل تهدیدکننده اقتصاد ایران از جمله کاهش بی‌سابقه صادرات نفت، محدودیت‌های واردات و صادرات، کسری بودجه و‌... پابرجاست، انتظار اولیه از وضعیت تولید در پنج ماه گذشته چگونه بوده است؟ تولید در سایه کرونا و تحریم در هریک از بخش‌های اقتصادی چه عملکردی به جا گذاشت؟ اینها موضوعاتی است که در فصل پیش‌رو مورد بررسی قرار گرفته است.
  • رنج تولید

    فاطمه پاسبان / تحلیلگر اقتصاد
    در علم اقتصاد، تولید به معنی تهیه کالا و خدمات مورد نیاز با استفاده از منابع و امکانات موجود است. در این میان همواره این موضوع مورد بحث بوده که بهینگی در به‌کارگیری منابع و امکانات برقرار باشد تا کارایی و بهره‌وری به همراه تولید باشد. در تولید کالا و خدمات مجموعه فعالیت‌هایی صورت می‌گیرد تا تولید شکل بگیرد و پایدار باشد؛ فعالیت‌هایی قبل از تولید از جمله تامین نهاده‌ها و منابع مورد نیاز و تامین مالی و فعالیت‌های بعد از تولید از جمله بازاریابی و فروش و تجارت است. تمامی این فعالیت‌ها در مفهوم زنجیره ارزش تبلور یافته و کارآمدی فعالیت‌های این زنجیره می‌تواند پایداری، بهره‌وری و کارایی را برای همه زنجیره ارزش به همراه داشته باشد. فعالیت‌های مختلف زنجیره ارزش هر محصول و فعالیت که بر‌حسب طبقه‌بندی آیسک شامل فعالیت‌های بخش کشاورزی، صنعت یا خدمات می‌شود، تولید ناخالص داخلی کشور را شکل می‌دهد.
  • وزن تولید

    بهاره چراغی
    بخش صنعت اهمیت بسیار زیادی در روند توسعه کشورها ایفا می‌کند. اهمیت بخش صنعت به این دلیل است که به عنوان موتور رشد اقتصادی و انباشت سرمایه شناخته می‌شود و بخشی است که منبع بازدهی فزاینده نسبت به مقیاس تولید به شمار می‌رود. برخی از تحلیلگران، دو ویژگی برای نقش صنعت در توسعه کشورها برشمرده‌اند؛ «سهم صنعت در درآمدزایی برای کل اقتصاد در طول زمان» و «سهم نیروی کار آن بخش در طول فرآیند توسعه». به اعتقاد آنها ترکیب این دو ویژگی در طول فرآیند توسعه موجب افزایش درآمد سرانه خواهد شد.
  • فرصت سرمایه‌گذاری

    بیماری کووید ۱۹ در سراسر دنیا موجب نگرانی و مشکلات زیادی شده که باید در برنامه‌های استراتژیک کوتاه‌مدت و میان‌مدت به آن توجه کنیم، تاثیرات همه‌گیری ویروس کرونا از پیامدهای ویرانگر بحران مالی سال ۲۰۰۸ کمتر نبوده و چه‌بسا بیشتر نیز بوده است. بیماری کووید ۱۹ در آسیا پدید آمد و در همه جهان گسترش یافت. اولین پیامد اقتصادی شیوع ویروس کرونا این بود که کشورهای صنعتی تقریباً از شروع ماه مارس ۲۰۲۰ سرمایه‌گذاری در کشورهای در حال رشد را مسدود کردند. بر اساس آخرین ارزیابی صندوق بین‌المللی پول، ویروس کووید ۱۹ باعث شده کشورهای در حال رشد و توسعه تا پایان خردادماه بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایه خارجی پیش‌بینی‌شده خود را از دست بدهند.
  • اختلال تازه

    بنیامین نجفی
    بخش کشاورزی به عنوان یکی از بخش‌ها و صنایع پیشران همواره مورد توجه سیاستگذاران و فعالان اقتصادی در مسیر بهبود و رونق تولید بوده است. صنعتی که البته در یک سال گذشته با فراز و فرودها و دست‌اندازهای مختلفی مواجه بوده و به دلیل مشکلات و محدودیت‌های بین‌المللی از یک‌سو و سیاستگذاری‌های داخلی از سوی دیگر، نتوانسته است به شکل مطلوب به هدف‌های سیاستی تعیین‌شده دست پیدا کند. از یک زاویه دید کلی‌تر می‌توان گفت در حال حاضر مصائب و اختلالات حوزه کشاورزی و غذایی هر دو بخش تولید و تجارت را تحت تاثیر قرار داده است، این درحالی است که ظرفیت‌های بالقوه در حوزه کشاورزی فراوان است، به گونه‌ای که می‌تواند در سال جهش تولید به عنوان یک اهرم موثر در سه ضلع، «رونق تولید»، «رشد صادرات» و «تامین نیازهای وارداتی» عمل کند. اما در حال حاضر هر سه بخش مزبور در اثر تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت در روابط بانکی و نقل و انتقال پولی، نوسانات نرخ ارز و عدم ثبات در سیاستگذاری پولی و تجاری با چالش‌های جدی مواجه شده است.
  • رشد تقاضای سرمایه‌گذاری

