شاید یکی از مهمترین وظایف مجلس در حوزه قانونگذاری باشد اما این تنها وظیفه قوه مقننه نیست بلکه یک بخش مهمتری وجود دارد که به زعم بسیاری از نمایندگان مغفول مانده و آنطور که باید و شاید به آن پرداخته نشده است و آن بحث نظارت است. نظارتی که قانون اساسی مجوز آن را در همه حوزه‌ها به عهده این نهاد سپرده است و حتی اصل مصون بودن نمایندگان نیز برگرفته از اجرای تمام و کمال این وظیفه است.

کمیسیون اصل ۹۰، هیات نظارت بر رفتار نمایندگان، تحقیق و تفحص و... همه از ابزارهایی است که وکلای ملت می‌توانند با توسل به آن چتر نظارتی‌شان را بر سر همه دستگاه‌ها و ادارات باز کنند.  تقریبا ۴۰ سال است که از اولین روز تشکیل مجلس شورای اسلامی می‌گذرد اما هنوز ابهامات زیادی درباره نوع نظارت مجلس وجود دارد و هرچه پیشتر می‌رویم  بر تعداد اخباری که از وجود فساد و رانت حکایت می‌کند بیشتر می‌شود و همین موضوع دایره ابهامات درباره کارامدی مجلس در حوزه نظارت را گسترده‌تر می‌کند. حالا که همه پرچم مبارزه با فساد را علم کرده‌اند این سوال مطرح می‌شود که نقش ساختمان هرمی شکل بهارستان در این ماجرا کجاست؟ چرا وقتی به خروجی تحقیق و تفحص‌ها و نظارت‌های مجلس نگاه می‌کنیم شروع کار را می‌توان دید اما نقطه‌ای برای پایان با یک نتیجه مشخص مشاهده نمی‌کنیم؟

معاملات پشت پرده

حسن کامران از زمره نمایندگانی است که همواره نسبت به نوع نظارت مجلس شکایت داشته است. او معتقد است تحقیق و تفحص‌ها به نتیجه نمی‌رسد چون گاهی نمایندگان وارد معامله و زد و بند می‌شوند.

این نماینده اصولگرای مجلس در پاسخ به این سوال که تا کنون چقدر تحقیق و تفحص‌ها و به طور کلی نظارت مجلس توانسته موفقیت آمیز باشد به خبرآنلاین گفت: نظارت مجلس ضعیف بوده است و من همیشه نمره زیر ۱۰ به آن داده‌ام.

او ادامه داد: مهمترین دلیل برای ضعیف بودن نظارت مجلس در پس گرفتن امضاها است؛ آمار پس گرفتن امضاها درجریان سوال و استیضاح و .. نشان دهنده یک نظارت دقیق و قوی نیست. واقعیت آن است که نماینده یا یک موضوعی را نباید امضا کند یا اگر امضا کرد باید تا آخر پای آن بایستد اما وقتی امضا را پس می‌گیرد مشخص می‌شود یا بدون دانش آن را امضا کرده و حالا پشیمان شده است و یا پشت پرده این امضا و پس گرفتن امضا باید معامله‌ای وجود داشته باشد که این دیگر بدتر است. بنابراین چنین مسائلی است که موجب می‌شود نقش نظارت مجلس زیر سوال برود.

کامران ادامه داد: ما نباید فراموش کنیم یکی از وظایف اصلی مجلس نظارت است لذا اگر مجلس توانسته بود در طول این سالها نقش خود را در این  زمینه به خوبی ایفا کند قطعا کشور با این مشکلاتی که امروز با آن دست به گریبان است مواجه نبود.

در این میان گاهی بده و بستان وجود دارد و گاهی انتصابات و ... بنابراین چنین موضوعاتی است که موجب می‌شود مجلس در آن شان و جایگاه خود نباشد.

فشارها قابل انکار نیست

محمدعلی پورمختار نیز از دیگر نمایندگانی است که هم در مقام دفاع تمام قد از اقدامات نظارتی مجلس بلند می‌شود و هم وجود فشارها برای تحت تاثیر قراردادن پرونده‌های مطرح شده در مجلس چه در کمیسیون اصل ۹۰ و چه در مرحله تحقیق و تفحص را غیر قابل انکار می‌داند.

او درباره لابی‌ها و فشارها برای تحت الشعاع قرار دادن رسیدگی‌ها در کمیسیون اصل ۹۰ گفت: این موضوع بستگی به مسئله مطرح شده و اهمیت آن دارد. گاهی موضوع، موضوع مهم و بزرگی است و نقش برخی اشخاص برجسته می‌شود که به دنبال آن رایزنی‌هایی هم به وجود می‌آید که نسبت به ادامه کار تعللی پدید آید و این موضوع قابل انکار نیست.

او درباره توافقات پشت پرده برخی از نمایندگان نیز گفت: در جریان نظارت نمی‌توان گفت زد و بندی میان نمایندگان وجود داشته است اما به هر حال مراجعاتی بوده است و اینکه توجیهاتی بخواهند انجام بدهند یا معمولا از طریق ادارات استانی یا مسوولان به نمایندگان مراجعاتی می‌شود و توضیحات و توجیهاتی  صورت می‌گیرد تا مانع ادامه کار شوند؛ این  روالی است که معمولا وجود دارد.

با همه اینها این روزها اهمیت نقش نظارتی مجلس بیش از پیش نمایان می شود؛ در شرایطی که کشور در تحریم به سر می برد اگر نظارتی قوی اعمال نشود  برخی کج روی ها و انحرافات می تواند  آسیب های جبران ناپذیری را متوجه کشور کند و کوتاهی در این زمینه قطعا موضوعی نابخشودنی است