سقوط ۸۱ درصدی بازیدکنندگان موزهها
دنیای اقتصاد: در بهار امسال مجموعا یکمیلیون و ۸۴۸هزار و ۴۶۷نفر ایرانی و خارجی از موزهها و اماکن فرهنگی و تاریخی کشور بازدید کردند که این رقم نسبت به کل بازدیدکنندگان در بهار سال۱۴۰۴ کاهشی ۸۳درصدی معادل ۸میلیون و ۷۷۷هزار نفری داشت. همچنین تعداد کل بازدیدکنندگان موزهها و اماکن فرهنگی و تاریخی در بهار۱۴۰۵ نسبت به بهار۱۴۰۳ حدود ۸۱.۴درصد کاهش داشته است. کاهش بیش از ۸۰درصدی تعداد بازدیدکنندگان موزهها و اماکن فرهنگی و تاریخی در بهار۱۴۰۵، نسبت به ۲سال گذشته، میتواند نشانهای از افت قابلتوجه گردشگری فرهنگی و کاهش تقاضا برای سفرهای فرهنگی و تاریخی در کشور باشد.
کاهش تعداد بازدیدکنندگان از موزه و اماکن فرهنگی و تاریخی از چند جهت اهمیت دارد؛ اول «کاهش درآمد مراکز فرهنگی و تاریخی»؛ افت تعداد بازدیدکنندگان میتواند درآمد حاصل از فروش بلیت و خدمات جانبی موزهها و اماکن تاریخی را کاهش دهد و منابع مالی لازم برای نگهداری و مرمت این مجموعهها را محدود کند. دوم« آسیب به کسبوکارهای گردشگری»، بخشی از مردم در مشاغل ارئهدهنده خدمات به گردشگران و بازدیدکنندگان از مراکز فرهنگی و تاریخی فعال هستند، نظیر راهنمایان گردشگری، شاغلان در آژانسهای مسافرتی، اقامتگاهها، هتلها، رستورانها و کسبوکارهای محلی. کاهش تعداد گردشگران و بازدیدکنندگان از این اماکن به درآمد و اشتغال این گروههای متنوع و متعدد آسیب میزند.
آمارها از «تضعیف گردشگری خارجی» حکایت دارد. کاهش بازدیدکنندگان خارجی میتواند نشاندهنده افت دسترسی گردشگران بینالمللی به جاذبههای فرهنگی ایران باشد و بر درآمدهای ارزی گردشگری اثر بگذارد. چهارمین فاکتور مهم «کاهش رونق اقتصادی مناطق گردشگرپذیر» است، بسیاری از شهرها و مناطق تاریخی بخشی از فعالیت اقتصادی خود را از گردشگری تامین میکنند. کاهش ورود گردشگران میتواند به افت فروش و اشتغال در این مناطق منجر شود. پنجمین موضوع «افزایش آسیبپذیری زیرساختهای گردشگری» است که کاهش تقاضا و درآمد ممکن است سرمایهگذاری در توسعه و بهسازی زیرساختهای گردشگری را محدود کند و در بلندمدت کیفیت خدمات و جذابیت این مقاصد را تحت تاثیر قرار دهد. در بهار سال۱۴۰۵، تعداد بازدیدکنندگان ایرانی و خارجی از موزهها و اماکن فرهنگی و تاریخی کشور بهترتیب یکمیلیون و ۸۴۶هزار و ۶۴۴نفر ایرانی و هزار و ۸۲۳نفر خارجی بوده است.
کرونا و تعطیلی موزهها در پی آن دوره قبلی آسیب به این مراکز فرهنگی بود، البته موزهها و اماکن تاریخی کشور در دوران کرونا چندین مرتبه تعطیل شدند و تعطیلی آنها فقط به یک دوره محدود نبود. تعطیلی موزهها و اماکن فرهنگی و تاریخی در دوران کرونا، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گستردهای برای صنعت گردشگری کشور به همراه داشت. کاهش بازدیدکنندگان، درآمد این مراکز را از محل فروش بلیت و خدمات جانبی کاهش داد و منابع مالی موردنیاز برای نگهداری و مرمت آثار تاریخی را محدود کرد. همچنین، کسبوکارهای وابسته به گردشگری فرهنگی، از جمله راهنمایان گردشگری، آژانسهای مسافرتی، هتلها، اقامتگاهها و رستورانها با افت فعالیت و درآمد مواجه شدند. از سوی دیگر، تعطیلی موزهها دسترسی عمومی به میراث فرهنگی را محدود و فعالیتهای آموزشی و نمایشگاهی را متوقف کرد. اگرچه بخشی از موزهها به ارائه خدمات دیجیتال و بازدیدهای مجازی روی آوردند تا از میزان خسارات بکاهند.