    محمد کوثری/ تحلیلگر اقتصاد مسکن
    بازار مسکن طی یکی دو سال اخیر رشد قیمتی قابل توجهی را تجربه کرده و خرید مسکن برای بخش بزرگی از جامعه به آرزویی دورتر تبدیل شده است. با این حال اگر رشد قیمت در سایر بازارها را با بازار مسکن مقایسه کنیم متوجه می‌شویم که قیمت‌ها در این بازار حتی شاید از سایر بازارها عقب هم افتاده‌اند. به بیان دیگر، در دوره اخیر قیمت تمامی کالاها، به‌خصوص کالاهای سرمایه‌ای رشد محسوسی داشته و افزایش قیمت مسکن را نمی‌توان تنها از دید دوره‌ها و چرخه‌های رونق و رکودی بازار مسکن نگاه کرد. این در حالی است که نرخ بهره بین‌بانکی و به‌تبع آن سایر نرخ‌های بهره در این مدت رشد نداشته و احتمالاً افراد برای خرید دلار و ماشین و مسکن یا ورود پول به بازار سرمایه به‌طور غیرمعمول از اعتبارات بانکی هم استفاده نکرده‌اند.
  • بروز دست‌اندازها در جاده تجارت

    پوراندخت معتمد
    تجارت خارجی کشور روزهای پرفرازونشیبی را می‌گذراند؛ از یک‌سو تشدید تحریم‌های ظالمانه علیه اقتصاد ایران کار را برای تجار و فعالان اقتصادی سخت کرده و از سوی دیگر، مسدود شدن مسیرهای بازگشت ارز صادراتی و متهم کردن صادرکنندگان به عدم بازگشت ارز، آینده و نحوه حرکت آنها را با ابهام مواجه ساخته است. حال هم که باید شیوع ویروس کرونا را به آن اضافه کرد.
  • پیچیدگی حل مساله

    سامان پناهی / تحلیلگر اقتصاد
    بازار سرمایه به عنوان بازار سهام و اوراق و سپرده‌های بیش از یک سال منبع اصلی تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری‌های مولد است. بنگاه‌ها معمولاً از ترکیب معینی از سرمایه خود، بدهی و سهام برای تامین مالی خود استفاده می‌کنند. قضیه مودیلیانی-‌میلر بیانگر این است که بنگاه علاوه بر سرمایه یا سود توزیع‌نشده خود باید ترکیب بهینه‌ای از بدهی و سهام نگه دارد. سهام ریسک بنگاه را میان همه سهامداران توزیع می‌کند و بنگاه را از هزینه بهره خلاص می‌کند (شاکری، عباس ۱۳۹۵). در ماه‌های اخیر رشد شتابان شاخص کل بورس تهران باعث شده است پس از شکست پی‌درپی مقاومت‌های تکنیکال و روانی شاخص کل، ورود نقدینگی به این بازار تشدید شود. سیاستگذار با کنترل سایر بازارها مثل بازار طلا، سکه، ارز، مسکن و خودرو و با نگاه مثبت به بازار سهام، خود بخشی از عامل اصلی در رشد شتابان شاخص کل بورس شد. یکی از مزایایی که سیاستگذار نقدینگی را به سمت بازار سهام هدایت کرد کنترل نقدینگی در این بازار و نظارت‌پذیری بر آن است.
  • برداشتن چتر انحصار

    علیرضا کلاهی صمدی / نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن اتاق بازرگانی تهران
    در سالی که با عنوان جهش تولید نامگذاری شده، تعریف درست و دقیق جهش تولید چیست؟ شاید اصلی‌ترین و دقیق‌ترین تعریف قابل ارائه از جهش تولید منطقی، واقعی و موثر در ساختارهای اقتصادی کشور، زمینه‌سازی برای توسعه صنایع ساخت‌محور با ارزش افزوده بالا باشد. اگرچه در حال حاضر که به تدریج به نیمه سال جهش تولید نزدیک می‌شویم، هنوز هم سیاست‌های کلان صنعتی کشور تمرکزی غیرقابل انکار بر حمایت از صنایع بالادستی سرمایه‌محور دارند، اما همچنان می‌توان صنایع پایین‌دستی با عمق ساخت بالا را به میدان‌داران توسعه صنعتی و اقتصادی کشور بدل کرد.
  • پرش با مانع

