عبور از بن‌بست دود
بر اساس بررسی‌های انجام‌شده توسط معاونت حمل‌ونقل و شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران، نزدیک به ۸۰درصد آلودگی هوای تهران ناشی از وسایل حمل‌ونقل موتوری با سوخت فسیلی است؛ یعنی خودروها، موتورسیکلت‌ها و خودروهای دیزلی. فرودگاه مهرآباد در مرحله بعد قرار دارد و سایر منابع، یعنی کارخانه‌ها، رستوران‌ها و خانه‌ها، کمتر از ۱۵درصد در آلایندگی تهران سهم دارند. بنابراین اگر بخواهیم مشکل آلودگی هوا را حل کنیم، باید اولویت را بر همین موضوع بگذاریم؛ یعنی کاری کنیم که مردم تهران برای تردد ناچار به استفاده از وسایل حمل‌ونقل با سوخت فسیلی و خودروهای شخصی نباشند.
باید به گسترش حمل‌ونقل عمومی کمک کنیم، اتوبوس‌های برقی و مترو را توسعه دهیم و مسیرهای ایمن برای دوچرخه‌سواری، پیاده‌راه و همچنین اسکوتر فراهم کنیم. باید گزینه‌های قابل انتخاب شهروندان را افزایش دهیم و دولت را موظف کنیم برای آن دسته از شهروندانی که می‌خواهند از خودرو استفاده کنند، انگیزه و اشتیاق لازم برای روی‌آوردن به خودروهای برقی را ایجاد کند. به این ترتیب، می‌توانیم مشکل آلودگی، ترافیک و به‌ویژه آلودگی صوتی را از میان برداریم.
اگر چین موفق بوده، اگر مکزیک موفق بوده و حتی اگر بوگوتا، پایتخت کلمبیا، موفق بوده، به این دلیل است که مبلمان شهری را از الگوی خودرومحور به بوم‌محور تغییر داده‌اند. آنها به خودروها اولویت نداده‌اند؛ سواری را پرهزینه کرده‌اند، مالیات سنگین وضع کرده‌اند، برای خودروها جای پارک ایجاد نکرده‌اند و به سراغ ساخت پارکینگ طبقاتی نرفته‌اند، بلکه استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی را باکیفیت‌تر، جذاب‌تر و ارزان‌تر کرده و مسیرهای ایمن برای دوچرخه‌ها ایجاد کرده‌اند و از این مسیرها موفق شده‌اند. این راهی است که ما نیز باید در پیش بگیریم. هم‌اکنون بیش از ۷۰درصد ناوگان حمل‌ونقل چین برقی است و این کشور بالاترین سرانه دوچرخه‌سواری در جهان را دارد. چین گامی بسیار موثر برداشته است؛ به‌طوری‌که شاخص آلودگی در پکن و شانگهای نسبت به یک دهه پیش بیش از ۴۰درصد کاهش یافته است.
* کارشناس ارشد و کنشگر محیط‌زیست
