موضعگیری جدید اروپا درباره وضعیت تنگه هرمز
کایا کالاس روز سهشنبه در آستانه نشست شورای وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا در لوکزامبورگ ادعا کرد: آنچه در جنگ علیه ایران در حال وقوع است نشان میدهد که آزادی کشتیرانی را نمیتوان با طرحهای «پرداخت در ازای عبور» جایگزین کرد.
وی همچنین با اعلام حمایت اتحادیه اروپا از راهحلهای دیپلماتیک، ادعاهای سیاسی غرب درباره برنامه صلحآمیز هستهای و توان دفاعی ایران را تکرار کرد
این اظهارات با ادعای دفاع از حقوق دریاها و مسائل مربوط به «عبور ترانزیتی»، در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران اساساً عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست و از این منظر، تعهدات ناشی از این سند از جمله رژیم «عبور ترانزیتی» در تنگهها را نسبت به خود لازمالاجرا نمیداند.
ایران در زمان امضای این کنوانسیون نیز با صدور بیانیه تفسیری تصریح کرده است که مفاد آن صرفاً برای دولتهای عضو الزامآور است و تهران خود را متعهد به پذیرش برخی ترتیبات مندرج در این سند، از جمله عبور ترانزیتی، نمیداند.
بر همین اساس، رویکرد حقوقی ایران در قبال تنگهها مبتنی بر مفهوم «عبور بیضرر» است که ریشه در کنوانسیون ۱۹۵۸ ژنو دارد و ایران نیز از جمله اعضای آن به شمار میرود. در چارچوب عبور بیضرر، کشتیها مجاز به عبور از آبهای سرزمینی هستند، اما این عبور نباید امنیت، نظم یا منافع دولت ساحلی را به خطر اندازد. در صورتی که رفتاری از سوی شناورها ماهیت «بیضرر» بودن عبور را زیر سؤال ببرد، دولت ساحلی میتواند اقدامات لازم را برای جلوگیری از آن اتخاذ کند. جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که اقدامات تهران در تنگه هرمز نیز در همین چارچوب تعریف میشود.
از نظر جمهوری اسلامی ایران، هزینههایی که در قالب طرح پیشنهادی برای مدیریت تنگه هرمز مطرح شده، نه بهعنوان عوارض صرف برای عبور، بلکه در ارتباط با خدماتی همچون تأمین ایمنی و امنیت دریانوردی، نظارت بر استانداردهای زیستمحیطی و در صورت نیاز ارائه خدمات امداد و نجات تعریف شده است.
بر این اساس، آنچه در مواضع اخیر اتحادیه اروپا و برخی کشورهای غربی بهعنوان نقض حقوق بینالملل مطرح میشود، بر مبنای نادیده گرفتن همین اختلافات حقوقی و ارائه تفسیری یکسویه از قواعد حاکم بر تنگههای بینالمللی شکل گرفته است.
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه پیشتر تصریح کرد: اتحادیه اروپا نمیتواند فقط به خاطر نگرانی از قیمت سوخت، ایران را شماتت کند، در حالی که میداند عامل و بانی این وضعیت آمریکا بوده است. بنابراین، درخواست ما از اتحادیه اروپا این است که بر اساس واقعیتها نظر بدهد و موضع بگیرد، و نه صرفاً در راستای خشنودسازی آمریکا.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