    آیا محیط کسب‌وکار و فعالیت‌های اقتصادی در ایران، ظرفیت و استعداد لازم برای جهش تولید را دارد؟ اگر دارد چرا تاکنون (حداقل در ۵۰ سال اخیر) این ظرفیت بالقوه تحقق بالفعل نیافته است و اگر ندارد چه موانعی از شکل‌گیری این ظرفیت و استعداد جلوگیری کرده است. موانع شکل‌گیری جهش تولید و رشد اقتصادی مستمر در نیم‌قرن اخیر را می‌توان در سه دسته موانع ۱- تئوریک، ۲- سیاستگذاری و ۳- مدیریتی شناسایی کرد. در این فصل تلاش می‌کنیم به این پرسش پاسخ دهیم که موانع جهش تولید و رشد اقتصادی مستمر کشور چیست؟
  • اصول حکمرانی بد

    علی خسروشاهی / تحلیلگر اقتصاد
    سال ۱۳۹۹ در شرایطی آغاز شد که اقتصاد ایران علاوه بر تحریم تحت ‌تاثیر بیماری عالم‌گیر کرونا (کووید ۱۹) نیز قرار گرفت. طبیعی است در دل همه بحران‌ها و تهدیدها، فرصت‌هایی نیز وجود دارد که در خصوص اثر تحریم‌ها، هم‌اکنون می‌توان با وضوح بیشتری از این فرصت‌ها و تهدیدها سخن گفت ولی در خصوص اثر بیماری کرونا، با وضوحی بسیار کمتر. مقام معظم رهبری با علم به همه این فرصت‌ها و تهدیدها، شعار سال جدید را «جهش تولید» تعیین کردند. برای پاسخگویی به این پرسش که آیا برآیند وضعیت موجود، امکان حرکت به سمت جهش تولید ملی و رشد اقتصادی پایدار را فراهم می‌کند یا نه، ناگزیر هستیم ابتدا قیود پرسش را محدود کنیم و در مراحل بعد با افزودن قیود به پاسخ سوال اصلی نزدیک‌تر شویم. بنابراین، پرسش را می‌توان این‌گونه مطرح کرد که آیا محیط کسب‌وکار و فعالیت‌های اقتصادی در ایران، ظرفیت و استعداد  لازم برای جهش تولید را دارد؟ اگر دارد چرا تاکنون (حداقل در ۵۰ سال اخیر) این ظرفیت بالقوه تحقق بالفعل نیافته است و اگر ندارد چه موانعی از شکل‌گیری این ظرفیت و استعداد جلوگیری کرده است. نگارنده معتقد است موانع شکل‌گیری جهش تولید و رشد اقتصادی مستمر در نیم‌قرن اخیر را می‌توان در سه دسته موانع ۱- تئوریک ۲- سیاستگذاری و ۳- مدیریتی شناسایی کرد که ابتدا این موانع را مرور می‌کنیم و سپس به صورت مختصر با افزودن قیود تحریم و کرونا به الزامات تحقق شعار سال می‌پردازیم.
  • دست‌اندازهای رشد اقتصادی

    مجید حیدری
    مهم‌ترین هدف کشورها در هر اقتصادی دستیابی به رشد بلندمدت بالا و پایدار است. این موضوع در حقیقت تفاوت بین کشورهای با رفاه بالا و با رفاه پایین است. در نتیجه کشورهایی که توانسته‌اند یک رشد بلندمدت مستمر را تجربه کنند، جایگاه مناسبی در دنیا داشته‌اند. رشد اقتصادی در ایران با تهدیدهای بسیاری روبه‌رو بوده است. در نتیجه اقتصاد ایران به جای یک رشد پایدار، یک رشد نوسانی را تجربه کرده که عمدتاً متاثر از قیمت نفت و سایر عوامل موقت بوده است. در این گزارش به عوامل موثر و تهدیدهای اصلی رشد اقتصادی می‌پردازیم.
  • سوخت سرمایه

    ابراهیم بهادرانی /مشاور عالی اتاق تهران
    اوایل اسفندماه سال گذشته، کلیات لایحه بودجه سال ۱۳۹۹ در مجلس رد و برای اصلاحات نهایی به کمیسیون تلفیق ارجاع داده شد. از همان روزها بخش خصوصی نقدهای جدی به این لایحه وارد کرد و اعتقاد داشت این بودجه روی درآمدهای غیرواقعی بسته شده است.
  • کسری پنهان بودجه

    ولی‌الله افخمی/رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت کشور
    یادداشت حاضر به چگونگی اثرپذیری تولید اقتصادی کشور از کسری بودجه دولت و سازوکارهای آن می‌پردازد و در انتها با توجه به شرایط جاری پیشنهادهایی برای چگونگی اثرگذاری بودجه دولت بر تولید اقتصادی به ویژه در سال جاری مطرح می‌کند.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر